مایک پمپئو، وزیر امور خارجه امریکا امروز (سه‌شنبه، ۴ سرطان) در یک سفر از قبل اعلام نشده به کابل آمد، با رهبران حکومت وحدت ملی دیدار و در مورد صلح، امنیت و انتخابات ریاست جمهوری افغانستان گفت‌وگو کرد.

آقای پمپئو در نشست خبری در سفارت امریکا در کابل گفت گفت‌وگوهای کشورش با طالبان پیشرفت‌های خوبی داشته و انتظار می‌رود توافق با طالبان بر سر این مسأله که دیگر از افغانستان برای اهداف تروریستی استفاده نشود، به‌زودی نهایی شود.

او همچنان ابراز امیدواری کرد تا توافق صلح با طالبان پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ماه میزان امسال صورت گیرد.

وزیر امور خارجه امریکا گفته است: ” امیدوارم قبل از اول سپتامبر یک توافق صلح در دست داشته باشیم. هدف ما همین است.”

این مقام ارشد امریکایی افزود واشنگتن در مذاکره با طالبان واضح ساخته است که امریکا حاضر است نیروهای خود را از افغانستان خارج کند اما تاکنون روی هیچ جدول زمانی برای خروج این نیروها توافق نشده است.

در همین حال ارگ ریاست جمهوری با نشر خبرنامه‌ای درباره دیدار وزیر خارجه امریکا با رهبران حکومت افغانستان گفت رییس جمهور اشرف غنی از تلاش‌های حکومت امریکا در روند صلح افغانستان قدردانی کرده و گفته است که بهتر است کشورهای دوست و شرکای بین‌المللی افغانستان از تلاش‌های پراکنده و انفرادی خودداری نمایند.

آقای غنی در این دیدار گفت انجام تلاش‌ها و پیام‌ها به‌صورت منسجم و متحدانه در رابطه به صلح افغانستان نتیجه‌بخش خواهد بود.

در خبرنامه ارگ ریاست جمهوری آمده است:”حکومت ایالات متحده امریکا از پروسه صلح و انتخابات ریاست جمهوری افغانستان که در ماه میزان سال جاری برگزار می‌گردد، حمایت می‌کند و در این راستا آماده هرگونه همکاری می‌باشد.”

وزیر امور خارجه امریکا درحالی به رسیدن توافق با طالبان پیش از اول سپتامبر تاکید می‌کند که برخلاف او، رییس جمهور اشرف غنی می‌گوید ابتدا باید انتخابات برگزار شود تا یک دولت مشروع برای پیشبرد گفت‌وگوهای صلح روی کار بیاید.

وزیر امور خارجه امریکا درحالی به کابل سفر کرده است که قرار است تا چند روز دیگر هفتمین دور گفت‌وگوهای زلمی خلیلزاد، فرستاده ویژه امریکا برای صلح افغانستان با طالبان در قطر برگزار شود.

آقای خلیل‌زاد ناوقت شب گذشته (شنبه، ۱ سرطان) در یک پیام تویتری گفت این دور از گفت‌و‌گوها  در تاریخ ۲۹ جون (هشتم سرطان) برگزار خواهد شد.

او تأکید کرد برای این دور از گفت‌وگوها تمام جناح‌ها خواستار پیشرفت سریع در روند صلح افغانستان می‌باشند.

هفتمین دور گفت‌وگوها میان خلیل‌زاد و نمایندگان گروه طالبان در حالی قرار است آغاز شود که هشتمین سفر آقای خلیل‌زاد به کشورهای منطقه به تاریخ ۲۸ جوزا پایان یافت.

خلیل‌زاد به تاریخ دهم جوزا هشتمین دور سفرش به کشورهای منطقه را به‌منظور تسهیل گفت‌وگوهای صلح افغانستان آغاز کرده بود. او در جریان این سفر از کشورهای بلژیک، آلمان، پاکستان، قطر، امارات متحده‌ی عربی و افغانستان دیدن کرد.

او در افغانستان در دیدار با محمداشرف غنی، رییس‌جمهوری کشور گفته بود صلح افغانستان وارد مرحله‌ی تازه‌ای می‌شود.

به گفته‌ی آقای خلیل‌زاد، این مرحله از تلاش‌ها برای صلح، مرحله‌ای است که افغان‌ها در آن بیش‌تر از  هر زمان دیگر شامل خواهند بود.

 تدامیچی یاماموتو که روز گذشته (29 جوزا/19جون) در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد در نیویورک صحبت می‌کرد، تاکید کرد طالبان باید به مذاکرات صلح بین‌الافغانی حاضر شوند.

آقای یاماموتو با اشاره به نشست سیاسیون و طالبان در مسکو گفت همه این تلاش‌ها باید به‌سوی یک هدف در حرکت باشند تا گفتگوهای رسمی بین حکومت افغانستان و طالبان آغاز شده و صلح تامین گردد.

او همچنین گفت استقبال گسترده بین‌المللی از گفتگوهای مستقیم امریکا و طالبان وجود دارد و جرمنی و قطر نیز برای میزبانی از گفتگوهای بین الافغانی اعلام آماد‌گی کرده‌اند.

یاماموتو تاکید کرد، هرچند برای رسیدن به صلح افغانستان راه طولانی در پیشرو است؛ اما تلاش‌های مشترک (امریکا و جامعه جهانی) در مسیر درست در حرکت است.

نماینده سرمنشی سازمان ملل متحد همچنین تاکید کرد که در روند صلح، حقوق زنان افغانستان نباید به هیچ وجه ممکن پایمال شود.

زنان در پروسه صلح باید نقش فعال تری داشته باشند

از سوی هم، سیما سمر رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، نیز در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد گفت زنان افغانستان در روند صلح متعهد و خواستار حفظ ارزش‌های مندرج قانون اساسی است.

خانم سمر تاکید کرد زنان افغانستان می‌خواهند روی حقوق زنان، سایرحقوق بشری و دموکراسی در گفتگوهای سیاسی معامله نشود و حتی از آجندای مذاکره با طالبان محفوظ بمانند.

این در حالی است که قرار است دور هفتم مذاکرات امریکا و طالبان تا چند روز آینده آغاز شود. زلمی خلیلزاد نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان گفته که کشورش در پی رسیدن به یک توافق جامع صلح است نه خروج نظامی از افغانستان.

روند صلح نیز اگرچه درباره سرنوشت آینده افغانستان، صورت می گیرد؛ اما ماهیتا یک روند امریکایی است و خلیلزاد خود را مالک و مدیر این روند می داند.

مجلس سنا از عدم ارائه جزئیات مذاکرات امریکا و طالبان به اعضای شورای ملی به شدت انتقاد کرد و هشدار داد که اگر آقای خلیلزاد جزئیات صلح را شریک نکند در مقابل‌اش می‌ایستد.

فضل‌هادی مسلمیار؛ رییس مجلس سنا در نشست روز یک‌شنبه (26 جوزا) با انتقاد از زلمی خلیلزاد گفت او برای دادن جزئیات در روند صلح به خانه‌های افراد می‌رود؛ اما به اعضای شورای ملی به ویژه مجلس سنا دیدار نمی‌کند و جزئیات نمی‌دهد.

رییس مجلس سنا گفت آقای خلیلزاد هیچ گونه معلوماتی را در مورد مذاکرات صلح با طالبان با نمایندگان مردم شریک نکرده و حق خود می‌داند که از آقای خلیلزاد انتقاد کند؛ زیرا مردم افغانستان همه روزه کشته می‌شوند؛ ولی به آنان جزئیات داده نمی‌شود که بر سرنوشت شان چه می‌گذرد.

آقای مسلمیار خطاب به خلیلزاد گفت: “چیزی را از مردم پنهان نکن؛ اگرنه در مقابل شما ایستاد می‌شویم….”

هشدارهای رییس مجلس سنا، صریح و عریان و عصیانگرانه است؛ اینکه خلیلزاد بارها به کابل آمده؛ اما گویی نه افغانستان، مردم دارد و نه مردم آن در شورای ملی، نماینده دارند.

حق با آقای مسلمیار است. مردم افغانستان سال هاست که از صحنه نمایش، حذف شده اند. نخستین و مؤثرترین قدم ها را در زمینه حذف مردم نیز دولتمردان افغانستان به شمول نمایندگان شورای ملی برداشتند. آنها علیرغم آنکه مشروعیت نمادین خود را از آرای مردم در انتخاباتی نمایشی می گرفتند، پس از کسب کرسی های قدرت، هیچ اعتنایی به مردم نکردند.

خلیلزاد هم وقتی می بیند که نمایندگان حتی قادر به توافق بر سر تعیین رییس شان هم نیستند و شورای ملی تماما تحت سلطه و هدایت و حاکمیت حلقه ای کوچک در ارگ ریاست جمهوری است و مردم هم نسبت به این وضعیت اسفبار، هیچ واکنشی نشان نمی دهند، به سادگی آنها را نادیده می گیرد.

آقای مسلمیار راست می گوید که مردم افغانستان، همه روزه در سراسر کشور کشته می شوند؛ اما به آنان جزئیاتی داده نمی شود که بر سرنوشت شان چه می آید؛ ولی وقتی حکومت و شورای ملی افغانستان، کمترین اعتنا و اعتقادی به خونریزی های جاری ندارند و چه بسا بدتر از آن، با تروریست های خون آشام داعش و طالبان و حامیان منطقه ای آن، همدست و همداستان اند، از زلمی خلیلزاد که یک امریکایی جمهوری خواه است، چه انتظاری می توان داشت؟

نمایندگان شورای ملی، سرگرم جنگ شدید قدرت و منافع و زد و بندهای شخصی و تجارت و سیاحت و همدستی با تروریزم و… هستند و حکومت مرکزی نیز در اندیشه انتخابات و تبلیغات زودهنگام و سوء استفاده وسیع و وقیح از امکانات دولتی برای مقاصد انتخاباتی و سیاسی و قومی و گروهی و دور زدن آشکار قانون اساسی و…

در چنین شرایطی، خلیلزاد حق دارد که صلح را در انحصار خود قرار دهد و به جز اطلاعات کلی و مبهم و برای مصارف رسمی و رسانه ای، هیچ خبری از پشت پرده روند صلح به بیرون مخابره نکند و مردم افغانستان را در جریان معامله بر سرنوشت شان نگذارد.

خلیلزاد نماینده ویژه همان امریکایی است که در تمامی روندهای انتخاباتی پیشین، رأی مردم افغانستان را نادیده گرفت تا دولت تحت حمایت خود را روی کار بیاورد.

روند صلح نیز اگرچه درباره سرنوشت آینده افغانستان، صورت می گیرد؛ اما ماهیتا یک روند امریکایی است و خلیلزاد خود را مالک و مدیر این روند می داند؛ بنابراین، او می تواند تعیین کند که با چه کسانی در این زمینه دیدار کند و با چه کسانی نکند. او به گفته مسلمیار به خانه افراد می رود؛ اما به خانه ملت نمی رود؛ زیرا از نظر او نه مردم افغانستان و نه نمایندگان آنها وجود خارجی ندارند و کسی آنها را حساب نمی کند.

حتی اگر خلیلزاد پس از این موضع هشدارآمیز مسلمیار به دیدار او برود و یا در صحن علنی مجلس سنا حضور یابد، گمان نمی رود که جزئیات واقعی روند صلح در اختیار آنها قرار بگیرد؛ زیرا این امر، در تنافری جدی و آشکار با روند صلح امریکایی قرار دارد. ضمن آنکه او می داند که مسلمیار و مجلس سنای تحت رهبری او، قدرت و صلاحیتی ندارند تا در برابرش بایستند؛ مگر آنکه مشاورانی مانند «حاجی دلاور» به کمک پاکستان و طالبان و داعش، راهکارهای دیگری در اختیار شان قرار دهد.

عبدالمتین فرهمند

طالبان و ایالات متحده تاکنون شش دور مذاکره داشته‌اند. انتظار می‌رود هفتمین دور از مذاکرات به زودی برگزار شود چون زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور افغانستان برای دور دیگری از مذاکرات صلح آماده می‌شود.

لیو جینسونگ،‌ سفیر چین در کابل گفت: ما با دقت مذاکرات امریکا-طالبان را دنبال می‌کنیم. ما از این گفت‌وگوها استقبال می‌کنیم اما امیدواریم مذاکراتی صادقانه باشند. دوستان ما به سبک خودشان وارد این مذاکرات شده‌اند؛ چین به سبک خود این کار را انجام خواهد داد. بله اگر ما با آنها گفت‌وگو نکنیم، بعدا چطور قرار است نفوذ خودمان را به آنها نشان دهیم؟ما کانال خودمان را برای مذاکره با طالبان داریم و آن دولت افغانستان است.

این دیپلمات چینی همچنین با ابراز نگرانی از حضور گروه‌ داعش در افغانستان، بر تعهد چین برای مقابله با این تروریست‌ها تاکید کرد. سفیر چین گفت: هر نوع گروه تروریستی بین‌المللی نه تنها برای چین بلکه برای کل جهان تهدید به شمار می‌رود. لازم است همگی ما به صورت متحد با آن مبارزه کنیم.

در همین حال لیو جینسونگ تاکید کرد، چین احتمالا یک پایگاه نظامی برای نیروهای افغان در نزدیکی مرز افغانستان – چین می‌سازد. او افزود: دولت افغانستان گاها از ما درباره ساخت آن درخواست می‌کنند و احتمالا آن را در آینده برای نیروهای افغان می‌سازیم.

ارگ به نقل از اشرف‌غنی نوشت لویه جرگۀ مشورتی صلح، نقشه‌راه را برای حکومت ارایه کرده است که قدم ‌به‌ قدم عملی می‌گردد.

وی همچنان افزود هماهنگی حکومت افغانستان و ایالات متحدۀ امریکا در خصوص پروسۀ صلح موجود است و نوع اطلاع‌دهی متقابل به‌صورت اساسی و دوامدار وجود دارد.

آقای غنی همچنان تصریح کرد که در بخش بین‌المللی نیز فضای نهایت مثبت برای یک افغانستان دارای صلح دایمی، ثبات و امنیت به‌وجود آمده است. وی افزود که بحث‌های سازنده در رابطه به صلح میان حکومت افغانستان، ایالات متحدۀ امریکا و اتحادیۀ اروپا جریان دارد و کشور آلمان نقش مهم تسهیل کننده خواهد داشت.

اشرف غنی خاطرنشان ساخت که حکومت افغانستان برنامه‌های عملی را به هدف ایجاد اجماع منطقوی روی دست دارد که با تطبیق آن اجماع منطقوی مستحکم می‌گردد.

او گفت هدف مشترک ما رسیدن به صلح پایدار و ختم خشونت‌ها می‌باشد و تنها با حرکت واقع‌بینانه و منسجم می‌توانیم به این هدف برسیم.

وی افزود برگزاری انتخابات حتمی می‌باشد، چون بدون انتخابات ارادۀ ملت نمی‌تواند تمثیل گردد.

اشرف غنی در پایان این دیدار گفت: جامعۀ جهانی به این اجماع رسیده است که بالای افغانستان، کوتاه مدت نه بلکه وسط مدت و دراز مدت فکر نماید. وی افزود که ارادۀ ترک افغانستان بدون موجودیت یک نقشه راه واضح، وجود ندارد.

مارکس پوتزل، سفیر و فرستادۀ ویژۀ آلمان برای افغانستان و پاکستان که امروز در یک نشست مشورتی در بارۀ روند صلح و نقش زنان در این روند در کابل سخن می‌زند، می‌گوید که در دور هفتم گفت‌وگوهای صلح میان نماینده‌گان آمریکا و طالبان، روی خروج نیروهای آمریکایی، مبارزه با تروریسیم، آتش‌بس و آغاز گفت‌وگوهای صلح بین‌الافغانی بحث خواهد شد.

این مقام بلندپایۀ آلمانی در این نشست بر حفظ دستاوردهای 18 سال گذشته در گفت‌وگوهای صلح نیز تأکید می‌کند.

ادریس زمان، معین سیاسی وزارت خارجۀ کشور نیز دور ششم گفت‌وگوهای صلح میان نماینده‌گان آمریکا و طالبان در قطر را بی‌نتیجه می‌خواند و می‌گوید، این دور گفت‌وگوها از نگاه محتوایی با مشکلاتی همراه بوده است. معین سیاسی وزارت خارجۀ کشور خواهان حضور پررنگ‌ آلمان در گفت‌وگوهای صلح است.

در سوی دیگر فرامرزتمنا، نامزد انتخابات ریاست جمهوری در یک نشست خبری در کابل، رهایی زندانیان طالبان هم‌زمان با ادامۀ جنگ در میدان‌های نبرد را نشان‌دهندۀ تناقض جدی در مدیریت مسایل امنیتی افغانستان می‌داند.

آقای تمنا می‌گوید، اگر طالبان رها می‌شوند، در جبهۀ جنگ باید آتش‌بس اعلام شود تا فرزندان این سرزمین برای «نفع‌بردن چند فرد محدود» در این نبردها کشته نشوند.

گفتنی‌ست رهایی زندانیان طالبان در چند روز اخیر نگرانی و انتقادهای شدیدی را در پی داشته است. بر بنیاد فرمان رئیس جهمور غنی، در جریان چند روز گذشته نزدیک به 200 زندانی طالبان از زندان‌های کشور رها شده‌اند.

 نشست صد سالگی روابط دیپلماتیک روسیه و افغانستان امروز شروع شد. در روز دوم این قرار است یک نشست بین‌الافغانی با حضور نمایندگان طالبان و سیاسیون افغانستانی برگزار خواهد شود.
 
حامد کرزی، رییس‌‎جمهور پیشین، عطا‌محمد نور، رییس اجرایی جمعیت اسلامی، حنیف اتمر، نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری و محمد کریم خلیلی، رییس شورای عالی صلح و نیز یک هیآت چهارده نفری طالبان به رهبری ملاعبدالغنی برادر، معاون سیاسی طالبان، برای شرکت دراین نشست دو روزه، به مسکو سفر کرده‌اند.

ضمیرکابلوف در روز نخست این نشست گفت: «ما از طالبان و سیاستمداران افغان دعوت کردیم تا در نشستی رسمی که به مناسبت تجلیل از ۱۰۰ سال روابط دیپلماتیک میان افغانستان و روسیه است، شرکت کنند. پس از نشست آنها حق دارند با هم گفتگو کنند و یک فرصت خواهند داشت.»  
 
به نمایند‎‌گی از حکومت افغانستان، لطیف بهاند، سفیر افغانستان درمسکو شرکت کرده‌است.
 
باید گفت در ماه فبروری سال روان میلادی نیز مسکو میزبان یک نشست میان سیاسیون افغانستان و نمایندگان طالبان بود. نشستی که دو روز ادامه یافت و شرکت کنندگان آن یک اعلامیه‌ مشترک نیز صادر کردند.
 
در آن نشست حکومت افغانستان اما حضور نداشت.

 در هفت ماه گذشته، خلیل‌زاد شش بار با نمایندگان طالبان دردوحه، پایتخت قطر، دیدار کرده‌است.

چگونگی خروج نیروهای امریکایی ازافغانستان، تضمین طالبان برای پیکار با گروه‌های هراس‌افگن، گفتگوهای بین‌لا‌افغانی و چه‌گونه‌گی برقراری آتش‌بس ازمسایل مهم مورد بحث دراین گفتگوها گفته شده‌اند.

این درحالی‌است که پیش از این نیز کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان امریکا خواهان حضور هرچه زودتر خلیل‌زاد، به این کمیته شده بود، اما اعضای این کمیته در یک نامه می‌نویسند وزیر خارجه این کشور، مانع این کار شده بود.

در این نامه، اعضای کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان امریکا، آقای پومپئو را به بی میلی برای اجازه دادن به سفیر خلیل‌زاد برای ارایه توضیحات در مورد تلاش‌هایش به کمیته امور خارجی، متهم کرده بودند.

در شش دور گفت‌وگوهای زلمی خلیل‌زاد با طالبان در قطر، هیچ چیزی به نفع افغانستان انجام نشده است. دیپلماسی خلیل‌زاد تا اکنون سه پیامد چشمگیر داشته است: انزوای روزافزون دولت افغانستان، افزایش مشروعیت سیاسی طالبان و بسیج اپوزیسیون سیاسی در هیأت بازیگر موازی با دولت. هرسه این برایند، ایده‌آل طالبان است و بر این اساس، دیپلماسی خلیل‌زاد هم‌چون ماشین عملی‌سازی برنامۀ این گروه کار کرده است. من در نوشته‌های قبلی، ایده‌آل طالبان را چنین برشمرده‌ام: کشاندن پای امریکاییان به میز مذاکره با هدف مشروعیت‌زدایی از جمهوری افغانستان، فرسایش قوای مسلح در نتیجه کاهش کمک‌های بین‌المللی، تغییر سیاست‌های بین‌المللی و منطقه‌ای به نفع طالبان، پارچه‌شدن سیاست‌مدارانی که طی بیست سال پسین در جبهه مخالف طالبان قرار داشته‌اند و در نهایت وارد شدن طالبان به حیث نیروی اصلی در صحنه سیاسی کشور. گفت‌وگوهای قطر تا اکنون به سمت عملی شدن این سناریو پیش رفته و طالبان را از یک سازمان تروریستی، به واقعیت سیاسی آینده کشور بدل کرده است. امروز طالبان با استفاده از کارت خلیل‌زاد، خودمختارانه با دور زدن دولت افغانستان به پیش می‌روند و خودشان را در محافل داخلی و بین‌المللی هم‌چون حکومت سایه توجیه می‌کنند. بنابراین، دیپلماسی خلیل‌زاد برای افغانستانِ مستقل، دموکراتیک، مترقی و همه‌شمول خطرناک و بازدارنده است. این دیپلماسی ابعاد چهارگانه‌ای دارد که من آن را در ذیل برشمرده و دلایل خویش را درباره پیامدهای ناگوار آن توضیح می‌دهم:

۱. انزوای دولت: از زمان تقرر خلیل‌زاد به حیث نماینده امریکا در روند گفت‌وگو با طالبان، مفهوم دولت که ممثل حاکمیت سیاسی است، در مذاکرات صلح و ادبیات بین‌المللی از متن به حاشیه رفته است. این روند، دولت افغانستان را که بازیگر اصلی سیاست داخلی و خارجی کشور است، در حد «یکی از طرفین قضیه» تقلیل داده و در مقابل با کشاندن طالبان در مقام حکومت سایه روند گفت‌وگوها را به سناریوی دلخواه طالبان درآورده است. سناریوی دلخواه طالبان، تشکیل نظام سیاسی اسلام‌گرا، ادغام حکومت کنونی و زیر‌مجموعه‌هایش در این نظام و حذف آنانی است که قابلیت ادغام در نظام طالبانی را ندارند. از منظر مطالعات حل منازعه، این روند به پایان جنگ و صلح پایدار نخواهد انجامید. تجارب حل منازعه به ما می‌آموزاند که بهترین راه تأمین صلح در جنگ‌های نیابتی، تقویت اقتدار دولت و ادغام گروه‌های شورشی بر‌اثر فشار نظامی و سیاسی در ساختار دولت است، نه برعکس. گفت‌وگوهای قطر تا اکنون بر خروج نیروهای امریکایی از افغانستان که قطع یا کاهش کمک‌های بین‌المللی را در قبال دارد، متمرکز بوده است. این روند به کاهش اقتدار دولت و تضعیف اردوی منظم افغانستان خواهد انجامید و زمینه‌های غلبه طالبان را فراهم خواهد کرد. خلای سیاسی و نظامی‌ای که در نتیجه کاهش پرشتاب کمک‌های بین‌المللی به وجود می‌آید، دولت را در حد یک نهاد «سیاسی-نظامی» تقلیل می‌دهد، عطش تمامیت‌خواهی طالبان را تشدید می‌کند و مسلح ‌شدن گروه‌های قومی در چارچوب‌ ساختارهای شبیه «کندک‌های قومی» سال‌های پسین حکومت داکتر نجیب را تسهیل می‌نماید. در نتیجه، در سایۀ دولت شکننده و خلای امنیت، موج‌های شورشگری از جانب طالبان و دیگران طغیان کرده و کشور را وارد جنگ داخلی تمام‌عیار خواهد ساخت.

۲. انحصارگرایی: در حالی که عوامل و بازیگران متعدد داخلی و خارجی در جنگ افغانستان دخیل‌اند، دیپلماسی خلیل‌زاد با حذف این بازیگران، جنگ و صلح در افغانستان را به موضوع انحصاری میان امریکا و طالبان فرو کاسته است. از منظر داخلی، طالبان تنها مخالف دولت افغانستان نه، بلکه مخالف تمام لایه‌های اجتماعی افغانستان هستند که ایده‌آل سیاسی‌شان کشوری مستقل، دموکراتیک، مترقی و همه‌شمول است. این اقشار تنها شامل زنان، جوانان، دموکرات‌ها و دانشجویان نیست، بلکه مشمول تمام لایه‌های جامعه افغانستان است که جهان‌بینی و سیاست طالبانی را برای آینده کشور شایسته نمی‌دانند. در دیپلماسی خلیل‌زاد، به دیدگاه‌ها و خواست‌های این اقشار اجتماعی با آن‌که نیروی سیاسی تأثیرگذار در اکنون و آینده افغانستان هستند، هیچ ارزش و اهمیتی داده نشده است. این نیروها در برابر سلطه طالبان می‌ایستند و بدون درنظرداشت خواست و آرزوی آن‌ها صلحی در کار نخواهد بود. این روش تقلیل‌گرایانه، نمی‌تواند جنگی را که دارای لایه‌ها و عوامل پیچیده است، به سوی صلح پایدار هدایت کند.

۳. حذف پناه‌گاه‌های طالبان از مذاکرات: اکثر مطالعات تاریخی و سیاسی پیرامون منطقه، طالبان را گروه تحت حمایت پاکستان و در خدمت استخبارات این کشور می‌دانند. علاوه بر اسناد دست اول و نوشته‌های پژوهشگران بین‌المللی، من به منابع فراوان نوشته شده توسط پژوهشگران پاکستانی دسترسی دارم که به جزییات و ظرافت‌های تحت‌الحمایه‌گی طالبان پرداخته‌اند. طالبان از بدو پیدایش تا اکنون مستقیماً توسط استخبارات نظامی پاکستان اداره شده و تمام استراتژی‌های درازمدت و برنامه‌های عملیاتی این گروه در اسلام‌آباد و کویته طرح‌ریزی می‌شود. شورای رهبری طالبان و تمام زیرمجموعه‌های اصلی آن در شهرهای پاکستان مستقر بوده و تحت نظارت استخبارات و ارتش پاکستان قرار دارد. معنای این بیانات این است که بقا و توانایی مانور طالبان مستقیماً به این پناه‌گاه‌ها و حمایت پاکستان بسته‌گی دارد. گزارش‌های امنیت ملی افغانستان و سایر سازمان‌های اطلاعاتی دخیل در افغانستان، نشان می‌دهند که تقریباً تمام حملات تروریستی طالبان بر پایتخت افغانستان از پاکستان سازمان‌دهی و هدایت شده‌اند. بنابراین، در تمام گفت‌وگوهای صلح نیاز است موضوع پناه‌گاه‌های طالبان در پاکستان، نخستین و بنیادی‌ترین موضوع بحث باشد. این در حالی است که چنین موضوع کلیدی در دیپلماسی خلیل‌زاد جایی ندارد.

تاریخ حل منازعات به ما درس می‌دهد که بدون بستن پناه‌گاه‌های فرامرزی گروه‌های شورشی، هیچ مذاکره‌ای به صلح پایدار نمی‌انجامد. گروه‌های شورشی با استفاده از این پناه‌گاه‌ها، جنگ‌های فرسایشی را به ادغام در دولت ترجیح می‌دهند و عمدتاً از میز مذاکرات به عنوان سکویی برای افزایش مشروعیت سیاسی استفاده می‌کنند. به عبارت دیگر، گروه‌های شورشی برخوردار از پناه‌گاه‌های فرامرزی در حالی که هدف اصلی‌شان غلبه نظامی است، از مذاکرات به عنوان حربه فشار سیاسی نیز استفاده کرده و موازی با آن حملات‌شان را ادامه می‌دهند. همین اکنون، در حالی که باب مذاکرات طالبان با امریکاییان باز است، حملات این گروه کماکان بر اهداف ملکی و نظامی در افغانستان ادامه دارد. اکثر این حملات در پناه‌گاه‌های این گروه در پاکستان طراحی و برنامه‌ریزی می‌شوند. بدون بستن این پناه‌گاه‌ها، مذاکرات جاری به صلح نه، بل به تقویت سیاسی طالبان می‌انجامد.

۴. نتایج سریع به هرقیمت: دیپلماسی خلیل‌زاد شدیداً متأثر از فضای انتخاباتی امریکا است. رییس جمهور ترمپ جهت به رخ کشیدن دست‌آوردهایش در کارزارهای انتخاباتی، تلاش دارد مسأله افغانستان را به هر طریق ممکن یک‌طرفه و نیروهای نظامی‌اش را از این کشور خارج کند. بنابراین، خلیل‌زاد به عنوان مهره اصلی ترمپ در افغانستان در تلاش به دست آوردن نتایج مورد نظر به هر قیمت ممکن است. در سایه چنین نگاه شتاب‌زده به جنگ افغانستان است که طالبان توانستند حرف خود درباره توانایی جلوگیری از فعالیت گروه‌های تروریستی بین‌المللی در خاک افغانستان را بر کرسی بنشانند. اتکا و باور به وعده طالبان در این زمینه، توهمی بیش نیست. نخست این‌که طالبان در مقام حاکمیت کشور قرار ندارند تا چنین وعده‌ای را برآورده سازند. ثانیاً، ساختار سازمان‌های تروریستی چنان سیال، پیچیده و در بسا مورد تنیده با حلقات محلی‌اند که هیچ گروه شورشی توان جلوگیری فعالیت و گسترش آن‌ها را ندارد. مطالعات سازمان‌های تروریستی در خاورمیانه نشان‌دهنده آن است که یگانه نیروی بازدارنده فعالیت سازمان‌های جهادگرای فراملی دولت‌ها و ارتش‌های منظم‌اند. بناءً، پیش‌فرض خلیل‌زاد در مورد این‌که طالبان جلو داعش و سایر سازمان‌های جهادگرا را در خاک افغانستان خواهند گرفت، مبتنی بر شناخت دقیق از ماهیت طالبان و موج‌های معاصر جهادگرایی بین‌المللی نیست. این سازمان‌ها در خلاهای امنیتی دولت‌های ضعیف لانه کرده و از آن‌جا حملات‌شان را سازمان‌دهی می‌کنند. تنها دولت‌های کارا و ارتش‌های مقتدر هستند که می‌توانند جلو این گروه‌ها را گرفته یا آن‌ها را سرکوب کنند. توقع تشکیل چنین دولتی از طالبان، که اکثر اعضای رهبری و کدرهای آن بی‌سواد یا دارای تعلیمات مدرسه‌ای‌اند، توهم محض است. بنابراین، لازم است تا به جای اتکا بر وعده یک گروه شورشی برای به دست آوردن نتایج مطلوب، به تقویت دولت و اردوی منظم افغانستان تمرکز شود. اگر هدف برچیدن لانه‌های گروه‌های جهادگرای فراملی از خاک افغانستان است، این هدف توسط قوای مسلح افغانستان برآورده خواهد شد، نه توسط طالبان که از نظر سازمانی و تبارشناسی هم‌خانواده سازمان‌های جهادگرایی چون القاعده و داعش است و سال‌ها در تبانی و درهم‌تنیده‌گی با این گروه‌های فعالیت کرده است.

با اتکا بر این شواهد، می‌توان گفت که دیپلماسی خلیل‌زاد و روند قطر شاید به توافقات دوجانبه میان طالبان و امریکا بیانجامد، اما به برقراری صلح پایدار در افغانستان کمک نمی‌کند و حتا در درازمدت به ضرر امریکا در منطقه نیز تمام خواهد شد. در عصری که داعش در خاورمیانه شکست‌ خورده و ده‌ها هزار جنگ‌جوی متعهد و باتجربه این گروه در سراسر جهان اسلام سرگردان و در جست‌وجوی پناه‌گاه و مرکز دیگری  برای خویش‌اند، این جنگ‌جویان به ساده‌گی می‌توانند در دولت‌های شکننده‌ای مانند افغانستان تمرکز کنند. افغانستان از این لحاظ آسیب‌پذیر است و می‌تواند به پناه‌گاه و مرکز امن برای این جنگ‌جویان مبدل شود. توقع جلوگیری چنین پیامدی از طالبان که از سازمان‌های تروریستی متعدد منطقه‌ای و بین‌المللی میزبانی کرده است، واقع‌بینانه نیست. علاوه بر این، صلح پایدار نیازمند برنامه مصالحۀ درازمدت برای از میان برداشتن نه تنها ساختار، بلکه فرهنگ منازعه است. چنین برنامه‌ای تدابیر شفاف برای از میان برداشتن عوامل جنگ، چگونه‌گی برخورد با جرایم جنگی، شیوه‌های احیای مناسبات از هم گسسته سیاسی و اجتماعی در اثر جنگ و بدیل‌های مدیریت اختلافات سیاسی را در شرایط پس از جنگ پیش‌بینی و طرح‌ریزی می‌کند. دکترین خلیل‌زاد از این الزامات تهی است.  

 دکتر یعقوب ابراهیمی 
استاد در دانشگاه کارلتون کانادا

زلمی خلیل‌زاد به تازگی در تویتی نوشته: «در روزهای اخیر برخی از مفسرین سوالاتی درباره اولویت ما در افغانستان کرده‌اند. یک پروسه صلحی که ارائه کننده یک توافق سیاسی باشد اولویت است. افغان‌ها بالاتر از همه چیز صلح می‌خواهند.»

آقای خلیل‌زاد نوشته: «اما صلح خواهی نباید تاثیری بر افغان‌ها در برگزاری انتخابات ریاست جمهوری معتبر داشته باشد.»

نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان تاکید کرد برنامه ریزی انتخابات باید به پیش برود. همانند برنامه صلحی که افغانها شایسته آن هستند.

این گفته‌ها در حالی مطرح می‌شود که دور ششم گفتگوها میان مقام‌های امریکایی و نمایندگان طالبان پس از 9 روز مذاکرات فشرده دو هفته پیش به پایان رسید. دو طرف این دور گفتگوها را مثبت خواندند.

گفتگوهای صلح میان امریکا و طالبان در حالی جریان دارد که قرار است انتخابات ریاست جمهوری کشور به تاریخ 28 میزان سال جاری برگزار شود.

برخی از جریان‌های سیاسی به تازگی ابراز نگرانی کرده‌اند که برگزاری انتخابات ریاست جمهوری پیش از برقرار شدن صلح در کشور، بحران‌آفرین خواهد بود.

جان بس در مصاحبه با صدای آزادی گفت هنوز نشانه‌ای از جدی بودن طالبان برای آغاز مذاکرات با حکومت افغانستان دیده نشده است.

وی افزود زلمی خلیل‌زاد نماینده ویژه ایالات متحده برای صلح افغانستان در دور ششم گفتگو‌هایش با نمایندگان طالبان روی این‌که از خاک افغانستان علیه کشور دیگر استفاده نشود، پیشرفت‌های زیادی به وجود آمده اما روی بخش‌های دیگر از جمله کاهش خشونت‌ها پیشرفت زیادی حاصل نشده است.

سفیر امریکا تصریح کرده: «متأسفانه ما در بخش‌های دیگر به پیشرفت بسیار زیاد دست نیافتیم و در زمینه رسیدگی به خواست مردم افغانستان که ما نیز حمایتش می‌کنیم و آن کاهش خشونت و یا برقراری آتش‌بس است، پیشرفت حاصل نشده است. هم چنان هنوز ما شاهد نشانه‌ای از جدی بودن طالبان برای اجرای مذاکرات در مورد مسایلی که تنها افغان‌ها می‌توانند در موردش تصمیم بگیرند، با حکومت افغانستان و جمع گسترده‌تر نیستیم.»  

جان بس در بخش دیگری از مصاحبه خود گفت پس از برقراری صلح در افغانستان نیز کشورش افغان‌ها را یاری خواهد رساند.اما به گفته او، کمک و همکاری امریکا در بخش‌های اقتصادی و بشری با افغانستان در آینده به این بستگی خواهد داشت که این کشور مطابق معیار‌های بین المللی عمل کند.

وی بیان داشت: «یقیناً این‌که چه مقدار ازین کار‌ها را فراتر از کمک‌های بشری انجام داده می‌توانیم، به شرایط یک توافق و علاقمندی طالبان برای پیوستن به جامعه و زیستن در جامعه افغانی بستگی دارد که بخشی از ملت‌های است که به استقلال یکدیگر احترام می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که تهدید را به یکدیگر متوجه نمی‌سازند.»  

گفتنی است دور ششم گفتگوهای زلمی خلیل‌زاد نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان با نمایندگان طالبان در دوحه قطر پس از 9 روز مذاکرات فشرده، پنجشنبه هفته گذشته به پایان رسید.

زلمی خلیل‌زاد و گروه طالبان پس از پایان این دور گفتگوها اعلام کردند که دو طرف به پیشرفت‌هایی دست یافته اند.

آقای خلیلزاد گفت با وجود گسترش درگیری‌ و خشونت‌ها در افغانستان، پیشرفت‌های کنونی در مذاکرات با طالبان کافی نیست.

وی بیان داشت: «روند گفتگوهای دوحه را پایان دادیم، به پیشرفت‌های محکم ولی آهسته در مورد ابعاد تعیین چارچوب ختم جنگ در افغانستان دست یافتیم. ما وارد اصل این مساله می‌شویم، مشکلات همواره در جزییات است.»

آقای خلیلزاد تاکید کرد با وجود گسترش درگیری‌ و خشونت‌ها در افغانستان، پیشرفت‌های کنونی در مذاکرات با طالبان کافی نیست.

وی بیان داشت: «هرچند روند جاری گفتگوها باوجود درگیری‌های زیاد که مردم بیگناه قربانی می‌شوند کافی نیست. ما نیاز به پیشرفت بیشتر و سریع‌تر داریم. پیشنهاد ما در مورد کاهش خشونت از طرف تمام طرف‌ها نیز روی میز است.»

گروه طالبان نیز با نشر خبرنامه‌ای این گفتگوها را مثبت خواند.

طالبان در خبرنامه‌ای اعلام کردند در این دور از مذاکرات روی مسوده‌ای که در دوره‌های قبلی ترتیب شده بود، بحث صورت گرفته و در بعضی موارد پیشرفت صورت گرفته و بخش‌های دیگر هنوز باقی مانده است.

طالبان گفتند که در دوره بعدی گفتگوها روی موضوعات باقیمانده بحث انجام خواهد شد.

در پایان نشست پنجم گفته شده بود که دو طرف روی پیش‌نویس خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و تضمین‌هایی‌ برای مبارزه علیه تروریسم توافق کرده‌‍اند.

انتظار می‌رفت در دور ششم گفتگوهای طالبان و امریکا بر سر آتش‌بس و نشست بین‌الافغانی نیز بحث و گفتگو شود اما براساس اعلامیه طالبان دراین موارد صحبتی نشده است.

اما آقای خلیلزاد اخیرا در مصاحبه‌ای در کابل تاکید کرد که آتش‌بس و نشست بین‌الافغانی در کنار بحث خروج نیروهای خارجی و قطع رابطه طالبان با گروه‌های تروریستی از مسایل اصلی گفتگوهای امریکا با طالبان است و بدون توافق در مورد یکی ازاین مسایل، هیچ توافق نهایی در کار نخواهد بود.

ششمین دور گفتگوهای امریکا و طالبان همزمان با لویه جرگه مشورتی صلح در کابل برگزار شد. اشتراک کنندگان این جرگه از طالبان خواستند تا از اول ماه رمضان آتش‌بس اعلام کنند.

اما طالبان پیشنهادات این جرگه را رد کرده و همزمان با آن حملات انتحاری و انفجاری شان را در برخی ولایات افزایش دادند.

در همین حال داکتر عبدالله عبدالله رییس اجرایی حکومت وحدت ملی نیز روز گذشته (دوشنبه 23 ثور) در نشست شورای وزیران گفت که با تأسف هنوزهم در راستای صلح قدم‌های اساسی برداشته نشده است به دلیل‌ این‌که طالبان بر ادامه جنگ اصرار دارند.

رئیس اجرایی گفت: «با تأسف هنوزهم در راستای صلح قدم‌های اساسی برداشته نشده است به دلیل‌ این‌که طالبان بر ادامه جنگ اصرار دارند.»

داکتر عبدالله عبدالله طی سخنانی در جلسه شورای وزیران امروز در کابل افزود: «مردم افغانستان انتظار داشتند که در ماه مبارک رمضان آتش بس شود. متاسفانهٔ تا اکنون طالبان با آتش بس موافقه نکردند و جنگ همچنان ادامه دارد.»
وی از کوشش‌های نیروهای امنیتی که با تمام دشواری‌ها مسوولیت شان را در راستای دفاع از مردم به خوبی انجام می‌دهند. تشکر کرد.
داکتر عبدالله عبدالله افزود: «طالبان در عملیات بهاری‌شان در نظر داشتند که جنگ وسیعی را راه‌اندازی کنند. از بسیاری عملیات طالبان در شهرهای بزرگ افغانستان جلوگیری شده است؛ اما متاسفانه بازهم حوادثی مانند حمله بالای موسسه کونترپارت رخ داد که در آن شماری از هم‌وطنان ما به شهادت رسیدند.»
وی تأکید کرد: «متأسفانه روز گذشته آقای عبدالغفور محمود یکی از جنرالان برجستهٔ امنیت ملی در ولایت بغلان شهید شد که سال‌ها در خدمت مردم افغانستان بود. شهادت ایشان را به خانواده و فرزند آن مرحوم آقای لطیف محمود که از ژورنالیستان موفق کشور است، تسلیت می‌گوییم.»

انتخابات ریاست جمهوری در تاریخ اعلام شده برگزار می‌شود

داکتر عبدالله عبدالله در ادامه به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آینده افغانستان اشاره کرد و گفت
: «تعهد حکومت وحدت ملی برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری پابرجا است و کمیسیون مستقل انتخابات طرحی را با حکومت شریک کرده است.»
وی افزود مردم افغانستان از کمیسیون‌ انتخابات توقع دارند که یک انتخابات شفاف برگزار شود تا یک قدمی در راستای ثبات، استحکام نهادها، حاکمیت قانون و باز شدن فضای بهتر برای مردم افغانستان برداشته شود. 
رئیس اجرایی گفت: « از کمیسیون مستقل انتخابات توقع داریم که با درنظرداشت جدول زمانی به برنامه‌ها و کارها سرعت ببخشد. در این زمینه تمام نهادهای دولتی به شمول نهادهای امنیتی موظف‌اند که کارها و مسوولیت شان را در حمایت از پروسه انتخابات انجام دهند و از تمام منابع و انرژی کار بگیرند.»

داکتر عبدالله افزود نامزدان انتخابات ریاست جمهوری در مورد شرایط برگزاری انتخابات و سوء استفاده از امکانات دولتی به منظور کمپاین و مبارازت انتخاباتی نگرانی دارند.

وی تأکید کرد: « در ارتباط با برگزاری انتخابات تدابیر لازم گرفته می‌شود. ما به حیث مسوول حکومت از هر طرحی که مانع سوء استفاده از امکانات دولتی برای کمپین گردد حمایت می‌کنیم. البته این کار با درنظرداشت اینکه اجراأت حکومت و خدمت رسانی به مردم افغانستان متوقف نشود، باید صورت می‌گیرد چون، مردم به کمک و خدمات ضرورت دارند.»

در این دیدار که روز دوشنبه (۱۶ ثور) در دهلی‌نو، پایتخت هند انجام شد، دو طرف در مورد روند صلح افغانستان بحث و گفت‌وگو کردند.

به گزارش رسانه‌های هندی نقش کشورهای منطقه در استقرار صلح در افغانستان از محور اصلی این دیدار بوده است.

در گزارش این رسانه‌ها به نقل از مقام‌های وزارت خارجه‌ی هند آمده است آقای خلیل‌زاد در دیدار با وزیر خارجه‌ی این کشور در مورد مذاکرات جاری در قطر معلومات داده است.

همچنان در این دیدار وزیر خارجه‌ی هند از تعهد کشورش به همکاری با هم‌پیمان‌هایش در روند صلح افغانستان اطمینان داده است.

این در حالی است که ششمین دور گفت‌وگوها میان نمایندگان امریکا و گروه طالبان برای پنجمین روز، پس از یک روز وقفه به دلیل آغاز ماه مبارک رمضان امروز از سر گرفته می‌شود.

خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، تضمین این‌که از خاک افغانستان علیه دیگران استفاده نمی‌شود، برگزاری گفت‌وگوهای بین‌الافغانی و اعلام آتش‌بس از چهار موضوع مورد بحث دو طرف در این دور گفت‌وگوها می‌باشد.

این دور گفت‌وگوها روز چهارشنبه هفته‌ی گذشته آغاز شد و قرار بود که روز یک‌شنبه (۱۵ ثور) به پایان برسد، اما گفته می‌شود که دو طرف در این دوری از گفت‌‌وگوها تا کنون به نتیجه‌ای نرسیده و فیصله کرده‌اند که صحبت‌ها ادامه یابد.

زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، که روز گذشته با مقامات هندی در مورد پروسه صلح افغانستان دیدار و گفت‌وگو نمود، با یک روز وقفه گفت‌وگوهای خود با طالبان در دوحه را امروز از سر می‌گیرد.

مذاکره‌ی داکتر خلیل‌زاد و طالبان در دوحه ادامه دارد. دو طرف روی آن‌چه که خلیل‌زاد تضمین مبارزه با ترور و جدول زمانی خروج نیروهای ناتو می‌خواند، گفت‌وگو خواهند کرد. امریکا می‌خواهد طالبان با تروریزم قطع رابطه کنند و روی مکانیزمی با ایالات متحده توافق کنند تا برمبنای آن واشنگتن بر تعهدات در مورد امنیت ملی امریکا نظارت کند. بعید نیست که امریکایی‌ها به طالبان فهرستی از نام‌های افراد و گروه‌ها را داده باشند تا این گروه آنان را از قلمرو زیر سلطه‌ی‌شان خارج کند و هم‌چنان روی مکانیزمی با ایالات متحده به توافق برسد که براساس آن امریکا قابلیت نظارت بر قلمرو طالبان را داشته باشد تا آن افراد و گروه‌ها دوباره برنگردند. شاید شماری از سردسته‌های طالبان که با افراد مسلح خارجی از نزدیک کار می‌کنند، ‌زیاد مایل نباشد که آنان را از مناطق زیر سلطه‌ی‌شان بیرون کنند و به همین دلیل است که مذاکره‌ی امریکا و طالبان در قطر زیاد آسان نیست.

از صحبت‌های خلیل‌زاد در مصاحبه با لطف‌الله نجفی‌زاده در طلوع این طور برداشت می‌شد که طالبان برای رسیدن به جدول زمان‌بندی خروج نیروهای امریکایی مذاکره می‌کنند. طالبان می‌خواهند جانب امریکا یک جدول زمان‌بندی خروج نیروهای ناتو را اعلام کند. در مقابل آن ایالات متحده می‌خواهد که گروه طالبان افراد و دسته‌هایی را که امریکا و متحدانش آن را دشمن‌شان می‌دانند‌، از قلمرو زیر سلطه‌ی این  گروه خارج کنند. امریکا همچنین دنبال مکانیزمی است که از قلمرو زیرسلطه‌ی طالبان و شاید سراسر افغانستان نظارت کند تا گروه‌های جهادیست ضد ایالات متحده به آن قلمرو برنگردند. اما موضع واشنگتن این است تا زمانی که طالبان آتش‌بس اعلام نکنند و به مذاکره بین‌الافغانی با حکومت افغانستان روی نیاورند، توافقی در کار نخواهد بود.

اما موضع‌گیری اخیر طالبان نشان می‌دهد که آنان حداقل در این مرحله آماده نیستند که به آتش‌بس سراسری تن دهند. تلاش‌های جدی وجود داشت تا گروه طالبان در ماه رمضان آتش‌بس کنند،‌ اما این گروه دوام جنگ در این ماه را توجیه ایدیولوژیک و اعتقادی کرد. این امر نشان‌دهنده‌ی آن است که موضع واشنگتن، ‌طالبان و حکومت افغانستان هنوز آن طوری که باید، به هم نزدیک نشده است. حکومت افغانستان هم بر مذاکره‌ای تأکید دارد که در آن نقش دولت برجسته باشد، اما طالبان تا حال برای شرکت در نشستی که در آن نقش حکومت افغانستان پررنگ باشد،‌ اعلام آماده‌گی نکرده‌اند.

با آن‌که امریکا و طالبان روی موضوع تروریسم و خروج مذاکره می‌کنند، ‌اما در مورد گفت‌وگوهای میان‌افغانستانی و آتش‌بس تا هنوز پیشرفت اندکی هم صورت نگرفته است.

حمله‌ی انتحاری‌های طالبان بر فرماندهی پولیس بغلان هم نشان‌دهنده‌ی آن است که دسته‌های نظامی طالب‌ها تصمیم دارند با سرسختی تمام به جنگ ادامه بدهند. وقتی طالبان به آتش‌بس یا کاهش خشونت‌ها توافقی نداشته باشند، ‌روشن است که برای ایالات متحده دلیل سیاسی محکم برای اعلام یک جدول زمانی برای خروج باقی نمی‌ماند. جدول زمانی خروج نیروهای ناتو، موضوعی است که در جرگه‌ی مشورتی کابل هم مطرح شد؛ ولی اعلام این جدول برای ایالات متحده وقتی می‌تواند یک دست‌آورد دیپلماتیک تلقی شود که گروه طالبان به آتش‌بس تن دهد. حتا اگر گفت‌وگوهای میان‌افغانستانی شبیه نشست مسکو برگزار شود و طالبان بازهم به آتش‌بس توافق نکند، اعلام جدول زمانی خروج نمی‌تواند برای ایالات متحده یک دست‌آورد باشد. اگر ایالات متحده بدون دریافت امتیاز آتش‌بس به اعلام یک جدول زمانی برای خروج تن دهد، این امر به معنای واگذاری میدان به طالبان تفسیر خواهد شد، نه یک دست‌آورد دیپلماتیک برای امریکا.

آقای خلیل‌زاد در مصاحبه‌ی اخیرش هم گفت برای آنان نفس خروج مساله‌ی اصلی نیست، ‌بلکه برقراری صلح و ثبات در افغانستان هدف محوری آنان است. روشن است که بدون آتش‌بس سراسری و آغاز مذاکره‌ی جدی میان طالبان، حکومت و نیروهای سیاسی در مورد آینده‌ی سیاسی افغانستان، ‌جدول زمانی خروج نیروهای امریکایی نمی‌تواند به پایان جنگ کمک کند. اگر جدول زمانی خروج نیروهای خارجی در غیاب آتش‌بس و گفت‌وگوهای معنادار طالبان،‌ حکومت و نیروهای سیاسی افغانستان اعلام شود،‌ گروه طالبان باور و علاقه‌ی خود را به مذاکره از دست می‌دهد و به دوام جنگ فکر می‌کند. در آن صورت جهت‌های دیگر در افغانستان هم به فکر بقای نظامی خود خواهند افتاد و این امر مرحله‌ی جدیدی از جنگ را کلید خواهد زد.

تجربه‌ی این وضعیت را در سال ۱۹۹۱ هم داریم. در سپتامبر همان سال شوروی وقت از حمایت حکومت داکتر نجیب دست کشید. مسکو در آن زمان اعلام کرد که به هدف راه افتادن یک روند جامع برای حل سیاسی جنگ افغانستان، از حمایت نظامی داکتر نجیب در تفاهم با امریکا دست می‌کشد؛ اما این موضع مسکو سبب خلق  اضطراب،‌ ابهام و دلهره در کابل شد. رهبران نظامی و سیاسی حزب دموکراتیک خلق در پاسخ به این اضطراب و دلهره، با فرماندهان تنظیم‌ها دست به اتحاد زدند. روابط خویشاوندی،‌ سمتی و قومی،‌ اساس این معامله‌ها را تشکیل می‌داد. این امر سبب شد که حکومت داکتر نجیب به سرعت در خطوط قومی تجزیه شود و حل سیاسی تحقق نیابد.

جدول زمانی خروج نیروهای خارجی اگر بخشی از یک توافق جامع حل منازعه نباشد و قبل از رسیدن به چنین توافقی اعلام شود،‌ جنگ را به پایان نمی‌رساند. آقای خلیل‌زاد تاریخ دهه‌ی نود افغانستان را بیش‌تر از هر‌دیپلمات دیگر امریکایی خوب می‌فهمد و حتماً اضرار اعلام قبل از وقت جدول زمانی خروج نیروهای ناتو را می‌داند.

ارگ ریاست جمهوری گفت عمران خان در این تماس تلفنی تعهد سپرد کشورش آماده هرگونه همکاری که منتج به تامین صلح و ثبات در افغانستان گردد، می‌باشد.

نخست وزیر پاکستان افزود با دید و فکر اقتصاد محور و اتصال منطقوی رئیس جمهور غنی توافق دارد و نیاز است تا روی مسایل تخنیکی به سطح هیأت دو کشور گفتگو انجام شود.

وی از آقای غنی به‌خاطر بحث تفصیلی و رسیدن به یک تفاهم واضح در رابطه به مسایل اقتصادی و اتصال منطقوی، خواست تا به پاکستان سفر نماید.

محمداشرف غنی نیز از تعهد نخست وزیر پاکستان به‌خاطر همکاری در روند صلح افغانستان قدردانی کرد و افزود روحیه جدید ایجاد شده بر محور اقتصاد و اتصال منطقوی مورد استقبال ما می‌باشد.

آقای غنی غنی همچنان دعوت عمران خان را پذیرفت و گفت تاریخ مناسب و مشخص سفر به پاکستان از طریق مجاری دیپلوماتیک دو کشور، تعیین گردد.

این در حالی است که آقای غنی سه روز پیش، در مراسم اختتامیه لویه جرگه مشورتی صلح از پاکستان خواست تا صادقانه در روند صلح افغانستان همکاری کند.

او گفت: « پیام من به تمام کشورهای منطقه و به خصوص پاکستان این است که هدیه پس از صلح پیام بزرگ خواهد بود که رشد اقتصادی شما را در قبال خواهد داشت؛ ما صمیت با تمام جهان داریم و می‌خواهیم که چنین صمیمیت با پاکستان نیز داشته باشیم؛ رابطه ما استوار بر منافع دوطرف، رابطه دو دولت آزاد و برابر به پشتیبانی دو ملت خواهد بود بود.»

او گفت مردم افغانستان به هر شکل ممکن بساط غم را از کشور خود بر می‌چینند و با کشورهای مختلف جهان روابط برقرار خواهند کرد؛ اما امیدوارند که پاکستان در صدر این لیست قرار داشته باشد.

یک منبع نزدیک به اتاق مذاکره به بی بی سی گفته است که روز یکشنبه چهارمین روز مذاکرات «بحث ها خوب بود و پیشرفت خوب صورت گرفت.»

زلمی خلیلزاد نماینده آمریکا در امور صلح افغانستان این دور مذاکرات را با تاکید جدی بر موضوع آتش بس آغاز کرد ولی اظهارات روز اولش که از طالبان خواست سلاح به زمین بگذارند واکنش تند طالبان را در پی داشت تا حدی که دو روز اول مذاکرات بیشتر با واکنش و ضد واکنش ها سپری شد.

ملا برادر رئیس دفتر قطر این گروه روز شنبه با آقای خلیلزاد دیدار و گفتگو کرد و به قول این منبع، تنشی که هفته گذشته در دو روز اول گفتگو ها بین دو طرف ایجاد شده بود، رفع شد.

یک منبع طالبان گفته است امریکایی‌ها و طالبان روز شنبه و یکشنبه روزهای سوم و چهارم گفتگوها بیش از ده ساعت مشغول چانه زنی بودند.

خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، تضمین اینکه خاک افغانستان علیه دیگران استعمال نشود، برگزاری دیالوگ و مذاکرات بین الافغانی و کاهش خشونت‌ها چهار موضوعی بود که به شکل جدی‌تر در دور ششم از سوی امریکایی‌ها روی میز مذاکره مطرح شد.

آقای خلیلزاد بدون ارایه جزییات این بار با طالبان روی طرح کاهش خشونت‌ها بحث می‌کند طرحی که به باور آقای خلیلزاد بالاخره راه را به یک آتش بس سراسری هموار خواهد کرد.

در ظاهر موضوعات مورد اختلاف بین طرفین تعین جدول زمانی خروج نیروهای امریکایی و خارجی از افغانستان و برقراری آتش بس است که هر دو طرف با وجود شش دور از مذاکرات در چند ماه اخیر هنوز هم ملاحظات جدی خود را دارند.

خلیل‌زاد در صفحۀ توییترش نوشت در آغاز ششمین دور گفت‌وگوهای صلح با طالبان، به آنان گفته است که صلح را بپذیرند، سلاح‌شان زمین بگذارند و به خشونت‌ها پایان دهند.  

خلیلزاد در ادامه نگاشت در این دور گفت‌وگوها باید روی چهار موضوع خروج نظامیان خارجی، تضمین مبارزه با تروریسم بین‌المللی، برقراری آتش‌بس و شروع گفت‌وگوهای بین‌الافغانی توافق شود.

به نوشتۀ او، اگر روی این چهار موضوع توافق نشود، هیچ توافقی در کار نخواهد بود.

نمایندۀ ویژۀ آمریکا در امور صلح افغانستان، ادامه داد او به طالبان گفته است که برادران و خواهران افغان‌شان خواهان پایان جنگ است و طالبان باید این درخواست مردم را مورد توجه قرار دهند.

طالبان در واکنش به این سخنان خلیلزاد، گفته‌اند او نباید به این فکر باشد که طالبان سلاح‌‌شان را زمین بگذارند، بلکه باید به آمریکایی‌ها بفهماند که برای سرپانگهداشتن حکومت افغانستان از زور کار نگرفته و تلفات جانی و زیان‌های مالی را افزایش ندهند.

قابل یاد آوری‌ست که دور تازه‌ی گفت‌وگوهای صلح میان نمایندگان آمریکا و طالبان 2 روز پیش در دوحۀ قطر شروع شد.

دو اشتراک‌کننده‌ی لویه‌جرگه‌ی مشورتی صلح به شمول یک مرد و یک زن که در جریان سخنرانی سخنرانان مراسم گشایش این جرگه به نشان اعتراض صدا بلند کرده بودند، با خشونت از تالار لویه‌جرگه اخراج شدند.

یکی از این معترضان هنگام سخنرانی رییس جمهور غنی صدای اعتراض بلند کرد و آقای غنی با خطاب قراردادن او گفت که شما در کمیته‌های‌تان حق صحبت کردن دارید. پس از این سخنان رییس جمهور، صدای فرد معترض خاموش شد. نواری تصویری که لحظاتی بعد از این صحنه در رسانه‌های اجتماعی به خصوص فیس‎بوک نشر و باز‌نشر می‌شود، نشان می‌دهد که برگزارکنند‌گان لویه‌جرگه مشورتی صلح و افراد نظامی این فرد را به بیرون از تالار لویه‌جرگه می‌برند.

منابع تأیید کرده‌اند، فردی که می‌خواست در جریان سخنرانی رییس جمهور غنی صحبت کند، با «خشونت» از تالار به بیرون انتقال داده شده است. گفته شده است که فرد معترض قصد اخلال سخنرانی رییس جمهور را داشت.

هم‌چنان یک نوار تصویری دیگر که در رسانه‌های اجتماعی و فیس‌بوک نشر شده است، نشان می‌دهد که یک زن اشتراک‌کننده و معترض که گفته می‌شود متهم به قطع سخنرانی یکی از سخنرانان جرگه است، نیز از تالار لویه‌جرگه مشورتی صلح به بیرون کشیده شده است.

لویه‌جرگه مشورتی صلح ساعاتی قبل با سخنرانی رییس جمهور غنی افتتاح شد. این جرگه به ریاست عبدرب الرسول سیاف برای چهار روز در خیمه لویه‌جرگه برگزار می‌‎‌شود. هدف از برگزاری لویه‌جرگه‌ مشورتی صلح، بحث روی تعیین حدود، جهت و تعریف صلح و روند آن خوانده شده است. در این جرگه حدود ۳ هزار و ۲۰۰ نفر از ۳۴ ولایت کشور شرکت کرده‌اند که ۷۰۰ آن را زنان تشکیل می‌دهند.

لویه‌جرگه مشورتی صلح تحت تدابیر شدید امنیتی برگزار شده است و کابل پایتخت از آغاز هفته جاری به این سو در رخصتی به سر می‌برد و جاده‌های اصلی این شهر به صورت قسمی و کلی مسدود است؛ اقدامی که برای شهروندان کابل مشکلات به بار آورده است.

از سویی هم، به شمول عبدالله عبدالله، رییس اجرایی حکومت وحدمت ملی و از شریکان قدرت رییس جمهور غنی، شماری از شخصیت‌ها، احزاب سیاسی و دست‌کم دوازده نامزد انتخابات ریاست جمهوری این جرگه را تحریم کرده و آن را خلاف قانون، ضیاع وقت و «سبوتاژ» روند صلح تلقی کرده‌اند. نامزدان انتخابات ریاست جمهوری، محمداشرف غنی را متهم می‌کنند که برای کمپین پیش از وقت این جرگه را فرا خوانده است؛ ادعایی که امروز از سوی رییس جمهور غنی به شدت رد شد. هم‌چنان رییس لویه‌جرگه مشورتی صلح  گفت که برگزاری این جرگه قابل نگرانی نیست و در آن اشتراک‌کننده‌گان در مورد پروسه صلح و چهارچوب آن صحبت و مشورت خواهند کرد.

محافظین رئیس جمهور همین‌طور دوربین‌های عکاسی برخی خبرنگاران را نیز در محوطه خیمه لوی جرگه ضبط کرده‌اند.

این درحالی‌ست که رئیس جمهور غنی، در مراسم افتتاحیه لویه جرگه و در آغاز سخنرانی خود گفت آمده است تا صدای مردم باشد. 

رییس اجرایی که در مراسم گرامیداشت از هشت ثور سالروز پیروزی جهاد افغانستان در ارگ سخن می‌گفت، افزود حکومت در روند صلح از موضع برحق مردم نمایندگی می‌کند و نزدیکی امریکا، چین و روسیه لازمه همکاری در روند صلح است.

آقای عبدالله گفت هشتم ثور تحول تاریخی در کشور بود؛ ولی متاسفانه پس از آن با برخی مشکلات مواجه شد که مردم افغانستان در مورد آن قضاوت می‌کنند.

او گفت: «امروز بیشتر از 40 سال از شروع جنگ در کشور می‌گذرد که در نتیجه آن شماری زیادی کشته، زخمی، آواره و مهاجر شدند؛ ولی هنوز هم در جستجوی گم شده‌ای (صلح) هستیم.»

به گفته او، اجماع مطلق مردم افغانستان رسیدن به صلح است، چیزی که در توان است قدم‌های در جهت صلح برداشته خواهد شد.

آقای عبدالله افزود:«خواست مردم افغانستان صلحی است که در نتیجه صحبت بین خود افغانها در مورد سرنوشت کشور بحث شود و به نتیجه برسد، در عین حال تحولاتی هم آمده و مردم افغانستان به جای رسیده که نمی‌خواهند به روزهای سخت گذشته برگردند.»

به گفته او، مردم با تعهد در هر دو پروسه قابلیت خود را برای نجات کشور از جنگ (صلح) و تقویت نظام جمهوری اسلامی افغانستان به اثبات رسانده‌اند.

او به همکاری‌های بین المللی در روند صلح اشاره کرد و گفت که ادامه این همکاری ضرورت مردم افغانستان است، کوشش‌های که در سطح منطقه و جهان جریان دارد این پیام را می‌رساند که ادامه جنگ به نفع هیچ کشوری نیست.

آقای عبدالله افزود: «نزدیکی نظریات امریکا، چین و روسیه در مورد مبارزه با تروریزم و تامین صلح در افغانستان لازمه کمک به روند صلح است؛ اما حرف آخر را مردم و نمایندگان مردم افغانستان خواهند زد و از موضع برحق مردم نمایندگی صورت خواهد گرفت و آرزوی پاک مردم برای تحقق صلح تمثیل خواهد شد.»  

او با اشاره به تجربه تاجیکستان که رهبران آن صلح در کشور خود را ممنون افغانستان می‌دانند، افزود که «ما هم از همسایه خود همین انتظار را داریم.»