برچسب: ایران

 دفتر شورای امنیت ملی کشور در خبرنامه‌ای گفته است که حمدالله محب مشاور امنیت ملی با محمد ابراهیم طاهریان نماینده خاص وزارت خارجه ایران برای افغانستان دیدار کرده است.
در این دیدار روی پیش‌رفت‌های اخیر در مذاکرات صلح افغانستان بحث و مشورت صورت گرفته است.
همچنین دفتر شورای امنیت ملی علاوه کرده است که دوطرف بر پایان خشونت‌ها و تداوم مذاکرات صلح افغانستان تأکید کرده و در باره تلاش‌های مشترک در این خصوص بحث کرده‌اند.

ایران از کشورهای تأثیرگذار در روند صلح افغانستان به شمار می‌رود. چندروز پیش هیئتی از گروه طالبان به رهبری ملا عبدالغنی برادر به تهران سفر کرده و با مقام‌های آن کشور دیدار کرده است.
روز گذشته، وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که این سفر در هماهنگی با دولت افغانستان صورت گرفته است و ایران از دستاوردهای دولت افغانستان و گفت‌وگوهای میان‌افغانی حمایت می‌کند.

حکومت افغانستان در واکنش به دیدار طالبان با مقام‌های ایرانی گفته است طالبان از مردم افغانستان نمایندگی نمی‌کنند.

دواخان مینه پال یکی از سخنگویان رییس جمهور افغانستان امروز در صفحۀ تویتر خود نوشت طالبان فقط از گروه کوچک خود نمایندگی می‌کنند.

امروز ملاعبدالغنی برادر، رییس دفتر سیاسی طالبان در قطر، با محمد جواد ظریف وزیر خارجۀ ایران، در تهران ملاقات کرد.

محمد نعیم سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در پیامی که به رسانه‌ها فرستاده گفته است در این دیدار “در بارۀ مسایل مربوط به دو کشور و ضرورت صلح در افغانستان و منطقه” صبحت شد.

هیئت طالبان به رهبری ملاعبدالغنی برادر، هفتۀ گذشته، وارد تهران شد.

محمدجواد ظریف، وزیر خارجه‌ی ایران، می‌گوید این کشور، از حکومت فراگیر اسلامی در افغانستان که همه اقوام، مذاهب و طرف‌ها در آن حضور داشته باشند، حمایت می‌کند.

آقای ظریف، در دیداری که روز یک‌شنبه (۱۲ دلو) با ملا عبدالغنی برادر، معاون سیاسی گروه طالبان در تهران داشت، گفت از تشکیل یک حکومت «فراگیر اسلامی»  حمایت می‌کند و آن را برای افغانستان یک ضرورت می‌داند.

وزیر خارجه‌ی ایران، با اشاره به قانون اساسی و نظام افغانستان، گفته است: «ما نمی‌توانیم شرایط را در خلا در نظر بگیریم و باید شرایط برای رسیدن به حکومت آینده در افغانستان مشارکتی شود.»

آقای ظریف، همچنان به ملا برادر گفته است: «مردم افغانستان از شما استند و نباید در جریان عملیات هدف قرار بگیرند.»

از سویی هم، محمد نعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، در برگه‌ی تویترش نوشته است که ملا عبدالغنی برادر و محمدجواد ظریف، در دیداری در تهران، در باره‌ی وضعیت افغانستان، گفت‌وگوهای صلح، عملی شدن کامل توافق‌نامه‌ی دوحه و ضرورت صلح و امنیت در افغانستان و منطقه بحث کرده‌اند.

آقای ظریف، در حالی از تشکیل حکومت فراگیر اسلامی در افغانستان حمایت کرده که پیش از این، در گفت‌وگوی اختصاصی با طلوع نیوز، گفته بود، ایران هنوز هم گروه طالبان را به عنوان یک گروه تروریستی می‌شناسد.

هیئت گروه طالبان به رهبری ملا عبدالغنی برادر، از چند روز به این طرف در تهران به سر می‌برد. این هیئت، چند روز پیش نیز با علی شمخانی، دبیر شورای امنیت ملی ایران دیدار کرده بود.

آقای شمخانی پس از دیدار با هیئت طالبان، در برگه‌ی تویترش نوشت: «در ملاقات با هیئت سیاسی طالبان، رهبران این گروه را در مبارزه با امریکا مصمم دیدم. کسی که ۱۳ سال در گوانتانامو زیر شکنجه‌های امریکا بوده، مبارزه با امریکا در منطقه را کنار نگذاشته است.»

او همچنان گفته بود که امریکا به دنبال صلح و امنیت در افغانستان نیست؛ بلکه راهبرد امریکا تدوام جنگ و خون‌ریزی میان طیف‌های مختلف افغانستانی است. دبیر شورای امنیت ملی ایران، افزوده بود که امریکا نمایش گفت‌وگوهای صلح را با هدف ایجاد بن‌بست در گفت‌وگوها میان طرف‌های مختلف افغانستان دنبال می‌کند تا آن‌ها را مقصر ناامنی و بی‌ثباتی نشان بدهد.

هیئت طالبان، در حالی در تهران به سر می‌برد که دولت ایران متهم به حمایت مالی و تسلیحاتی از این گروه است. اخیرا، هیئت مجلس نمایندگان که به خاطر بررسی ناامنی‌ها به ولایت هرات رفته بود، اعلام کرد که اجیران ایران، در بخشی از ناامنی‌ها در این ولایت دست دارند.

 رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان اعلام کرد سفر هیأت طالبان به تهران در تفاهم با این شورا صورت گرفته است.

عبدالله عبدالله روز چهارشنبه در صفحه فیسبوک خود نوشت سفر هیأت گروه طالبان به تهران پیش از انجام با وی هماهنگ شده بود.

وی همچنین طی نشستی در کابل که با حضور تعدادی از بانوان به منظور رایزنی درباره “نقش زنان در روند صلح و آتش بس” برگزار شد، گفت فرصت‌های زیادی در روند صلح از دست رفته‌اند و نباید فرصت پیش آمده کنونی از دست برود.

عبدالله تأکید کرد: تمامی زندانیان طالبان از زندان آزاد خواهند شد و نام‌های رهبران این گروه نیز از فهرست سیاه سازمان ملل متحد بیرون کشیده خواهد شد، اما این ها پس از رسیدن به یک توافق صلح ممکن است.

رییس شورای عالی مصالحه ملی تصریح کرد: فرصت‌های زیادی را از دست داده‌ایم و اگر این فرصت‌ها در تقابل دیدگاه‌ها ضایع شوند، ما فرصت زیادی نداریم و هر روز در ادامه جنگ مردم ما قربانی می‌شوند.

هیأت گروه طالبان دیروز سه شنبه وارد تهران شد و با وزیر امور خارجه، نماینده ویژه وزارت خارجه ایران در امور افغانستان و علی شمخانی دبیرشورای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دیدار و در باره صلح افغانستان بحث و تبادل نظر کرد.

 وزارت امور خارجه امروز سه‌شنبه(۷ دلو) در اعلامیه‌ای گفت دولت جمهوری اسلامی ایران در مورد سفر هیئت طالبان به ایران، افغانستان را مطلع نموده و در این مورد نظریات دولت افغانستان را قبلاً مطالبه و دریافت کرده است.
در اعلامیه آمده است: «هدف از تنظیم سفر هیئت طالبان به ایران این است تا جانب جمهوری اسلامی ایران، افزون بر شرح دیدگاه‌های خود، طالبان را در مورد موجودیت اجماع منطقه‌ای در خصوص تأمین آتش‌بس فوری، دستیابی به یک توافق جامع صلح در چهارچوب نظام جمهوری و حفظ ارزش‌های قانون اساسی افغانستان، آگاه سازد.

ایران همچنان می‌خواهد اطمینان حاصل کند که افغانستانِ پسامنازعه بار دیگر به‌پایگاه امن گروه‌های تروریستی مبدل نخواهد شد و همچون مرکز اتفاق و همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی باقی خواهد ماند».
وزارت خارجه افزود امیدوار است طالبان به خواست برحق مردم افغانستان برای قطع خونریزی و تأمین صلح پایدار تن دهند و به تقاضای پیهم کشورهای منطقه و جهان برای تأمین‌ آتش‌بس و رسیدن به توافق جامع صلح از طریق گفت‌وگوهای معنادار و صادقانه، احترام گذارند.
اعلامیه خاطرنشان کرد: «طالبان باید بدانند که روش کنونی‌شان مبنی بر ادامهٔ جنگ و خونریزی مورد انزجار همگانی هم در افغانستان و هم در منطقه و جهان قرار دارد».
کابل می‌گوید به مشورت‌ها و همکاری‌ها با کشورهای منطقه و جهان، از جمله جمهوری اسلامی ایران، به‌ منظور حفظ و تقویت اجماع منطقه‌ای و بین‌المللی در حمایت از موقف برحق مردم و دولت افغانستان در رابطه به صلح پایدار مبتنی بر ارزش‌های قانون اساسی و تقویت نظام جمهوری اسلامی، ادامه خواهد داد.

نادر نادری، عضو هیئت گفت‌وگوکننده‌ی دولت افغانستان، گفت تامین صلح و پایان جنگ، از اولویت‌های دولت و مردم افغانستان است.

آقای نادری، روز سه‌شنبه (۷ دلو)، در برگه‌ی تویترش نوشت هیئت گفت‌وگو‌کننده‌ی صلح دولت افغانستان، با خلوص نیت برای تامین صلح، در دوحه حضور دارد؛ اما ۹ روز است هیئت طالبان آماده‌ی برگزاری نشست رسمی و بحث برای پایان جنگ نشده است.

گروه طالبان در این باره چیزی نگفته است.

دور دوم گفت‌وگوهای صلح افغانستان، در بیستم جدی در قطر آغاز شده بود. تا اکنون جزییاتی از این گفت‌وگوها منتشر نشده است.

هرچند هیئت دولت افغانستان در قطر حضور دارد؛ اما هیئت گروه طالبان به رهبری ملا عبدالغنی برادر، به تازگی وارد تهران، پایتخت ایران شده است.

محمدنعیم وردک، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان، گفت قرار است هیئت طالبان در جریان این سفر، با مقام‌های ایرانی در باره‌ی روابط دو جانبه، وضعیت مهاجران افغان در ایران، وضعیت فعلی سياسى و امنيتى افغانستان و منطقه گفت‌وگو کند.

هیئت طالبان، در حالی به تهران رفته که دولت ایران متهم به حمایت مالی و تسلیحاتی از این گروه است؛ اتهامی که همواره از سوی مقام‌های ایرانی رد شده است.

دفتر سیاسی طالبان در قطر، اعلام کرد هیأتی از سوی این گروه به رهبری ملا برادر، معاون سیاسی گروه طالبان به ایران سفر کرده است.

محمد نعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر امروز(سه‌شنبه، هفتم دلو) درصفحۀ تویترش‌ نوشت این هیأت براساس دعوت رسمی دولت ایران به تهران سفر کرده است.

آقای نعیم افزود این هیأت که ملا عبدالغنی برادر و شماری از اعضای دفتر سیاسی طالبان در قطر نیز در جمع آن شامل است با مقام‌های دولت ایران در مورد صلح افغانستان گفت‌وگو خواهد کرد.

قابل ذکر است این دومین سفر رسمی هیأت سیاسی طالبان به تهران است که از زمان آغاز گفت‌وگوهای صلح در قطر صورت می‌گیرد. مقام‌های ایرانی مدعی هستند که به هدف تقویت روند صلح افغانستان با رهبران طالبان گفت‌وگو می‌کنند.

جو بایدن، رئیس ‌جمهور آمریکا و آنگلا مرکل، نخست وزیرآلمان اخیرا در یک تماسی تلفنی با یکدیگر اعلام کردند مقابله با شیوع کرونا تنها از طریق همکاری‌های نزدیک بین‌المللی ممکن است.

نخست وزیر آلمان در این گفت‌وگوی تلفنی اظهار داشت کشورش برای همکاری با شرکای خود و رسیدگی به مسایل بین‌المللی آماده است.

در همین ارتباط، کاخ سفید در بیانیه‌ای اعلام کرد بایدن در تماس تلفنی روز دوشنبه خود با انگلا مرکل، نخست وزیر آلمان بر عزم و اراده خود برای تقویت ائتلاف با ناتو و اتحادیه اروپا تأکید کرد.

از سوی دیگر، دفتر آنگلا مرکل در بیانیه‌ای اعلام کرد دو طرف آلمانی و آمریکایی درباره مسایل مربوط به افغانستان و ایران نیز بحث و گفت‌وگو کردند.

در ادامه این بیانیه آمده مرکل و بایدن بر امکان مقابله با شیوع کرونا تنها از طریق همکاری‌های نزدیک بین‌المللی تأکید کردند.

این دو رهبر روز یکشنبه ۲۴ ماه جنوری از طریق تلفن گفتگو کردند.

این نخستین گفتگوی آن‌ها پس از مراسم تحلیف بایدن به حساب می آید.

دفتر رئیس جمهور فرانسه در بیانیه ای گفت مکرون و بایدن در بارۀ تمایل‌شان برای کار مشترک در زمینۀ صلح در شرق میانه و به ویژه در مورد موضوع هسته‌ای ایران نیز بحث کردند.

قصر سفید نیز در بیانیه ای گفت بایدن دربارۀ هماهنگی نزدیک با پاریس در خصوص تغییرات اقلیمی، بیماری کوید ۱۹و اقتصاد جهانی وعده سپرده است.

تفاوت رویکرد ترامپ با خط‌مشی چندجانبه‌گرایی بایدن، می‌تواند اهمیت بالایی برای روسیه داشته باشد. یکی از مهم‌ترین صحنه‌های تقابل آمریکا و روسیه، حضور توأمان دو کشور در دو جبهه مخالف در بحران سوریه است. دموکرات‌ها و برخی جمهوری‌خواهان آمریکایی، سیاست ترامپ در قبال سوریه، از جمله خروج نیروها از شمال شرقی این کشور را موجب توسعه نفوذ ایران و روسیه می‌دانند.

به نظر می‌رسد چهار مؤلفه در رابطه آمریکا و روسیه در این بحران مؤثر خواهند بود.

۱️. مشکلات داخلی آمریکا

دولت بایدن احتمالاً سیاست تهاجمی‌تری نسبت به دولت اسد و گسترش نفوذ روسیه و ایران اتخاذ خواهد کرد، ولی افکار عمومی آمریکا به دلیل بحران‌های داخلی همراهی چندانی با افزایش نیروهای نظامی ندارد. بنابراین فشارهای آتی آمریکا بر اسد و متحدانش، عمدتاً از نوع دیپلماسی چندجانبه و تحریم‌های اقتصادی خواهد بود.

۲️. روابط انقره و تل‌آویو

بهبود رابطه ترکیه با اسراییل می‌تواند ترکیه را از محور سه‌جانبه آستانه با همراهی ایران و روسیه دورتر سازد. در عین حال که ترکیه به دلیل نوعی توازن در روابطش با واشنگتن و مسکو می‌تواند زمینه‌ساز مذاکرات آمریکا، روسیه و ترکیه درباره آینده سوریه باشد.

۳️. روابط مسکو و تل‌آویو

رابطه خوب روسیه با اسراییل که دربرخی تحولات در سوریه، خود را نشان داده است، می‌تواند با توجه به نقش لابی‌های صهیونیستی در آمریکا، از تشدید تنش میان آمریکا و روسیه در این بحران جلوگیری کند.

۴️. تحریم‌های غرب علیه سوریه

مسکو برای ایفای نقش مؤثرتر در فضای پس از جنگ -که سوریه نیاز به بازسازی دارد- تمایلی به درگیر شدن در تحریم‌های پیچیده و متنوع غرب با محوریت آمریکا ندارد. بنابراین پیمودن مسیر مذاکره برای درک منافع متقابل، محتمل خواهد بود.

داکتر عبدالطیف نظری

هفته گذشته اجیت دوول مشاور امنیت ملی هند سفر طولانی به کابل داشت. این سفر درست پس از آن صورت گرفت که «اس. جیشنکر» وزیر امور خارجه آن کشور به افغانستان پشتیبانی نظامی بیشتر وعده کرد. گرچه چند و چون چنین حمایتی هنوز مشخص نیست، اما هند هر چیزی که پیشنهاد دهد، توازن نظامی احتمالاً بعد از خروج ایالات متحده به نفع کابل نمی‌چرخد. پس، چرا هند باید پشتیبانی خود را از حکومت افغانستان تقویت کند، وقتی جهان شرط خود را بسته و با طالبان مشارکت می‌کند؟
با بن‌بست گفت‌وگوها بین کابل و طالبان در دوحه، تشدید جنگ در افغانستان، از جمله ترورهای هدفمند غیرنظامیان، ظهور جناح‌گرایی در کابل، عدم شفافیت نحوه اقدام جو بایدن رییس جمهور منتخب امریکا و پاکستان پرمدعا، سئوال اصلی که هند با آن مواجه است این است که رییس جمهور اشرف غنی چقدر می‌تواند در برابر این فشارها مقاومت کند و بعد چه می‌شود؟

محرک اصلی سیاست هند نسبت به افغانستان، تمایل این کشور برای اطمینان از توازن استراتژیک بین افغانستان و پاکستان است. با توجه به عدم تقارن قدرت بین این دو کشور، چنین توازنی از دید هند، قادر ساختن کابل برای تأثیر گذاشتن بر شرایط گفت‌وگوها با نیروهای تحت حمایت پاکستان (طالبان) است. برای همین منظور، در صورت درگیر شدن در جنگ، دهلی‌نو متحدان قاطعی را در غنی و معاونش امرالله صالح پیدا کرده است.
اما هیچ تضمینی وجود ندارد که رویکرد دهلی‌نو نتیجه دهد. در حقیقت، با توجه به افزایش چالش‌های امنیتی هند با پاکستان و چین، نگرانی‌های معتبری وجود دارد که هند در صورت سقوط کابل، کاملاً زمین خود را از دست بدهد. پس چرا حتی اگر هند تمایل ندارد به طور آشکار با طالبان وارد گفت‌وگو شود، پس تقویت پشتیبانی از کابل چرا؟ از این گذشته، دیگر نیازی به پیوند بیشتر با دولت غنی نیست. تاریخ سرنخ‌هایی برای درک بهتر تصمیم هند ارائه می‌دهد.
در فبروری ۱۹۸۹، راجیو گاندی نخست‌وزیر هند «ای‌کی ورما» رییس آژانس اطلاعات هند را برای ارزیابی عمر دولت نجیب که تحت فشار حملات مجاهدین بود، اعزام کرد. ورما خوشحال بازگشت و گفت نجیب‌الله با حمایت شوروی می‌تواند «برای مدت نامحدود» دوام بیاورد. به موازات سفر ورما، هند ارتباط با جناح‌های مختلف مجاهدین را آغاز کرد و یک همگرایی جالب توجه را پیدا کرد.
دسترسی موفقیت‌آمیز به مجاهدین که از دید عموم پنهان مانده بود و تا آن لحظه منفور بود، به هند کمک کرد تا واقعیت‌های جدید را پس از سرنگونی نجیب‌الله در سال ۱۹۹۲ هنگامی که حمایت اتحاد جماهیر شوروی پایان یافت، بپذیرد. در حال حاضر، هیچ مدرکی وجود ندارد که ارتباط غیررسمی هند با طالبان و بالعکس درک درستی از این نوع ایجاد کرده باشد. اما حتی اگر چنین درکی وجود داشته باشد، بعید است که توسط هر دو طرف علنی شود – شبیه آنچه در مورد مجاهدین رخ داد.
تعامل آشکار با هند، روابط طالبان با پاکستان را پیچیده خواهد کرد، وقتی این کشور حداقل توانایی پرداخت این هزینه را داشته باشد. برای هند، تنوع آشکار به جای اطمینان از تعادل داخلی در افغانستان، باعث تسریع سقوط سیاسی غنی می‌شود. دهلی‌نو و طالبان می‌دانند که نمی‌توانند برای همیشه از هم دوری کنند، خصوصاً اگر دومی به قدرت برسد. بنابراین، تصمیم هند در حمایت از رییس جمهور غنی نشانۀ این است که هیچ بازی پایانی برای هند در افغانستان وجود ندارد. از این رو، هند ترجیح می‌دهد در پی دستیابی به توازن بین کابل و اسلام‌آباد و حفظ دستاوردهای چند دهۀ گذشته باشد، تا فرصت طلبی.
جنبۀ دیگر تصمیم هند حاشیه تیزتری دارد. در ۱۵ اگست ۱۹۷۵، با ترور شدن شیخ مجیب‌الرحمن در بنگلادیش، هند شوک استراتژیک دید. ظهور ضیاالرحمان رییس طرفدار ارتش پاکستان به عنوان رییس جمهور در «داکا» اضطراب شدیدی در دهلی‌نو ایجاد کرد. در یک گزارش فوق محرمانه، اژانس اطلاعاتی هند (R&AW) ارزیابی کرد که پاکستان «نفوذ گسترده‌ای در وزارت‌خانه‌ها و ادارات مختلف دولت بنگلادش، به ویژه در دفتر امور خارجه اعمال می‌کند [و] … اختلافات هند و بنگلادیش را گسترش می‌دهد.
(نخستین شواهد بایگانی در نوع خود که نویسنده آن را مشاهده کرده است)، سازمان اطلاعاتی هند در واکنش پیشنهاد کرد رهبری سیاسی تمام اقدامات عملی را برای «نرم کردن مناطق نزدیک به قلمرو هند که ما از آن آسیب‌پذیر هستیم» روی دست گیرد و به دنبال ارزیابی مجدد روابط با پاکستان باشد. به عنوان اولین قدم، این سازمان خواست که ایندیرا گاندی به طور جدی «ایدۀ حمایت قوی از فعالیت‌های ضدپاکستانی را در مرزهای شمال غربی(NWFP) و بلوچستان مطرح کرد. R&AW برای از بین بردن فشارهای پاکستان بر هند از طریق بنگلادیش، «تشدید فشار بر پاکستان از طریق افغانستان» را ضروری دانست.

با توجه به چالش‌های امنیتی هند امروز، کاملاً ممکن است که سفر دوول سیگنالی برای پاکستان باشد که اگر این کشور همچنان به دنبال تجدیدنظرطلبی باشد، احتمالاً ناخواسته هرج و مرج پرهزینه، خشن و در نهایت تجاوزکارانه را در افغانستان به ارث می‌برد. این نشانه‌ها با این عقیدۀ هند محکم می‌شود که حتی اگر ایالات متحده افغانستان را ترک کند؟ نه ایران و نه روسیه، به رغم اتحاد با چین و مشارکت با طالبان، امارت اسلامی را در افغانستان ترجیح نخواهد داد؛ در نتیجه به هند فضا برای مانور می‌دهد و برایند جنگ افغانستان را تحت تأثیر قرار خواهند داد.
توییت دقیق صالح: «ملاقات دلپذیر با اجیت دوول مشاور امنیت ملی هند داشتم. ما در مورد دشمن صحبت کردیم. گفت‌وگوی عمیقی بود.» بنابر این، باید درک کنید که چیست، یعنی چالش دوامدار و واقعی برای پاکستان.

 حامد کرزی رییس جمهور پیشین کشور با بهادر امینیان سفیر ایران در کابل دیدار کرد.
دفتر حامد کرزی در خبرنامه‌ای گفت رییس‌ جمهور پیشین کشور در دیدارش با بهادر امینیان سفیر ایران در کابل، روی وضعیت جاری در منطقه و روند صلح افغانستان بحث و مشورت کرد.
این در حالی است که دور دوم مذاکرات میان‌افغانی نیز شروع شده است و دو طرف سعی دارند تا به یک میکانیزم منطقی و قابل‌قبول برای پیش‌برد مذاکرات صلح دست یابند.

رئیس شورای عالی مصالحۀ ملی با سفیر ایران در کابل ملاقات کرد.

عبدالله عبدالله رئیس شورای عالی مصالحۀ ملی بعد از ظهر امروز (پنجشنبه 18 جدی) با آقای بهادر امینیان سفیر ایران در اقامتگاه خود ملاقات کرد.

در این دیدار دو طرف دربارۀ تلاش‌های صلح، آغاز دور دوم مذاکرات دوحه و نقش ایران و کشورهای منطقه در تلاش‌های صلح بحث و تبادل نظر کردند.

بر بنیاد این گزارش، برج‌های مراقبت فرودگاهی در نیویارک، پیام صوتی‌ای دریافت کرده که در آن هشدار داده شده یک هواپیما روز چهارشنبه (۱۷ جدی/ ۶ جنوری) به ساختمان کنگره برخورد می‌کند.

این پیام صوتی، روز سه‌شنبه (۱۶ جدی/ ۵ جنوری) ارسال شده و دولت امریکا آن را جدی نگرفته و در حال تحقیق در این باره است.

مقام‌های امنیتی امریکا، می‌گویند احتمال دارد سیستم فرکانس هوایی دچار مشکل شده باشد.

تا اکنون مشخص نیست این پیام از سوی چه کسی فرستاده شده است.

این پیام در حالی فرستاده شده که قرار است اعضای کنگره‌ی امریکا، برای تایید آرای کالج الکترال امروز در ساختمان کنگره‌ی این کشور جمع شوند.

این هشدار، به این دلیل جدی است که در چند روز گذشته، مقام‌های امنیتی امریکا هنگام خروج از محل کارشان، تعقیب شده‌اند.

تهران روز گذشته، از پولیس انترپول خواست حکم جلب دونالد ترامپ را صادر کند و او را در فهرست سرخ قرار دهد.

عربستان سعودی قلمرو هوایی و بندرهای خود با قطر را از دیروز دوشنبه (۴ جنوری) بازگشایی نمود.

این خبر ازسوی وزیر خارجۀ کویت اعلان شد.

دوحه و ریاض از سه سال به این‌سو باهم اختلاف و خصومت داشتند.

احمد ناصرالصباح وزیر خارجۀ کویت دیروز به تلویزیون دولتی این کشور گفت یک توافق صورت گرفت تا قلمرو فضایی و بندرهای زمینی و بحری میان عربستان سعودی و قطر سر از امشب دوباره گشوده شوند.

عربستان سعودی، امارات متحدۀ عربی، بحرین و‌ مصر در سال ۲۰۱۷ روابط دیپلوماتیک و تجارتی خود با قطر را به اتهام پشتیبانی دوحه از تروریزم قطع کردند.

قطر این اتهام را رد کرده است.

این سه کشور از دوحه ۱۳ خواست را مطرح کرده بودند، از جمله این که نشرات تلویزیون الجزیره و یک پایگاه ترکیه را مسدود و روابط با اخوان‌المسلمین و ایران را قطع کند.

محمدجواد ظریف، وزیر خارجه‌ی ایران، به دونالد ترامپ، رییس‌جمهور امریکا، هشدار داده مراقب دام اسراییل باشد.

هم‌زمان با افزایش تنش‌ها میان امریکا و ایران، وزیر خارجه‌ی ایران روز شنبه (۱۳ جدی) در برگه‌ی تویترش نوشت: «دونالد ترامپ باید مراقب دام اسراییل باشد؛ هرگونه آتش‌افروزی نتیجه‌ی معکوس خواهد داشت.»

ظریف نوشته است: «اطلاعات جدید از عراق نشان می‌دهد که اسراییل در حال برنامه‌ریزی برای حمله به امریکایی‌ها است تا ترامپ در حال رفتن را به بهانه‌ای، به جنگ با ایران بکشاند.»

او، در ادامه خطاب به دونالد ترامپ، نوشت: «مراقب این دام باش، هرگونه آتش‌افروزی نتیجه‌ی معکوس خواهد داشت.»

آقای ظریف، یک روز پیش از این نیز، ترامپ را متهم به توطیه و بهانه‌گیری برای جنگ کرد.

ظریف در حالی این حرف‌ها را مطرح کرده که ارتش عراق روز شنبه (۱۳ جدی) از خنثا کردن یک ماین‌چسپکی در یک نفش‌کش خلیج فارس خبر داد.

این همه در حالی اتفاق افتاده که مقام‌های ایرانی در سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی از انتقام گرفتن به هر نوع آن سخن‌ زدند.

امریکا در واکنش به حرف‌های مقام‌های ایرانی، یک زیردریایی هسته‌ای خود را وارد خلیج فارس کرد و دوبمب‌افکن بی ۵۲ خود را در نزدیک مرزهای ایران به پرواز در آورد.

مراسم سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده‌ی سپاه قدس ایران که سال گذشته ۱۳ جدی در بغداد کشته شد، در ایران و عراق برگزار شد و مقام‌های ایرانی از انتقام سخت و حتمی سخن گفتند.

به دنبال نشر ویدیویی از بدرفتاری پولیس ایران با یک زن مهاجر افغان، سفارت افغانستان در تهران، گفته است این موضوع را با مسئولان ایرانی در میان گذشته است.

سفارت افغانستان در تهران، روز پنج‌شنبه (۱۱ جدی)، در اعلامیه‌ای گفته است برخورد نادرست و توهین‌آمیز پولیس ایران با یک بانوی مهاجر افغان در اردوگاه عسکرآباد را با مسئولان ایرانی در میان گذاشته و وعده‌ی بررسی آن را دریافت کرده است.

در اعلامیه آمده است: «مسئولان ایرانی، وعده سپرده اند این موضوع را به گونه‌ی جدی و قانونی بررسی کرده و نتایج آن را با سفارت افغانستان شریک خواهند ساخت.»

اخیرا، ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود که در آن، یک پولیس ایرانی، به صورت یک زن افغان سیلی می‌زند.

با این حال، گران هیواد، سخن‌گوی وزارت خارجه نیز، در یک پیام ویدیویی گفته است: «به محض مشاهده‌ی این ویدیو، به سفارت افغانستان در تهران وظیفه داده شد که این موضوع را با مقام‌های ایرانی تعقیب کنند. مسئولان دولت ایران تحقیقات شان را در این زمینه آغاز کرده اند.»

شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی، به این موضوع واکنش نشان داده‌‌ و گفته اند این زن برای پی‌گیری کارهای فرزندش به اردوگاه عسکرآباد در تهران مراجعه کرده بود.

این نخستین برخورد خشونت‌آمیز پولیس ایران با مهاجران افغان نیست؛ پیش از این نیز بارها، پولیس این کشور، رفتارهای خشونت‌آمیزی با مهاجران افغان داشته است که در برخی موارد، به مرگ مهاجران نیز انجامیده است.

سال ۱۳۷۷ نوجوانی مهاجر بودم که در ایران زندگی می‌کردم. گروه طالبان به شهر مزارشریف حمله کرد. جنایت هولناکی رخ داده بود. جنایتی که هنوز هم ابعاد آن ناشناخته باقی مانده است. خبر کشتار و قتل‌عام مردم مزارشریف به‌زودی به گوش مهاجران در ایران و سایر جهان رسید. ما تا هفته‌ها از خانواده کاکایم خبری نداشتیم. بعدها فهمیدیم که مردان خانواده سه هفته درون چاه خانه‌شان مخفی شده بودند. بوی خون و اجساد رهاشده در سرک‌های شهر را می‌شد تا تهران استشمام کرد.

برای اولین بار عمق وحشت، ترس و ناامیدی را در استخوانم و صورت هزاران مهاجر افغان ساکن ایران می‌دیدم. حادثه شهر مزارشریف جدای از ابعاد ضدانسانی و حقوق بشری آن از این جهت که هشت دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی در آن کشته شده بود ابعاد رسانه‌ای گسترده‌‌ای در ایران پیدا کرد. رسانه‌های ایران و جهان، جنایت هولناکی را که طالبان در شهر مزارشریف رقم زده بودند، پوشش گسترده‌ای دادند.

وضعیت دشواری در ایران به‌وجود آمده بود. ابعاد فاجعه مشخص نبود. نسل‌کشی، نقض قوانین جنگ، تصفیه ‌نژادی، مهم‌ترین کلیدواژه‌هایی بود که در آن روزها تکرار می‌شد. جمهوری اسلامی ایران گیج و سردرگم شده بود. در یک اقدام فوری، شورای عالی امنیت ملی ایران، حمله به طالبان را تصویب کرد و ارتش این کشور در مرزهای شرقی آماده حمله به این گروه در افغانستان شد. ایران و گروه طالبان در آستانه جنگ قرار گرفتند. هزاران سرباز ایرانی در حاشیه مرزهای شرقی ایران برای حمله به گروه طالبان آماده شدند. اگر درایت رهبر جمهوری اسلامی ایران و برخی شخصیت‌های دیگر این کشور نبود، وضعیت ایران و افغانستان اکنون گونه‌ای دیگر بود.

سیاست‌های ایران، تعدد بازیگران و تصمیم‌گیرندگان

ایران در طول چند دهه‌ی گذشته به دقت تحولات افغانستان را دنبال کرده است. و همیشه تلاش کرده نقش فعال را در تحولات افغانستان بازی کند. بر این اساس، این کشور منافعی را برای خود در افغانستان متصور است و نگرانی‌هایی نیز دارد. «اختلاف بر سر حق ‌آب رودخانه هلمند»، «مهاجران افغان در ایران»، «نگرانی‌های امنیتی این کشور در مرزهای مشترک با افغانستان»، «حضور نیروهای امریکایی در افغانستان»، «جنگ نیابتی این کشور با عربستان سعودی در افغانستان»، «صدور انقلاب»، «منافع اقتصادی این کشور در افغانستان»، «مواد مخدر»، «قاچاق‌ انسان و مهاجرت غیرقانونی» و «تروریسم و طالبان» مهم‌ترین مسائلی است که ایران راجع به آن احساس نگرانی می‌کند.

با وجود این، ایران نتوانست جایگاهی را که مورد انتظارش است در تحولات افغانستان به‌دست آورد. مهم‌ترین عامل در این عرصه، حضور امریکا در افغانستان و تضاد منافع با این کشور است. امریکا در طول دو دهه گذشته قدرتمندترین کشوری بوده که در تحولات سیاسی افغانستان نقش داشته است. سیاست‌های امریکا در قبال ایران و هژمونی گسترده‌ی این کشور در منطقه و جهان مهم‌ترین عامل نفوذ ایران در افغانستان بوده است.

دلیل دیگری که ایران نتوانسته جایگاه خود را در تحولات افغانستان کسب کند، بازیگران مختلف و تعدد تصمیم‌گیرندگان سیاست خارجی این کشور در قبال افغانستان بوده است. این مسأله موجب شد که تصمیم‌گیرندگان سیاست‌خارجی ایران همیشه دچار نوعی تضاد در شناخت، تعریف منافع و اجماع بر سر مسأله افغانستان باشند. به‌دلیل ماهیت ایدئولوژیک سیاست‌ها و اهداف ایران بعد از انقلاب در قبال افغانستان، این کشور همیشه چند گام عقب‌تر از رقبای منطقه‌ای‌اش مثل پاکستان قرار گرفته است. این مسأله باعث شد که ایران خیلی دیرتر از رقبای منطقه‌ای‌اش به تعمیق سیاست‌ها و برنامه‌هایش در افغانستان بپردازد.

ایده صدور انقلاب توسط ایران، سال‌ها به‌عنوان یک استراتژی مهم به اساس مداخله جمهوری اسلامی ایران در افغانستان و سایر کشورها مطرح بوده است. این ایده بیشتر از جانب طیف محافظه‌کار و سنتی – مذهبی در افغانستان و سایر جوامع دنبال شده است. بر این اساس یک عده در برخی شهرهای افغانستان هر ساله کارنوال روز قدس و حمایت از فلسطین را ایجاد کردند. نمایشی که در سال‌های اخیر به‌دلیل ناهمگونی آن با جامعه افغانستان، کمرنگ شد و با تغییر استراتژی‌های جمهوری اسلامی در افغانستان از اولویت خارج شد. در سال‌های اخیر این ایده جای خود را به منافع و رویکرد‌های جدید جمهوری اسلامی در قبال افغانستان داده است. امریکا‌ستیزی، رقابت‌های منطقه‌ای با کشورهای همسایه به‌خصوص عربستان، خطر داعش و تروریسم، مسأله آب و رودخانه هلمند از جمله مواردی است که ایده صدور انقلاب را کمی کمرنگ‌تر کرده‌ است. استراتژی‌های تازه، رویکردهایی است که متأثر از نهادهای امنیتی–نظامی این کشور در افغانستان دنبال می‌شود.

رابطه پرفراز و نشیب ایران و طالبان

جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در گفت‌وگویی که روز دوشنبه، ۱ جدی ۱۳۹۹ با یکی از شبکه‌های داخلی افغانستان داشت به تشریح مواضع جمهوری اسلامی در قبال طالبان پرداخت. او گفت: «جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که دو واقعیت در افغانستان وجود دارد؛ طالب یک واقعیت است. اما آنچه که در ۱۹ سال گذشته در افغانستان اتفاق افتاده، دستاوردهایی که مردم افغانستان دارند، دموکراسی، حقوق اقلیت‌ها، حقوق زنان این‌ها هم واقعیت است. این‌که طالب بگوید آينده‌ی افغانستان را من تعیین می‌کنم، نمی‌تواند بدون در نظرگرفتن واقعیتی که در ۲۰ سال گذشته در افغانستان اتفاق افتاده است، چنین ادعایی کند.». همچنین او اضافه کرد که «طالب اقدامات تروریستی بسیاری انجام داده است. این‌که طالب یک گروه تروریستی هست یا نه؟! در قوانین ما هنوز طالبان را از گروه تروریستی خارج نکردیم.»

جواد ظریف این صحبت را در حالی انجام می‌دهد که به‌تازگی هیأت طالبان با سفیر این کشور در دوحه ملاقات کردند. اجندای این ملاقات، تبریک انتصاب سفیر جدید ایران در دوحه از سوی طالبان و محکومیت ترور محسن فخری‌زاده است. از سوی دیگر، ذبیح‌الله مجاهد، سخن‌گوی طالبان، صحبت‌های وزیر امور خارجه ایران را «دخالت آشکار این کشور در امور داخلی افغانستان، غیرمسئولانه و ناشی از ناآگاهی وی» تعبیر کرد.

روابط تهران و طالبان از بدو به‌وجودآمدن این گروه، فراز و فرودهای بسیاری داشته است. زمانی که طالبان در سال ۱۹۹۶ به قدرت رسید، ایران جزء کشورهایی بود که حاکمیت این گروه را به رسمیت نشناخت. ایران برخلاف رقبای منطقه‌ای خود مشروعیت این گروه را رسمیت نداد و در یک چرخش استراتژیک از جبهه شمال که در آن زمان مورد پشتیبانی امریکا و سایر کشورهای هم‌پیمان با امریکا بود حمایت کرد. با قدرت‌یافتن طالبان در افغانستان و تغییر و تحولات سیاسی در منطقه، مسیر سیاست خارجی ایران نیز تغییر کرد. ایران از رویکرد سنتی خود یعنی صدور انقلاب، کمی فاصله گرفت و سیاست خارجی خود را براساس واقعیت‌های جدید افغانستان بازتعریف کرد.

مقامات امریکایی و افغان، بارها از حمایت گسترده ایران از طالبان، تجهیز و آموزش این گروه خبر دادند. نشریه‌ی تایمز در دوم جولای سال ۲۰۱۷ گزارش مفصلی را درباره رابطه پنهانی ایران و طالبان منتشر کرد. در این گزارش آمده بود که سپاه پاسداران ایران در شهرهای کرمانشاه، زاهدان و مشهد به آموزش جنگ‌جویان طالبان می‌پردازد. هدف از آموزش این نیروها به گفته تایمز، تجهیز طالبان و آماده‌سازی آنان برای جنگیدن با نیروهای امریکایی و داعش بوده است. این در حالی بود که روزنامه وال‌استریت ژورنال قبل از آن مدعی شده بود که سپاه قدس ایران برای ارسال راکت‌های زمین‌به‌هوا با گروه طالبان به توافقاتی دست پیدا کرده است.

دولت ایران این ادعاها را همیشه رد کرد و آن‌ها را بی‌اساس خواند. اما حقیقت این است که ماه همیشه پشت ابر باقی نمی‌ماند. در سال ۲۰۱۶ زمانی که ملا اخترمحمد منصور، رهبر پیشین طالبان از ایران به پاکستان برمی‌گشت، مورد حمله پهبادهای امریکایی قرار گرفت و کشته شد. باراک اوباما شخصا دستور حمله هوایی را صادر کرده بود. پس از آن‌که هویت او تأیید شد. این پرسش به‌وجود آمد که او در ایران چه می‌کرده؟ وزارت امور خارجه ایران از حضور رهبر طالبان در ایران، اظهار بی‌اطلاعی کرد، اما پایگاه خبری جهان‌نیوز، از تحرک دیپلماسی پنهان تهران خبر داد. این خبرگزاری نوشت که ملا منصور، نزدیک به دو ماه در ایران بوده و با مقامات مختلف ایرانی دیدار و گفت‌وگو داشته است.

در سال‌های اخیر رقابت عجیبی میان کشورها و گروه‌ها مختلف برای گفت‌وگو با طالبان ایجاد شده است. همچنین در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی و تحولات افغانستان نیز تغییرات مهمی به‌وجود آمده است. افراط‌گرایی و خطر تروریسم، منشأ بسیاری از این تغییرات بوده است. ایران نیز از این قافله عقب نماند و تلاش‌های گسترده‌ای را برای گفت‌وگو با طالبان انجام داد. تلاش‌هایی که از چشم مردم، رسانه‌ها و شبکه‌های استخباراتی افغانستان و جهان پنهان نماند. و دیپلماسی پنهان تهران، آهسته‌آهسته به دیپلماسی آشکار و پویا تبدیل شد.

در سال‌های اخیر، ایران از سیاست انکار و حاشا درباره ارتباط خود با طالبان دست کشید و عملا از آن سخن گفت. اواخر ماه سپتامبر یک هیأت از گروه طالبان به رهبری ملا عبدالسلام حنفی، معاون دفتر سیاسی طالبان به همراه چهار نفر دیگر به تهران سفر کردند و در این دیدار با مقامات ایرانی گفت‌وگو کردند. همچنین در ۲۷ نوامبر سال ۲۰۱۹ ملا عبدالغنی برادر، رییس دفتر سیاسی طالبان به تهران سفر کرد و با وزیر خارجه ایران دیدار و گفت‌وگو داشت. در تازه‌ترین رویداد، وزیر امور خارجه ایران در گفت‌وگویی که روز دوشنبه ۱ جدی ۱۳۹۹ با یکی از رسانه‌های افغانستان داشت، تأکید کرد که ایران همچون بسیاری از کشورها با طالبان ارتباط دارد و آن را ضرورت و مبتنی بر منافع کشورش دانست.

نقش ایران در معادلات صلح و نگرانی‌های مردم افغانستان

وزارت خارجه‌ی ایران در واکنش به امضای توافق‌نامه‌ی صلح میان امریکا و گروه طالبان، گفت که امریکا جایگاه حقوقی برای امضای قرارداد صلح یا تعیین تکلیف در مورد آینده‌ی افغانستان را ندارد. در این اعلامیه همچنان گفته شد که ایران از هر تحولی که به صلح و ثبات در افغانستان منجر شود، استقبال و در عین حال از تلاش‌هایی که در راستای تأمین صلح در افغانستان تحت رهبری و مالکیت افغان‌ها انجام شود، حمایت می‌کند.

ایران همسایه غربی افغانستان است. این کشور در بخش شرقی خود ۹۴۵ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد. سال‌ها میزبان چند میلیون مهاجر افغان در خاک خود بوده است. به‌نحوی از حوادث و تحولات افغانستان متأثر شده است. بر این اساس به خود حق می‌دهد که نگران آینده منافع خود در افغانستان باشد. ایران همواره تلاش کرده است که اقتدار و مؤثریتش را در افغانستان تثبیت کند. در کنفرانس بن از ساختار جدید پساطالبانی حمایت کرد. اما به‌دلیل نفوذ امریکا در افغانستان و تضاد منافع این کشور با عربستان سعودی در افغانستان به پیمانه‌ای که خواست ایران بود، نتوانست در فضای جدید افغانستان نقش‌آفرینی کند. ایران هیچ‌وقت از این وضعیت راضی نبوده و به صراحت از ادامه حضور امریکا در افغانستان ابراز نگرانی کرده است.

به باور بسیاری از تحلیل‌گران سیاسی و امنیتی افغانستان، دلیل گرایش ایران به سمت طالبان، استفاده از این گروه برای تهدید منافع امریکا در افغانستان بوده است. این سیاست، دلیل معنا‌دار بازی دوگانه ایران با دولت افغانستان و رابطه آن با طالبان بوده است. مشکلات تاریخی رابطه ایران و امریکا، همیشه مانع جدی‌ِ نقش‌آفرینی ایران در منطقه و افغانستان بوده است. این در حالی است که کارشناسان مسائل سیاسی افغانستان معتقدند، این کشور به‌دلیل اشتراکات تاریخی و فرهنگی‌اش با افغانستان و نقش همسایگی‌، می‌تواند در به‌وجودآمدن صلح پایدار در افغانستان، سهم اساسی داشته باشد. مردم افغانستان نیز نگران ماجراجویی‌های ایران در منطقه و افغانستان، جنگ نیابتی این کشور با عربستان و امریکا در افغانستان می‌باشند. نگران این‌که اگر صلحی به‌وجود بیاید، ماجراجویی‌های ایران آن را با تهدید مواجه نکند.

اطلاعات روز

ذبیح الله مجاهد سخنگوی گروه طالبان در واکنش به اظهارات اخیر وزیر خارجه ایران در مورد این گروه در اعلامیه‌ای گفت، امارت اسلامی (طالبان) در هیچ لیست سیاه تروریستی درج نیست.

سخنگوی طالبان در این اعلامیه، اظهارات اخیر محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه با شبکه طلوع را «نامناسب» عنوان کرده گفت: «این اظهارات به گونه آشکار مداخله در امور داخلی کشور ما افغانستان است.»

در این اعلامیه آمده: «امارت اسلامی در کدام لیست تروریستی ملل متحد درج نیست، سخنان وزیر خارجه ایران در این رابطه مبنی برنا اگاهی وی می‌باشد.»

محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه ویژه با شبکه طلوع نیوز که شامگاه دوشنبه 21 دسامبر 2020 پخش شد در مورد لشکر فاطمیون گفت، هنوزهم حدود دو هزار افغان در سوریه می‌جنگند و تهران آماده است در صورت نیاز نیروهای بیشتر به آن کشور بفرستد.

ظریف اضافه کرد، این افراد به گونه داوطلب برای جنگ به سوریه رفتند و ایران شهروندان افغان را برای جنگ علیه گروه داعش حمایت کرده و اگر نیاز باشد بازهم چنین خواهد کرد.

او علاوه کرد: «این‌ها (لشکر فاطمیون) بهترین نیروهایی هستند که اگر دولت افغانستان تمایل داشته باشد، می‌تواند با سابقه رزم با تروریستان و داعش، کمکی به دولت افغانستان باشند. برای مبارزه با داعش و برای مبارزه با ترور و حفظ امنیت افغانستان. هرجا که دولت افغانستان بخواهد».