این خانم 23 ساله که در هنگام سقوط کندز خود را در خانه ای محبوس کرده بود، هم اکنون از یک نوع بیماری روانی رنج می برد.
غلام سرور سخا عین سخنان این خانم 23 ساله را نقل قول می کند: “من اخطار و تهدید دریافت می کردم. آنها (طالبان) به من می گویند من دختر بدی هستم. من حجاب ندارم. آنها می آیند و مرا با خود می برند.”
وضعیت روحی و روانی این خانم 23 ساله پس از این حادثه آنقدر وخیم شد، که پدر و مادر او مجبور شدند او را به نزد داکتر ببرند، که داکتر هم برای او نسخه ای برای «درمان یک بیماری جسمانی» می دهد.
غلام سرور سخا که هم اکنون مسئولیت مداوای این خانم را به عهده دارد، می گوید که این خانم اما از بیماری «شیزوفرنی» رنج می برد، و نه یک بیماری جسمانی.
براساس داده های ارائه شده توسط برخی مقامات وزارت صحت عامه، هم اکنون 10 میلیون شهروند افغانستان (تقریبا یک سوم کل جمعیت افغانستان) با مشکلات روحی و روانی ناشی از جنگ مواجه هستند.
کارشناسان امور صحی می گویند که دهه ها جنگ، بمبگذاری های انتحاری، آوارگی، فقر و بیکاری صدمات بسیاری را به شهروندان افغانستان وارد کرده است، و از سویی نظام صحی ضعیف و کم بودجه افغانستان نیز نمی تواند به شهروندان خدمات کافی ارائه کند.
ناامنی و نبود بودجه کافی سبب شده است تا در سطح کشور به مسایل صحت روانی کمتر توجه گردد، در حالیکه سازمان بهداشت جهانی (WHO) در گزارشی در سال 2013 نوشت که براساس ارزیابی های این سازمان همواره سطح بالایی از بیماری های روانی در افغانستان میان شهروندان کشور وجود دارد.
این روند از سال 2000 تاکنون همواره در حال افزایش بوده است.
اکلیل حیات یکی از داکتران کشور در کابل می گوید “هیچ کس نمی داند که چه اتفاقی در حال وقوع است و چه اتفاقی برای شهروندانی که از بیماری های روانی رنج می برند می افتد، و این مسئله آنان را بیشتر مضطرب و افسرده می کند.”
وی به رویترز گفت “شاید یکی از نشانه های بارز مشکلات صحت روانی این باشد که مردم امروزه کم صبر و بی تحمل شده اند.”
غلام سرور سخا که گردانندگی یک بنیاد خیریه را در لندن به نام «بنیاد بهارمیهن» بر عهده دارد، می گوید بسیاری از افرادی که دچار بیماری های روانی هستند نمی دانند که دچار این بیماری هستند و یا نمی خواهند قبول کنند که دچار این بیماری هستند، زیرا نام این گونه بیماری ها در جامعه بد جا افتاده است.
لازم به ذکر است که بیناد خیریه بهار میهن در راستای ارتقای تحصیل و کمک به زنان و کودکان در افغانستان تلاش می کند.
آقای سخا می گوید “من تاکنون صدها جلسه با بیمارانی داشته ام که خودشان گمان می کنند دچار بیماری های جسمانی هستند، در حالیکه آنها از بیماری های روانی رنج می برند.”
او گفت “تقریبا تمامی این بیماران از اختلالات مشترکی شکایت کرده اند. اختلالاتی چون سردرد، پاک شدن حافظه، کمبود تمرکز، کم خوابی، بد خوابی و یا کابوس که تمامی این ها نشانه های بیماری های روانی می باشد.”
در سال های پس از سقوط طالبان، تلاش های زیادی توسط سازمان های مختلف در کشور صورت گرفته است تا بتوانند برای افراد دچار اختلالات روانی هم خدمات ارائه کنند.
اما همچنان خلا بسیار کلانی در این زمینه وجود دارد.
براساس آماری که برخی مقامات وزارت صحت عامه در سال 2015 منتشر کردند، نشان می داد که تنها 200 مشاور روان درمانی در کل کشور وجود دارند.
غلام سرور سخا می افزاید که اما هم اکنون پس از تلاش های زیادی که توسط وزارت صحت عامه صورت گرفت، در حال حاضر 300 مشاور روان درمانی در مراکز مختلف افغانستان مشغول به فعالیت هستند.
در همین حال، خسرو پرویز یکی از مشاوران روان درمانی می گوید جلسه های مشاوره ابتدایی نمی تواند تاثیر بسزایی در بهبودی بیماران داشته باشد، اما “طی پنج جلسه حرفه ای روان درمانی، فرد مبتلا به مشکلات روانی خفیف می تواند راه های مقابله با آن را بیاموزد.”
گفتنی است که در بسیاری از نقاط کشور که خدمات صحی حرفه ای اعم از جسمانی و یا روانی ارائه نمی شود، خانواده ها ناگزیر به شیوه های سنتی درمانی دست می زنند، که در برخی مواقع گزارش شده است که برخی بیماران را به زنجیر بسته اند.
غلام سرور سخا در این رابطه می گوید “اگر شخصی که حتی هیچ گونه بیماری روانی ندارد و کاملا سالم است را شما با زنجیر در اتاقی ببندید و نور و غذای کافی به او نرسد، آن شخص سالم نیز به مشکلات جسمانی و روانی مبتلا می شود، چه برسد به شخصی که از قبل هم بیمار است.”
