دسته: اجتماعی

این روزها مشکل سیلاب‌ها هم علاوه بر جنگ در برخی از ولایات‌ بی‌داد می‌کند. سران حکومت مصروف بحث‌های صلح و انتخابات‌اند و به همین دلیل است که حوادث طبیعی زیاد توجه برنمی‌انگیزد. اما مردم از این ناحیه خیلی در رنج‌اند. احتمال آن زیاد است که با گرمی هوا و آب ‌شدن برف‌ها، شاهد سیلاب‌های مدهش در برخی از ولایات باشیم. وقتش است که اداره‌ی مبارزه با حوادث و در مجموع حکومت برای مقابله با سیلاب‌های احتمالی آماده‌گی داشته باشند. کمبود منابع دیگر نمی‌تواند دلیل توجیه ناکامی و سوءمدیریت باشد. منابع کافی  در اختیار اداره‌ی مبارزه با حوادث و دیگر اداره‌های مربوط وجود دارد. سفیر ایالات متحده هفته‌ی قبل اعلام کرد که کشورش برای قربانیان حوادث طبیعی، خشک‌سالی و آواره‌گان داخلی ۶۰ میلیون‌ دالر کمک می‌کند.

کمک‌های امریکا و کشورهای دیگر همیشه در دسترس ارگان‌هایی که وظایف انسان‌دوستانه دارند،‌ قرار دارد و دیگر هیچ ارگانی حق ندارد به بهانه‌ی نبود امکانات و منابع، کم‌کاری خود را توجیه کند. اصلاً نبود امکانات و افزار کار هم یکی از نشانه‌های جدی ضعف مدیریت است. مقام‌های اداره‌ی مبارزه با حوادث و نهادهای دیگر‌، ‌اگر کارایی داشته باشند،‌ حتماً امکانات لازم را فراهم می‌سازند. هیچ بهانه‌ای نمی‌تواند ناکارآمدی را توجیه کند.

مشکل دیگر این است که همیشه اداره‌ی مبارزه با حوادث و ارگان‌های دیگر، می‌خواهند بحران را مدیریت کنند.  این ارگان‌ها باید پیش‌بینی دقیق از حوادث و آماده‌گی برای حوادث احتمالی داشته باشند. باید احتمال حوادث و خسارات و زیان‌های آن پیش از وقوع رویداد سنجیده شود و اقدامات لازم صورت بگیرد. رهبران حکومت وحدت ملی باید شخصاً از روند امداد‌رسانی به آسیب‌دیده‌گان حوادث طبیعی به ویژه سیلاب‌ها نظارت کنند. رهبران حکومت باید کمی از چانه‌زنی‌ها در مورد صلح، ‌انتخابات و مسایل دیگر خودشان را فارغ کنند و به بحث حوادث طبیعی بپردازند.

سفرهای رییس‌جمهور به ولایات‌ بیش‌تر جنبه‌ی تبلیغی و سیاسی دارد و در این سفرها هم موضوعات مرتبط به صلح و انتخابات بیش‌تر مطرح می‌شود؛ ولی لازم است که به سیلاب‌زده‌گان توجه جدی صورت بگیرد. وزارت‌های مربوطه هم باید فعال شوند و برای آبادی روستاها و خانه‌های آسیب‌دیده اقدام کنند. وقتی سیلاب به وقوع می‌پیوندند‌ و روستاها را خراب می‌کند،‌ زیربنای اقتصاد روستایی از بین می‌رود. اگر برای احیای زیربنای اقتصاد روستایی اقدامات لازم صورت نگیرد، روستایی‌ها به شهرها می‌آیند و بازار کار شهرها به حدی نیست که بتواند روستایی‌ها را جذب کند. این روستایی‌های قربانی سیلاب و حوادث طبیعی دیگر وقتی در بازار کار شهرها جذب نشوند، ‌راهی کشورهای همسایه می‌شوند و در آن کشورها مورد ستم قرار می‌گیرند.

بنابراین نیاز است که وزارت‌خانه‌های مختلف و ارگان‌های مسوول، یک برنامه‌ی دراز‌مدت جامع برای کمک به قربانی‌های سیلاب‌ها و حوادث طبیعی بسازند و آن را عملی کنند. این برنامه باید کمک‌های فوری، کمک‌های میان‌مدت و احیای اقتصاد روستایی را در بر بگیرد. منابع لازم در اختیار حکومت است،‌ لازم است که مدیریت درست صورت بگیرد و از این منابع در جهت حمایت از مردم استفاده شود. مردم افغانستان انتظار بسیار بلند بالا و برآورده نشدنی از حکومت ندارند. انتظارات مردم حداقلی است و با توجه به امکانات موجود، حکومت می‌تواند با به کار بردن معقول منابع  و قابلیت‌های نهادها، به این انتظار پاسخ بگوید. رهبران حکومت نباید چنان مصروف انتخابات و بحث‌های مرتبط به صلح شوند که مردم عام  و رنج‌های‌شان فراموش‌شان شوند.

سیما سمر روز گذشته در یک نشست خبری در کابل گفت دانشگاه‌ها نقش عمده و اساسی در آوردن صلح و حکومت‌داری خوب دارند.

رییس کمیسیون حقوق بشر افغانستان به این نظریه که می‌گوید نباید دانشگاه‌های کشور را سیاسی بسازیم، اشاره کرد و گفت این یک اشتباه است چراکه نمی‌توانیم حق سیاست را از دانشجویان بگیریم.

 وی افزود ما در افغانستان به دلیل داشتن اقوام مختلف، زبان‌های مختلف و مذاهب مختلف به سیاستی که ارزش‌های برابری، صلح‌خواهی و هم‌دیگر‌پذیری را در خود داشته باشد، نیاز داریم.

خانم سمر افزود اگر ما بتوانیم تفاوت بین اقوام، مذاهب و زبان را در دانشگاه‌ها و نهادهای آموزش از بین ببریم، می‌توانیم از همان‌جا صلح بیاوریم.

خانم سمر، آوردن صلح از راه جنگ و کشتار افراد را ناممکن دانست. او گفت: «ما صلح را با ولوله و سروصدا، جنگ و کشتار افراد آورده نمی‌توانیم. هر‌انسانی که از هر‌طرف کشته می‌شود، به همان اندازه عقده‌ها را بیش‌تر می‌سازد. صلح پایدار در کشور نیز باید بنیادش در دانشگاه‌ها گذاشته شود.»

با این حال خانم سمر وضعیت جاری در شماری از دانشگاه‌های کشور را ناگوار توصیف کرد و افزود: «دانشگاه هرات به دلیل تبعیض زبانی هنوز لوحه ندارد، آن‌ هم به خاطر کلمه «پوهنتون و دانشگاه». این برای ما شرم است و نشان‌دهنده وضعیت اجتماعی ماست.»

 رییس کمیسیون حقوق بشر تأکید کرد که از زبان باید به عنوان وسیله ارتباط، افهام و تفهیم استفاده شود، نه به عنوان وسیله تشنج. وی بیان داشت که قضایایی که در دانشگاه‌های کشور به ویژه دانشگا‌ه کابل رخ می‌دهد، بسیار ناگوار است.

به باور خانم سمر دانشگاه‌ها و نهادهای آموزشی جای تغییر و سازنده‌گی هستند. او در ادامه گفت که ما می‌توانیم با تغییر فضای دانشگاه، شهروندان مسوولیت‌پذیر را به جامعه تقدیم کنیم.

نصاب تعلیمی باید بهبود یابد

در همین ‌حال وی از کارکرد‌ها در خصوص تعلیم و تربیت انتقاد کرد و گفت که تمام امکانات ما در افغانستان مصرف جنگ شده و به همین دلیل تعلیم و تربیت در کشور به فراموشی سپرده شده است. وی افزود که باید کارهای اساسی و بنیادی در خصوص تعلیم و تربیت و نهاد‌‌های آموزشی انجام شود.

سیما سمر، رییس کمیسیون حقوق بشر افغانستان، ضمن با‌اهمیت‌خواندن نهاد‌های تعلیمی در کشور گفت که نهاد‌های تعلیمی اساس و بنیاد یک کشور مرفه را می‌سازند. او افزود که ارزش‌های حقوق بشری باید با تغییر و اصلاح نصاب تعلیمی در افغانستان نهادینه و آموزش داده شود، در غیر آن با دیگر اقدامات نمی‌شود در جامعه تغییر آورد. خانم سمر تأکید کرد که با ترویج ارزش‌های حقوق بشری در نهاد‌های تعلیمی، کشور‌ ما شاهد افراد مسوولیت‌پذیر خواهد بود. او گفت: «ما اگر از نصاب تعلیمی شروع کنیم و برابری، عدم تبعیض، حق دسترسی به تعلیم و تربیه با‌کفایت، صحت با‌کیفیت و حق دسترسی به عدالت را ترویج کنیم، ما خود‌به‌خود یک نسل یا شهروند مسوول را به جامعه ارائه می‌دهیم.» او تصریح کرد که اگر دانش‌آموزان بتوانند ارزش‌های حقوق بشری را بیاموزند، می‌توانند در خانواده‌ها و اجتماع صلح بیاورند. هم‌چنان خانم سمر خاطر‌نشان ساخت تا زمانی ‌که برابری جنسیتی و برابری زن و مرد تثبیت نشود و به حقوق هم‌دیگر احترام قایل نشویم، صلح به وجود نخواهد آمد. با این‌ حال خانم سمر گفت که نهاد‌های تعلیمی و آموزشی جای نهادینه کردن ارزش‌های حقوق بشری هستند و ما منحیث یک شهروند مسوولیت داریم که فضا را در جهت مثبت تغییر دهیم. او افزود که اگر آموزگاران خوب و پای‌بند به ارزش‌های حقوق بشری در نهاد‌های آموزشی و تعلیمی خویش داشته باشیم، می‌توانیم کودکان و دانش‌آموزان را طوری تربیت کنیم که پای‌بند به ارزش‌های حقوق بشری باشد.

از سویی ‌هم رییس کمیسیون حقوق بشر بهبود نصاب تعلیمی را یک امر ضروری دانست و افزود که این نهاد با همکاری وزارت معارف در تلاش است تا کیفیت نصاب تعلیمی را بهبود بخشند.

در همین‌ حال سیما سمر، رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، از اذیت و آزار شاگردان در مکتب‌‌ها و نهاد‌های آموزشی ابراز نگرانی کرد. خانم سمر گفت، تاکنون هیچ‌گونه قانونی برای نظارت از آزار و اذیت کودکان در مکتب‌ها و نهاد‌های آموزشی روی دست گرفته نشده است. او افزود، کودکانی که از آزار و اذیت در نهاد‌های تعلیمی رنج می‌برند، به دلایل مختلف قادر نیستند که به خانواده‌های‌شان بگویند. به نظر خانم سمر، جو حاکم در شماری از خانواده‌ها باعث شده است، کودکانی که مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند، نتوانند مشکلات خویش را با خانواده، به ویژه پدر و مادر خویش، شریک سازند. او علاوه کرد که کودکان مجبور اند بهانه‌گیری کنند و از رفتن به مکتب‌ها و کورس‌ها سر باز زنند.

این در حالی است که اخیراً بی‌بی‌سی فارسی با نشر یک گزارش تحقیقی گفته است که در افغانستان قانونی برای برخورد با سوء‌استفاده‌کنندگان جنسی از کودکان در مکتب‌ها و دیگر نهاد‌های آموزشی وجود ندارد و این موضوع حتا در قانون معارف افغانستان نیز به عنوان یک معضل شناخته نمی‌شود.

ناپدید شدن شهروندان پاکستان به ویژه بلوچ‌ها جدایی طلب و پشتون‌های قبایلی از سال‌های متمادی به این طرف ادامه ادامه دارد.

جامعه بلوچان و پشتون‌های قبایلی حکومت پاکستان را متهم می‌کنند که به شکل سازمان یافته افراد موثر این دو قوم را ربوده یا می‌کشد و یا هم به شکل نامعلومی در زندان‌ها نگهداری می‌کند.

بلوچان پاکستان ادعا دارند که 48 هزار نفر این قوم از سال 1971 تا هنوز در پاکستان ناپدید شده‌اند و خانواده‌های آنان هیچ معلوماتی از سرنوشت گم شده‌های شان ندارند.

با این وجود، سازمان عفو بین‌الملل روز گذشته اعلام کرد که این مساله لکه سیاه بر دامن پاکستان است و دولت این کشور باید فوراً به این مساله پایان دهد.

این سازمان گفته که اقلیت‌های مذهبی، قومی، مدافعان حقوق بشر، فعالان سیاسی و برخی شهروندان این کشور از فعالیت منع شده و شمار زیاد آنان نادرک شده اند.

با این وجود، کمیسیون ویژه تحقیق در این مورد گفته که حد اقل 2178 پرونده افراد نادرک را ثبت کرده است.

معاون دوم رئیس جمهور با اشاره به صیانت و تقویت آزادی بیان و موضوع صلح با گروه طالبان، صلح را خواست تمام مردم افغانستان خواند، از پروسه ای که اکنون برای گفتگوهای صلح آغاز شده استقبال کرد و از کشورها و دولت های متحد افغانستان که برای برقراری صلح در افغانستان تلاش می کند تشکر کرد.

وی افزود حفاظت از آزادی بیان تنها در سایه نظم سیاسی و حقوقی مبتنی بر قانون اساسی موجود امکان پذیر است.

استاد دانش گفت حکومت و مردم افغانستان طرفدار صلحی هستند که در چارچوب نظام و قانون اساسی موجود شکل بگیرد.

معاون دوم رئیس جمهور همچنین تأکید کرد به همان اندازه که آزادی بیان مهم است، ابزار بیان نیز مهم است.

استاد دانش عنصر آزادی بیان، رسانه و رسانه گران را سه عنصر به هم پیوسته و لازم الاحترام خواند. وی گفت: «احترام به خبرنگار احترام به آزادی بیان و احترام به آزادی بیان احترام به خبرنگار است.»

به گفته استاد دانش خبرنگاران مبارزان راه آزادی هستند.

استاد دانش افراط گرایی، تحجر و تعصب و تروریزم را دشمنان آزادی بیان و رسانه ها را مبارزان خط مقدم خواند و گفت به خبرنگاران به عنوان سنگرداران و مبارزان راه آزادی باید احترام گذاشته شوند.

استاد دانش معاون دوم رئیس جمهور و رئیس کمیته مشترک حکومت و رسانه ها ضمن تبریک روز ملی خبرنگار به خبرنگاران و رسانه گران افغانستان از کابینه حکومت وحدت ملی به خاطر نامگذاری 27 حوت به عنوان روز ملی خبرنگار در تقویم رسمی کشور قدردانی کرد.

استاد دانش در ضرورت تجلیل از روز خبرنگار گفت خبرنگاران نماد آگاهی و دانایی و خرد جامعه هستند و باید از مقام و جایگاه آنان تجلیل شود.

وی با تأکید بر حمایت حکومت از آزادی بیان در کشور گفت که آزادی بیان ناشی از کرامت انسانی است و سانسور در حقیقت نفی عقلانیت، استقلال و کرامت انسان است.

معاون رئیس جمهور افزود اگر آزادی بیان و رسانه های آزاد وجود نداشته باشد، بدان معنا است که آزادی های دیگر هم وجود ندارد.

به گفته استاد دانش اگر آزادی بیان نباشد، انتخابات عادلانه و منصفانه و آزادی در رأی دادن و کاندید شدن هم وجود نخواهد داشت.

معاون رئیس جمهور بیان داشت آزادی بیان نماد وجود دموکراسی و آزادی در جامعه است و نظام های خودکامه به هیچ صورت آزادی را بر نمی تابند و آن را مغایر اقتدار و حاکمیت خود می پندارند.

استاد دانش در خصوص تأثیر آزادی بیان بر حکومت داری خوب گفت: « آزادی بیان بهترین راه برای اصلاحات و مبارزه با فساد مقامات حکومتی و عامل جلوگیری از سوء استفاده از قدرت است.»

 وی افزود آزادی بیان و توسل به استدلال در مقابل توسل به زور و تحمیل نظر قرار دارد.

وی تصریح کرد آزادی بیان باعث زندگی مسالمت آمیز اجتماعی و سانسور باعث بی اعتمادی و درگیری می گردد.

آقای دانش گفت: «هر زمان که در کشور اختناق و استبداد حاکم بوده نه از پیشرفت خبری بوده و نه از صلح و نه از رشد فکری و فرهنگی و احترام به کرامت انسانی و حقوق بشری.»

 وی بیان داشت: «این چه فضیلتی است که همه صداها را خفه کنیم و فقط یک صدا داشته باشیم و مانند زمان طالبان هر صدا و رسانه دیگر را ضد دیانت و شریعت بپنداریم و به نام دین و یا به نام منافع ملی و یا هر نام و عنوان دیگر، مردم یک کشور همگی لب ها را بدوزند و در باره سرنوشت و محیط زندگی خود ابراز نظر نکنند.»

وی افزود خبرنگاران نیز باید وضعیت دشوار و مسئولیت سنگین خود را درک کنند.

استاد دانش با اشاره به مکلفیت های مسلکی و قانونی خبرنگاران و رسانه گران بیان داشت که در شرایطی مثل افغانستان خبرنگار مسئولیت دارد که منافع ملی کشور را در نظر بگیرد و از آن جمله در تحکیم وحدت ملی مردم افغانستان نقش فعال خود را ایفا کند.

وی بیان داشت امروز با موجی از نفرت پراکنی های زبانی و قومی مواجه هستیم و مردم ما سخت نیاز به همگرایی و همدلی دارند و رسانه ها و خبرنگاران ما می توانند در این رابطه نقش بسیار مؤثر داشته باشند.

قابل ذکر است 27 حوت به عنوان روزملی خبرنگار در کابینه جمهوری اسلامی افغانستان به تصویب رسیده است؛ این موضوع نخست در کمیته مشترک حکومت و رسانه ها به ریاست استاد دانش معاون دوم ریاست جمهوری مطرح شد و بعد از تأیید این کمیته توسط وزیر اطلاعات و فرهنگ به کابینه ارائه شد و در نهایت مورد تصویب قرار گرفت.

در محفل گرامیداشت از روز ملی خبرنگار امروز در کابل علاوه بر معاون دوم رئیس جمهور، نماینده خاص سرمنشی سازمان ملل متحد در افغانستان، معین نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ، رئیس اجرایی مرکز خبرنگاران افغانستان، خبرنگاران و رسانه گران کشور، نمایندگان سفارت ها و نهادهای بین المللی، نهادهای مدنی و رسانه ها حضور داشتند.

 فیلم مستند«رهگذر نیمه‌شب»، در فاصله‌ی کوتاهی در دو جشنواره‌ی معتبر ساندنس و برلیناله به نمایش درآمد. در ساندنس موفق به کسب جایزه‌ی ویژه‌ی هیات داوران در بخش مستند و در برلین دومین فیلم محبوب مخاطبان در بخش پاناروما شد. رهگذر نیمه‌شب که تنها با سه گوشی موبایل فیلم‌برداری شده، قصه‌ی مهاجرت یک خانواده‌ی فیلم‌ساز است که به دنبال امنیت و آینده‌ی بهتر از افغانستان متواری می‌شوند. پس از ۱۴ ماه بلاتکلیفی در تاجیکستان، درخواست پناهندگی حسن فاضلی و خانواده‌اش بی‌جواب می‌ماند و آن‌ها باید به افغانستان برگردند. افغانستان برای آن‌ها امن نیست.

حسن فاضلی پیش از این و در فیلمی مستند که با حمایت شورای عالی صلح ساخته، به موضوع حساس طالبان و صلح پرداخته است. در آن فیلم ملا تورجان یکی از فرمانده‌های سابق طالبان، خشونت را محکوم می‌کند و از همفکران سابقش می‌خواهد که از جنگ دست بردارند و صلح کنند. طالبان به فاصله‌ی کوتاهی با ترور ملا تورجان و تهدید رسانه‌ها به این فیلم پاسخ می‌دهند. حسن فاضلی توسط یکی از دوستان سابقش که حالا به طالبان پیوسته از طرحی برای ترور خودش مطلع می‌شود. کمی بعد سفر طولانی و پرحادثه‌ی او، همسرش فاطمه حسینی و دو دختر کوچکش زهرا و نرگس به اروپا آغاز می‌شود.

در رهگذر نیمه‌شب، سوژه و فیلم‌ساز یکی می‌شوند. اعضای خانواده از یک‌دیگر فیلم می‌گیرند و رنج‌ها، شادی‌ها و روزمرگی‌های‌شان در عبور از جنگل‌های مرزی، اقامت در کمپ‌های فرسوده و مواجهه با دارودسته‌های نژادپرست شرق اروپا را مستند می‌کنند. رهگذر نیمه شب با ترسیم یک روایت واقع‌گرایانه از روند پناهجو شدن، موفق به جلب هم‌دلی تماشاگر می‌شود. در یکی از صحنه‌های فیلم نرگس پس از امتحان کردن کفش‌های جدیدش در فروشگاهی در بلغارستان، کفش‌های فرسوده‌ی قبلی را که در عبور از مرز چند کشور او را همراهی کرده‌اند به سطل زباله می‌اندازد. این صحنه یادآور این شعر برتولت برشت شاعر تبعیدی آلمانی است: «ما بیشتر از کفش، کشور عوض کردیم.»
در حاشیه‌ی برلیناله با حسن فاضلی که حالا در آلمان زندگی می‌کند اما به دلیل مشکلات ویزا نمایش فیلمش در ساندنس را از دست داده به گفتگو نشستم

.
آیا این دست‌به‌دوربین بودن و فیلم گرفتن عادت همیشگی شماست یا درباره‌ی این پروژه‌‌ی خاص آگاهانه از زندگی روزمره و سفرتان فیلم گرفتید؟

کار ما فیلم‌سازی است. به‌ خاطر فیلم مستندی به نام «صلح» که قبلاً ساخته بودم در شرایط سختی قرار گرفتیم و همزمان ما در کابل کافه رستورانت هنر را داشتیم. به دلیل آن فیلم و آن کافه مشکلاتی برای ما پیش آمد. یک سال و چهار ماه در تاجیکستان بودیم و کسی صدای ما را نشنید. مجبور شدیم از راه قاچاق بیاییم. خود ما احساس کردیم سوژه‌ی بسیار خوبی برای ساختن فیلم خودمان هستیم. در تاجیکستان و از طریق یکی از دوستان فیلم‌ساز ایرانی با تدوین‌گر فیلم‌مان آشنا شدیم. امیلی خیلی تلاش کرد که ما از راه قاچاق نرویم ولی تلاش‌ها نتیجه نداد و ما راه افتادیم. شروعِ کار آن‌جا بود. ما می‌خواستیم فیلم بسازیم. قبل از آن گاهی عکس و فیلمی به یادگار می‌گرفتیم اما موضوع مشخصی نداشت. بعد از آن مشخصاً به خاطر این فیلم تصویر می‌گرفتیم.

آیا این کار با رضایت کامل خانواده و فرزندان‌تان بود؟ و آیا لحظاتی بود که فکر کردید شاید این صحنه زیادی خصوصی است یا این‌که برای بهتر شدن فیلم همه چیز را ثبت کردید؟

چانسی که در ساختن این فیلم داشتیم این بود که خانواده‌ی ما فیلم‌ساز بود. همسرم فیلم‌ساز است و دو دختر کوچکم هم قبلاً در فیلم‌ها بازی کرده و با فضای فیلم آشنا بودند. نیازی به توضیحات اضافی نبود که فیلم چیست و چه کار می‌کنیم. همه‌ی ما هم شخصیت‌های فیلم هستیم و هم تصویربردار و سازنده‌ی فیلم. پس از این لحاظ مشکلی نبود و همه روی این موضوعِ خاص توافق کرده بودیم. به هر حال در زندگی لحظات خصوصی‌ای هست که به آن احترام گذاشتیم. ما توافق کرده بودیم که از هر چیزِ خیلی شخصی فیلم نمی‌گیریم ولی اگر گرفتیم و به قصه‌ی فیلم کمک می‌کرد خودمان را سانسور نکردیم. حتی شاید گاهی حس کردیم که با پخش یک صحنه شاید وجه اجتماعی یکی از شخصیت‌ها پایین بیاید ولی چون فیلم ضرر می‌کرد، خودمان را سانسور نکردیم. با خودمان صادق بودیم و سعی کردیم با مخاطب هم همین‌گونه باشیم.

من تصور می‌کردم فیلم با رسیدن شما به آلمان پایان بگیرد. آیا از حل شدن وضعیت ناامید شدید و فکر کردید ممکن است دو سه سال دیگر هم در همین شرایط بمانید و در این صورت بهتر است فیلم را بسازیم یا علت دیگری داشت؟

شما خودتان مهاجرت کرده‌اید؟

بله، من هم از میان کوه‌های ایران و ترکیه گذشتم.

خیلی خوب حرف من را می‌فهمید. هر کسی که مهاجرت را تجربه کرده باشد این حرف مرا می‌فهمد. ما برای این فیلم با تهیه‌کننده و دیگر عوامل تصمیم گرفتیم که عجله نکنیم. گفتیم دستپاچه نمی‌شویم و تا آن‌جایی که حس کنیم به چیزی که می‌خواهیم رسیده‌ایم ادامه می‌دهیم. اما چرا فیلم را آن‌جا تمام کردیم. من اعتقاد دارم -و همه‌ی کسانی که مهاجرت کرده‌اند حرف مرا درک می‌کنند- که پایان مهاجرت لوکیشن خاصی نیست. حتی اگر ما به آلمان می‌رسیدیم، به معنی خوشی و پایان دنیا و بهشت نبود. آدم در بهترین حالت هم که باشد بخشی از وجودش هنوز نرسیده. شاید پا و دستش رسیده باشد اما احساسش هنوز نرسیده است. هنوز عواطفش و یک بخشی از خودش جا مانده. هنوز درگیر است و دنیا برایش یک بند. حسی‌ست که اگر مهاجرت نکرده باشید شاید درک نکنید. من می‌خواستم نشان بدهم که اروپا می‌تواند چنین چیزی هم باشد و حتی اگر برسی هم همه‌ی وجودت نرسیده است.

جایی در فیلم شما تعریف می‌کنید که بین نمایش بیچارگی و اضطراب ناشی از گم شدن دخترتان به این فکر کردید که از این صحنه فیلم بگیرید و از این فکر شرمنده شدید. حالا که با فاصله به این موضوع نگاه می‌کنید آیا همچنان به نظرتان این موضوع غیراخلاقی است؟

چیزی که خیلی برایم سخت بود و هنوز هم نتوانسته‌ام با آن کنار بیایم این است که من داشتم به کسی تبدیل می‌شدم که از رنج و گریه‌ی دخترش لذت می‌برد. واقعاً چنین صحنه‌هایی بود. در جاده یا جنگل بودیم، دخترانم یخ زده بودند و اتفاقات دیگری که خیلی از آن در فیلم هست. یعنی هم‌زمان لذت می‌بردم که «وای چه صحنه‌ی قشنگی» و هم‌زمان بغض می‌کردم و اشک می‌ریختم که این‌ها دختران من و همسر من هستند. آن‌ها گناهی ندارند. من فیلمی ساخته بودم و مجبور به فرارم. چرا دنیا این طوری است که چون من مجبورم این‌ها هم مجبورند. حالا شغل و حرفه‌ی من طوری است که باید از این صحنه‌ها فیلم بگیرم و هر چه این صحنه‌ها رنج‌آورتر باشند، فیلم قشنگ‌تر می‌شود. هنوز هم برایم قابل هضم نیست. اما گاهی فکر می‌کردم ما در اتفاق افتادن آن صحنه‌ها دخیل نیستیم. چه این فیلم باشد چه نباشد او آن‌جا یخ کرده، گم شده و این اتفاقات افتاده است. این ذره‌ای مرا آرام می‌کند اما هنوز هم برایم سخت است و جوابش را پیدا نکردم. چیزی که برایم مهم بود احساس و عواطف انسانی بود. به عنوان یک پدر خوشحالم که نتوانستم از آن صحنه فیلم بگیرم. همه‌ی این فکر که از جستجوی دختر گم‌شده‌ام فیلم بگیرم شاید چند لحظه بیشتر نشد اما اندازه‌ی یک عمر طول کشید. یک لحظه می‌خواست دستم به سمت دوربین برود که روشنش کنم، به عنوان یک پدر خوشحا‌ل‌ام که دستم نرفت.

اما به عنوان یک فیلم‌ساز یک صحنه را از دست دادید.

بعداً که به آن فکر کردم ناراحت شدم. به خودم گفتم ببین شغل من و سینما طوری است که گاهی می‌تواند کثیف باشد. هنوز هم برایم سخت است.

مخاطب‌تان در این فیلم کیست؟ آیا آنها کسانی هستند که می‌خواهند مهاجرت کنند تا ببینند چه چیزی می‌تواند در انتظارشان باشد یا اینکه مخاطب شهروندان غربی هستند تا بتوانند ماجرا را از دید پناهنده‌ها ببینند و بفهمند آن‌ها از چه چیزی فرار می‌کنند و با چه رنجی به این‌جا می‌رسند؟ در هنگام ساختن فیلم به کدام فکر می‌کردید؟

هنگام ساختن فیلم و تا همین حالا مخاطب مشخصی نداشتم. نمی‌خواستم به کسانی که می‌خواهند پناهنده شوند نصیحتی کنم و بگویم این خطرناک است، این کار را نکنید یا بکنید؛ نمی‌خواستم اروپایی‌ها بفهمند که درد و رنج شرقی‌ها چیست. می‌خواستم هر کسی در هر کجای جهان که هست، شرقی یا غربی، بی‌سواد یا باسواد عواطف انسانی خانواده‌ای در شرایط سخت را بفهمد. آیا در یک شرایط سخت فقط سختی است؟ نه شادی و خوشی هم هست، رقص و آرزو و امید و نقاشی هم هست و البته بدبختی هم هست. پس زندگی انسان مخصوصاً در آن شرایط سخت، یک جنبه ندارد. پس یک مخاطب هم نمی‌تواند داشته باشد. مخاطب من هر کسی است که می‌تواند ببیند. به عنوان کارگردان دوست داشتم مخاطب با شخصیت‌های فیلمم هم‌ذات‌پنداری کند. نمی‌خواستم حرف فلسفی یا سیاسی زده باشم. می‌خواستم با این شخصیت‌ها یک قصه بگویم.

راویان قصه چند نفرند و دختر و همسرتان هم به همراه شما روی فیلم مونولوگ می‌گویند. چطور به این فرم رسیدید؟

شرایط سنی دختر بزرگم به طور طبیعی طوری بود که من دقت می‌کردم و می‌دیدم بیشتر از ما اطراف را نگاه می‌کند. مثلاً اگر چنین جایی می‌آمدیم دختر کوچکم آن‌قدر کوچک بود که متوجه نبود و ما آن‌قدر بزرگ بودیم که سعی می‌کردیم خیلی اطراف را نبینیم و خودمان را با افراد دیگر برابر کنیم. نرگس دقیقاً در سنی بود که جستجوگر بود و می‌خواست چیزهای جدید ببیند و یاد بگیرد. ما فکر کردیم اگر بتوانیم جهان را از دید دختری هم سن و سال نرگس نشان دهیم، جالب خواهد شد. احساس کردم قشنگ‌تر می‌شود. گاهی حرف‌های آن دختر خیلی فلسفی‌تر از آن آدم بزرگ است. من فکر می‌کنم این در نهایت به قصه کمک کرد.

فکر می‌کنید فیلم‌سازی و سینما در افغانستان چقدر بر مخاطبان و افکار عمومی تأثیرگذار است؟

افغانستان به همان میزانی که طالبان، مردم خشن و سنتی دارد به همان اندازه زنان و مردانی دارد که مبارزه می‌کنند. هر چند کم اما هستند کسانی که بر ضد جهل و نادانی و برای آزادی کشورشان مبارزه می‌کنند. مبارزه می‌کنند تا چهره‌ی مثبتی از کشورشان نشان دهند. من هم یکی از آن‌ها بودم. از همان کسانی که فکر می‌کردیم اگر صلح باشد مردمِ کشورم راحت‌تر زندگی می‌کنند. به خاطر صلح فیلم می‌ساختم و تلاش می‌کردم. خیلی‌ها از همان موقع‌ها می‌گفتند مهاجرت کن. ولی من آدم آرمان‌گرایی بودم و دوست داشتم تلاش کنم. ولی وقتی آمد که دیدم نمی‌شود. نه این‌که دست از تلاش و مبارزه و فیلم‌ساختن بردارم، نه! من می‌توانم موقعیت مکانی‌ام را عوض بکنم و به فیلم ساختن ادامه بدهم. همین کار را کردم. هر کس از راهی تلاش می‌کند. ابزار من هم سینماست.

حالا که زمزمه‌هایی از صلح با طالبان می‌شنویم، آینده‌ی مذاکرات را چطور می‌بینید؟

فکر می‌کنم اگر در این مورد حرف بزنم، حرفم کارشناسانه نیست. من فقط می‌دانم طالبان خشن هستند و اگر حرف از صلح می‌زنند دروغ می‌گویند. در هجده سالی که طالبان بر سر کار نبودند و به اسم صلح می‌شناسیم قتل و غارت و انتحار و انفجار و ترور از طرف طالبان زیاد بود حالا اگر قرار بر بازگشت‌شان باشد مطمین هستم فاجعه‌ای رخ می‌دهد که قابل تصور نیست. نمی‌خواهم وارد جزئیات شوم چون اطلاعات دقیقی ندارم اما فکر می‌کنم مردم موافق برگشتن طالبان نیستند. مثلاً اگر طالبان بر سر کار باشند به هیچ کار هنری و سینمایی اجازه‌ی انتشار نمی‌دهند. امیدوارم هرگز این اتفاق نیفتد و برنگردند.

سپهر عاطفی

بصیر مجاهد، سخنگوی پلیس کابل امروز چهارشنبه، بیست‌ودوم حوت، به رسانه‌ها گفت این دو نفر «مهسا» را در تاریخ نوزدهم حوت از مربوطات خیرخانه شهر کابل، ربوده‌ بودند.

وی افزود این ربایند‌گان از خانواده مهسا خواسته بودند در ازای رهایی مهسا 300 هزار دالر امریکایی پرداخت کنند.

به گفته آقای مجاهد، نیروهای پلیس هنگامی که از این موضوع اطلاع یافتند، برای گرفتاری عاملان این آدم‌ربایی وارد عمل شدند، اما این آدم‌ربا پیش از بازداشت، مهسای شش‌ساله را به شکل «فجیع» به قتل رسانده بودند.

سخنگوی پولیس کابل گفت آدم‌ربایان به جرم‌شان اعتراف کرده‌اند و اکنون در بازداشت به سر می‌برند.

 او افزود پلیس پس از تحقیقات لازم، پرونده آن‌ها را به نهادهای عدلی و قضایی کشور ارجاع خواهد داد.

از سوی دیگر، هم‌زمان با نشر خبر بازداشت این آدم‌ربایان، شماری از شهروندان کشور در شبکه‌های اجتماعی به ویژه فیسبوک خواهان تأمین عدالت و تعیین مجازات سنگین برای عاملان این رویداد شده‌اند.

کاربران شبکه‌های اجتماعی به شکل گسترده عکس‌هایی از مهسای شش‌ساله را نشر و بازنشر می‌کنند و از مجریان قانون می‌خواهند که قاتلان او را به اشد مجازات محکوم کنند.

خانم قاتل روز گذشته در مربوطات حوزه دوازدهم شهر کابل توسط پلیس دستگیر شد.

خانم همسر کش که نازی گل نام دارد شامگاه شنبه با ضربات تبر شوهرش که شمس‌الدین نام داشت را در منطقه داک ملاترخیل را به قتل رساند.
در اعلامیه فرماندهی کابل آمده است: «مسمات نازی گل بنت ضیاوالدین باشنده ناحیه ( ۲۱ ) واقع داک ملا ترخیل که در لیل ۱۸ بر ۱۹ /۱۲ /۱۳۹۷ شوهر خود را به اسم شمس الدین ولد فضل الدین توسط تبر به قتل رسانیده مفرور بود امروز مورخ ۱۹/ ۱۲/ ۱۳۹۷ از مربوطات حوزه دوازدهم امنیتی قوماندانی امنیه ولایت کابل توسط منسوبین پولیس حوزه مربوطه بازداشت و به پنجه قانون سپرده شد.»