جمشید رسولی، سخنگوی دادستانی کل گفت جریان «روند سبز» به رهبری امرالله صالح، معاون اول دستۀ انتخاباتی تیم دولت‌ساز، 7 تن را به اتهام توهین و تحقیر به آقای صالح در فضای مجازی فیس بوک به این نهاد معرفی کرده است.
آقای رسولی به سلام وطندار گفت توهین، تحقیر و هتک حرمت بر اساس کد جزاء و قوانین نافذۀ کشور جرم پنداشته می‌شود و به همین علت موضوع تحت تحقیق و بررسی دادستانی کل قرار دارد.
امرالله صالح، رهبر روند سبز و معاون نخست تیم دولت‌ساز یک ماه پیش به منتقدانش هشدار داده و گفته بود: «هتک حرمت و ناسزاگویی به دیگران، بر بنیاد شک‌وگمان پروندۀ اخروی و دنیوی شما را ضخیم می‌سازد.»
نهادهای حامی خبرنگاران این کار آقای صالح را خلاف قانون اساسی دانسته و می‌گویند آقای صالح در برابر آزادی بیان روی‌کرد استخباراتی در پیش گرفته است.
عبدالمجیب خلوتگر، رئیس نهاد حمایت از رسانه‌های آزاد افغانستان یا (نی) می‌گوید اقدامات اخیر آقای صالح روی‌کرد استخباراتی با آزادی بیان داشته و خلاف قانون اساسی کشور است.
به گفتۀ آقای خلوتگر، در صورتی که نقد و انتقادها به مزاج افراد خوش نخورد، باید منتقدان به کمیسیون رسیدگی به تخطی‌های رسانه‌یی معرفی شوند.
شماری از کاربران شبکه‌های مجازی به‌ویژه فیسبوک از این اقدام آقای صالح انتقاد کرده و گفته‌اند آقای صالح به خاطر گذاشتن دیدگاه انتقادی یک کارمند وزارت اقتصاد پای پست فیسبوکاش، دادستانی را وادار به احضار و بازجویی او کرده است. این کارمند وزارت اقتصاد، امرالله صالح را به خاطر تغییر موضع سیاسی‌اش پیش از معاونیت آقای غنی و پس از معاونیت، «بی‌شرم» خوانده است.
وزارت صحت عامه کشور از ثبت اولین واقعه مثبت ویروس کرونا در هرات خبر داد. این وزارت در شهر هرات وضعیت اضطراری صحی اعلام کرد.
فیروزالدین فیروز، وزیر صحت عامه کشور امروز (دوشنبه، ۵ حوت) در یک نشست خبری در کابل گفت از سه مورد مشکوک به ویروس کرونا که روز گذشته در هرات شناسایی شده بود، یک مورد آن مثبت بوده و دو مورد آن منفی تثبیت شده است.
آقای فیروز همچنان گفت وضعیت صحی فرد مبتلا به ویروس کرونا در هرات خوب است و هیچ نگرانی‌ای در زمینه وجود ندارد.
او افزود فرد مبتلا به ویروس کرونا یک مرد ۳۵ ساله است که اخیرا به شهر قُم ایران سفر کرده بود.
به گفته‌ی او، این فرد هنگامی که از ایران برگشته، علایم ویروس کرونا (تب و نفس‌تنگی» در او دیده شده است.
این در حالی است که وزارت صحت عامه روز گذشته تأیید کرده بود سه واقعه‌ی مشکوک به ویروس کرونا در هرات شناسایی شده و معاینات آن‌ها برای تشخیص به کابل فرستاده شده است.
مقام‌های صحی در هرات نیز به روزنامه اطلاعات روز گفته بود که ۳۶ نفر دیگر که به تازگی از ایران برگشته بودند، در بندر اسلام‌قلعه قرنطین شده‌اند.
همزمان با این، دولت افغانستان تمامی رفت‌وآمد با ایران از طریق زمین و هوا را به‌منظور جلوگیری از شیوع ویروس کرونا به کشور متوقف کرده است.
هرچند وزارت صحت ایران شمار قربانیان ویروس کرونا را ۱۲ تن اعلام کرده، اما یک نماینده پارلمان این کشور از ولایت قم گفته است رقم قربانیان به ۵۰ تن رسیده است.
این درحالی ست که شمار قربانیان ویروس کرونا در چین به ۲۵۹۲ مورد رسیده است.
حکومت ایران گفته است تعداد قربانیان ویروس کرونا در این کشور به ۱۲ تن افزایش یافته است. اما خبرگزاری «ایلنا» روز دوشنبه به نقل از نماینده قم در پارلمان این کشور گزارش داده است رقم قربانیان ویروس کرونا در ایران به ۵۰ نفر رسیده است.
سازمان صحی جهان از افزایش شمار مبتلایان به ویروس کرونا در چین ابراز نگرانی کرده است، جایی که تعداد مبتلایان به ۷۷۰۰۰ نفر افزایش یافته است. شمار افراد آلوده به این ویروس در کوریای جنوبی و ایران نیز افزایش داشته است.
بنا بر معلومات مقامات چین، به تازگی ۴۰۹ تن دیگر به ویروس کرونا مبتلا شده اند. یک روز پیش از آن شمار افراد تازه آلوده شده به این ویروس ۶۴۸ نفر اعلام شده بود. بنابراین اکنون شمار مجموعی افراد آلوده به ویروس کرونا به ۷۷۱۵۰ تن رسیده است.
شمار قربانیان ویروس کرونا در چین نیز جدیدا ۱۵۰ مورد افزایش یافته و رقم مجموعی تلفات ویروس کرونا تا کنون به ۲۵۹۲ مورد رسیده است. از مجموع ۱۵۰ قربانی جدیدا ثبت شده ۱۴۹ مورد و از مجموع ۴۰۹ واقعه جدید ابتلا به این ویروس ۳۹۸ مورد آن در ولایت هوبئی بوده که محل پیدایش این ویروس است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه حداقل در ۲۰ کشور دیگر نیز افراد آلوده به این ویروس به ثبت رسیده و یا بر اثر ابتلا به این ویروس شماری جان باخته اند. روز دوشنبه اولین واقعات ابتلا به ویروس کرونا در افغانستان، بحرین و کویت تایید شد.
لوی سارنوالی اعلام کرد سه مقام پولیس که به جرم همکاری با قاچاقبران و دست‌داشتن در فروش مواد مخدر بازداشت شده بودند به زندان محکوم گردیدند.
جمشید رسولی، سخنگوی لوی سارنوالی در صفحه تویترش نوشت روز چهارشنبه میان‌احمد، مدیر مبارزه با مواد مخدر فرماندهی کابل پس از تحقیقات سارنوالی به ۱۷ سال و سه ماه زندان محکوم شد.
وی همچنان گفت لمر آمر کشف مدیریت مبارزه با مواد مخدر ولایت کابل بود به ۷ سال و شش ماه، نورالدین و محمد عیسی یک و یک سال و شش ماه زندان محکوم شدند.
پیش از این نیز نصرت رحیمی، سخنگوی وزارت امور داخله گفته بود که میان احمد احمدی، مدیر مبارزه با مواد مخدر فرماندهی ولایت کابل، خود یکی از بزرگترین قاچاقبران و مافیای مواد مخدر بود که بازداشت شده است.
گزارش ها حاکی از آن است که میان احمد در تمامی حوزه‌های شهر کابل مواد مخدر را تکثیر می‌کرده و از فروشند گان مواد مخدر باج می‌گرفت.
به دنبال افزایش ناامنی‌ها، جرایم جنایی و دزدی‌های مسلحانه در ولایت بلخ، مسئولان محلی در این ولایت از افزایش تشکیلات پولیس خبر می‌دهند.
آنان می‌گویند برای تأمین امنیت مردم قرار است شش حوزۀ امنیتی جدید در شهر مزارشریف ایجاد شود.
محمداسحاق رهگذر، والی بلخ می‌گوید تشکیل کنونی پولیس این ولایت به بیش از سه هزار تن می‌رسد، اما این تعداد نیرو برای تامین امنیت بلخ کافی نیست.
آقای رهگذر می‌گوید، سرپرست وزارت داخله در سفرش به این ولایت وعده داده است که شش حوزۀ جدید امنیتی بر 10 حوزۀ کنونی این ولایت اضافه خواهد شد.
شماری از باشندگان شهر مزارشریف از افزایش ناامنی‌ها و جرایم جنایی در این ولایت نگرانی و مسئولان امنیتی را در این زمینه به کم‌کاری متهم می‌کنند.
آنان می‌گویند، اگر مسئولان جلو بی‌بندوباری‌ها را نگیرند، وضعیت امنیتی این ولایت بدتر خواهد شد.
حضور افراد مسلح غیرمسئول در داخل شهر، قتل‌های پنهانی و دزدی‌های مسلحانه در چند ماه اخیر در بلخ افزایش یافته و باشنده‌گان این ولایت را به شدت نگران کرده است.
پس از گذشت یک ماه از شیوع ویروس کرونا در چین، تاکنون دست‌کم ۴۹۰ نفر جان خود را از دست داده‌اند و اقدامات ایمنی و بهداشتی در سراسر جهان به‌طور جدی برای جلوگیری از شیوع بیشتر آن افزایش یافته است.
کمیسیون بهداشت ملی چین روز سه‌شنبه ۴ فوریه اعلام کرد ۶۵ نفر دیگر در این روز در اثر ابتلا به ویروس کرونا جان باختند.
در طول ۲۴ ساعت گذشته ۲ هزار و ۸۸۷ مورد عفونت جدید در داخل چین گزارش شده است که شمار افراد آلوده به این ویروس را به رقم ۲۴ هزار و ۳۲۴ نفر می‌رساند.
در خارج از چین نیز روز سه‌شنبه یک مرد ۳۹ ساله هنگ‌کنگی در اثر ابتلا به این ویروس جان خود را از دست داد و هفته گذشته نیز یک مورد مرگ در اثر این بیماری در فیلیپین گزارش شد.
ژاپن؛ ۱۰ نفر از مسافران یک کشتی کروز به کرونا آلوده شدند
مقامات ژاپن می‌گویند که ۱۰ نفر از مسافران یک کشتی کروز که در آب‌های یوکوهامای این کشور لنگر انداخته است به ویروس کرونا آلوده هستند. غربالگری پزشکی هزاران مسافر و خدمه این کشتی ادامه دارد.
این اقدام پس از آن انجام شد که آزمایش پزشکی یک هنگ کنگی پس از سوار شدن بر کشتی دیاموند پرنسس مثبت تشخیص داده شد.
این کشتی حامل دو هزار و ۵۰۰ مسافر و هزار خدمه است. ۱۰ فرد آلوده سوار بر این کشتی به مراکز درمانی منتقل شده‌اند. این کشتی به مدت ۱۴ روز در قرنطینه باقی خواهد ماند.
تاکنون ۳۳ فرد آلوده به ویروس کرونا در ژاپن شناسایی شده‌اند.
طبق گزارش رویترز، در مجموع حدود ۲۳۰ مورد آلوده به این ویروس در ۲۷ کشور جهان غیر از چین تشخیص داده شده‌اند.
عبدالغفور لیوال، سفیر افغانستان در تهران، به دیدار مراجع تقلید شیعه در شهر قم رفته است.
عکس‌هایی از دیدار آقای لیوال با دست‌کم دو مرجع تقلید شیعیان مقیم قم، آیت‌الله نوری همدانی و آیت‌الله مکارم شیرازی منتشر شده است.
سایت خبری رسا، وابسته به حوزه علمیه قم گزارش داد آقای لیوال، بهره‌مندی از نظرات مراج تقلید را مهمترین علت سفر خود به شهر قم عنوان کرده است.
سفیر افغانستان در دیدار با آیت‌الله مکارم شیرازی گفت مردم افغانستان با نام و آثار شما آشنا هستند؛ شما شخصیتی الهام‌بخش و مظهر وحدت هستید.
سفیر افغانستان در این دیدار گفت: همه باید برای اعتدال تلاش و روح واقعی دین اسلام را معرفی کنیم چراکه دین اسلام با تندروی میانه‌ای ندارد.
پیشتر آقای لیوال با آیت‌الله نوری همدانی، دیگر مرجع تقلید نزدیک به حکومت ایران در قم دیدار کرده بود.
آقای نوری همدانی در دیدار با سفیر افغانستان، از این کشور خواست نیروهای آمریکایی را از خاک خود بیرون کند.
این مرجع تقلید همچنین گفت “ملت و دولت افغانستان باید آمریکایی‌ها و دشمنان را از خاک خود بیرون کنند و اجازه جولان دادن به آن‌ها ندهند”.
آیت الله نوری همدانی همچنین وی درباره روابط ایران و افغانستان گفت “گاهی امور خلاف اخلاق از طرفین به وجود می‌آید که باید برطرف شود اما باید از این ظرفیت دوستی به‌خوبی استفاده کرد”.
کاخ سپیدار پس از اعتراض دسته‌جمعی رسانه‌ها نسبت به «محدودیت شدید دست‌رسی به اطلاعات» از سوی دولت، با نشر خبرنامه‌ای اعلام کرد که عصر کتمان حقایق، پنهان‌کاری، تحریف و سانسور به سر رسیده است.
عبدالله عبدالله، رییس اجرایی از ادارات دولتی خواست در بخش ارایه اطلاعات به رسانه‌ها و شهروندان کشور همکاری کند.
بیش از ۳۰ رسانه‌ی داخلی در یک نامه اعتراضی نوشته‌اند که افغانستان در سال‌های اخیر در عرصه حق دست‌رسی به اطلاعات عقب‌گرد داشته است و رسانه‌ها نگران «بدترشدن» این وضعیت هستند.
این نامه با عنوان «اعتراض رسانه‌ها از محدودیت شدید دست‌رسی به اطلاعات» در محلی که قرار بود، بنای یادبود از خبرنگاران ساخته شود، با حضور مسوولان شماری از رسانه‌ها قرائت شد.
رسانه‌های معترض به محدودیت دست‌رسی به اطلاعات همچنان گفتند «بی‌تفاوتی و برخورد فریبنده» دولت در عرصه دست‌رسی به اطلاعات، به یک امر عادی بدل شده است و مشکل دست‌رسی به اطلاعات در «سراسر» ادارات دولتی چشمگیر است.
در این نامه به صورت مشخص از نهادهای چون دادگاه عالی، دادستانی کل، امنیت ملی، اداره‌ی تدارکات ملی، دفتر رییس جمهور، وزارت امور خارجه، وزارت مالیه، بانک مرکزی، وزارت دفاع ملی، وزارت امور داخله و وزارت صحت عامه به عنوان بسته‌ترین نهادها نام برده شده است.
با این حال، سپیدار اعلام کرد به زودی برای حل این، نشست مشترکی با مسوولان رسانه‌ها، درباره راه‌‌های مؤثر و سازنده همکاری نهادهای دولتی با نماینده‌گان رسانه‌ها برگزار خواهد کرد.
در خبرنامه سپیدار آمده است: «آزادی بیان و رسانه‌های آزاد، یکی از مهمترین دست‌آوردهای ملی مردم افغانستان است و حراست و پاسداری از این دست‌آورد ملی، وظیفه و مسوولیت ما به حیث شهروندان و مسوولان دولتی می‌باشد.»
به گفته این نهاد، بر بنیاد قانون اساسی، قانون حق دست‌رسی به اطلاعات و سایر قوانین، نهادهای دولتی موظف و مکلف هستند که اطلاعات را با رسانه‌ها و شهروندان در میان بگذارند.
ستره محکمه ایران امروز سه‌شنبه (۱۵ دلو) یک شهروند امریکایی را به اتهام جاسوسی برای “سی‌آی‌ای” به اعدام و دو تن دیگر را به حبس محکوم نمود.
غلام حسین اسماعیلی سخنگوی ستره محکمۀ ایران با تأیید این خبر گفت، امیر رحیم‌پور که تلاش می‌کرد اطلاعات در مورد برنامۀ اتمی این کشور را در اختیار امریکا قرار دهد، اعدام خواهد شد.
به‌گفتۀ آقای اسماعیلی، حکم محکمه بر امیر رحیم‌پور، به زودی تطبیق خواهد شد.
سخنگوی ستره محکمۀ ایران همچنان گفت، دو تن دیگر که بر ضد منافع ملی این کشور کار می‌کردند، محاکمه می‌شوند. به‌گفتۀ وی یکی از آن‌ها به مدت ۱۰ سال و دیگر آن به پنج سال حبس محکوم خواهند شد.
غلام حسین اسماعیلی گفت چون حکم محکمه در مورد این افراد نهایی نشده، نام‌های‌شان اعلان نمی‌شود. وی از ارائۀ جزئیات بیشتر در این مورد خودداری کرده‌است.
شماری از اعضای حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان و فعالان مدنی ولایت فاریاب در واکنش به سخنان اخیر رئیس جمهور غنی در ارتباط با امیر تیمور گورگانی و لنگ عنوان کردن او خواستار معذرت خواهی آقای غنی شدند.
بشیراحمد تینج، سخنگوی شورای مرکزی جنبش ملی اسلامی افغانستان می‌گوید که رئیس جمهور غنی باید از ترک‌تباران و دوستداران امیر تیمور گورکان معذرت بخواهد.
شماری از فعالان مدنی ولایت فاریاب با راه‌اندازی گردهمایی در این ولایت، سخنان رئیس جمهور را اهانت‌آمیز خوانده‌اند.
سید زین‌الدین عابدی، رئیس جامعه مدنی فاریاب می‌گوید که رئیس جمهور با تحقیر کردن نیاکان ما، قلب ترک‌تباران کشور را جریحه‌دار ساخته‌است. او نیز از رئیس جمهور می‌خواهد که به خاطر گفته‌های توهین‌آمیزش از مردم معذرت بخواهد.
منیر معصومی، یکی از اشتراک کننده‌گان این گردهمایی می‌گوید، در صورتی که رئیس جمهور از ترک‌تباران افغاتستان معذرت نخواهد، آنان برای اعادۀ حیثیت‌شان به دادگاه‌های بین‌المللی شکایت خواهند کرد.
لنگ خواندن امیر تیمور گورکانی از سوی رئیس جمهور با واکنش گستردۀ ترک‌تباران افغانستان همراه بود.
ارگ ریاست جمهوری با نشر خبرنامه‌یی گفت که قصد رئیس‌جمهور به هیچ صورت بی‌حرمتی به تیمور گورکانی نبوده است.
خواستیم دیدگاه ریاست جمهوری را نیز داشته باشیم، اما با تماس‌های پی‌هم موفق نشدیم.
کاربران شبکه‌های اجتماعی افغانستان از حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران به دلیل “تمسخر انتخابات افغانستان” و خندیدن در جریان یک سخنرانی انتقاد کردند.
آقای روحانی در سخنرانی “همایش استانداران و فرمانداران سراسر کشور” دیروز خود با انتقاد از شیوه برگزاری انتخابات در ایران تاکید کرد انتخابات در ایران باید الکترونیکی برگزار شود.
وی گفت: “حتی افغانستان هم انتخابات الکترونیکی برگزار می‌کند”.
او این اظهارات را با خنده بیان کرد و صدای خنده حاضران هم در پی آن شنیده شد.
این رویه صحبت حسن روحانی با واکنش تند کاربرن اجتماعی و برخی چهره های افغانستانی روبرو شده است.
شاه‌حسین مرتضوی، مشاور فرهنگی رئیس‌جمهوری افغانستان، به این ویدئو واکنش نشان داده و نوشته: “به ما طعنه نزنید، از ما یاد بگیرید”.
آقای مرتضوی در صفحه رسمی فیسبوک خود، با اشاره به “تلاش” افغانستان برای دست یافتن به “ارزش‌های دموكراسي، آزادی بيان، حقوق بشر و كرامت انسانی، نوشته است: “افغانستان در رده‌بندی‌های آزادی بيان از همه كشورهای منطقه در جايگاه عالي قرار دارد. هم‌پذيری مذهبي و فعاليت آزاد رسانه‌ها در افغانستان بی‌نظير است”.
او همچنین نوشت: ” در سال ١٣٩٣ رقيب انتخاباتي در افغانستان شريك قدرت شد.”
سخنگوی پیشین رئیس‌جمهوری افغانستان همچنین در ادامه نوشت ما جامعه تك صدايی نمی باشیم.
برخی دیگر از کاربران افغان هم به این بخش از سخنرانی آقای روحانی واکنش نشان داده‌اند.
مسئولان مرکز عدلی و قضایی مبارزه علیه مسکرات و مواد مخدر می‌گویند معاون زندان پلچرخی کابل به جرم قاچاق و فروش مواد مخدر به ۱۹ سال و هشت ماه و ۲۹ روز زندان محکوم شده است.
خالد موحد، سخنگوی مرکز عدلی و قضایی مبارزه علیه مسکرات و مواد مخدر امروز (سه‌شنبه، ۸ دلو) به رسانه ها گفت سه نفر به‌شمول معاون زندان پلچرخی کابل به قاچاق و فروش مواد مخدر در داخل زندان متهم بودند.
آقای موحد همچنان گفت حکم دادگاه در مورد این افراد هفته‌ی گذشته صادر شده است.
به گفته‌ی او، یکی از این افراد به ۱۳ سال حبس محکوم شده و دیگری که از جریان آگاه نبوده، برائت گرفته است.
سخنگوی مرکز عدلی و قضایی مبارزه علیه مسکرات و مواد مخدر تأکید کرد این حکم از سوی دادگاه ابتدایی صادر شده و افراد متهم مرحله‌ی استیناف و فرجام‌خواهی را در پیش دارند.
آقای موحد در عین حال افزود معاون زندان پلچرخی و یک همراه او در حال حاضر در توقیف‌خانه‌ی مرکز عدلی و قضایی مبارزه علیه مسکرات و مواد مخدر به سر می‌برند.
محمدرضا یوسفی، سخنگوی فرماندهی پولیس بامیان گفت این قضیه قبل از ظهر روز گذشته جمعه 4 دلو در روستای «دوست‌بیک فولادی» در شهر بامیان رخ داده است.
آقای یوسفی افزود هم‌اکنون وضعیت دختری که مورد تجاوز جنسی قرار گرفته، بهتر و از شفاخانه به خانه‌اش منتقل شده است.
او افزود تا هنوز افرادی در ارتباط با این تجاوز گروهی شناسایی و بازداشت نشده‌اند، اما تلاش‌های پولیس برای «گرفتاری» این افراد و بررسی بیشتر قضیه آغاز شده است.
پیش از این نیز چندین مورد تجاوز جنسی بر دختران در بامیان در سال جاری خورشیدی گزارش شده بود.
در تاریخ ۲۳ اسد سال جاری نیز دو فرمانده پولیس بامیان بر یک زن جوان در مهمان‌خانه‌ی فرماندهی پولیس این ولایت تجاوز کرده بودند.
عبدالسلام رحیمی، سرپرست این وزارت روز گذشته چهارم دلو در جمع زنان گفت:« اگر زنان در روند صلح افغانستان حضور نداشته باشند، این کشور به سوی یک مشکل دایمی سوق داده خواهد شد.»
آقای رحیمی افزود پروسه صلح با حضور زنان آسان تر به پیش خواهد رفت.
آقای رحیمی همچنان افزود حکومت افغانستان از موقف زنان در روند صلح پشتیبانی می‌کند و بدین منظور باید گروهی از زنان در نشست های دولتی که در ارتباط با صلح برگزار می شود شرکت کنند.
‘زنان افغان به عقب بر نمی‌گردند‘
همزمان با این محمد اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان که برای اشتراک در نشست اقتصادی جهان در سویس به سر می‌برد به خبرنگاران در شهر داووس گفت زنان افغان به عقب بر نخواهند گشت.
رییس جمهور افغانستان گفت :«اگر طالبان بر این امر پافشاری دارند، برای جامعۀ ما پذیرفتنی نیست.»
آقای غنی از سفیر‌های افغانستان در ایالات متحدۀ امریکا و ملل متحد یاد کرد و گفت این دو خانم از کشور خود با توانمندی نمایندگی می‌کنند.
جوانشیر حیدری، رئیس اتحادیۀ سینماگران افغانستان و عضو کمیسیون بررسی تخطی‌های رسانه‌یی امروز در کابل درگذشت.
مسئولان افغان فیلم می‌گویند آقای حیدری صبح امروز در نتیجۀ ایست قلبی در شفاخانۀ ابن سینا درگذشته است.
بستگان آقای حیدری می‌گویند وی چندی پیش به دلیل مشکل قبلی در روسیه عمل شده و تازه به کشور برگشته بود.
جوانشیر حیدری فیلم‌های «دهکده‌ها بیدار می‌شوند»، «گناه»، «صبور سرباز»، «حادثه»، «الماس سیاه»، «رویا و سربند»، «بابا»، «کج‌راه و الماس شرق» را کارگردانی کرده است.
“عکس فوری از ایران”، عنوان نمایشگاهی از نیکلا تاچوسکی، عکاس اهل یوگسلاوی سابق، است که در سال ۱۹۹۹راهی ایران شده و گوشه‌هایی از زندگی پناه‌جویان و مهاجران افغان در این کشور را با دوربین خود مستند کرده است.
این مجموعه که نزدیک به ۶۰ عکس سیاه و سفید در را در برمی‌گیرد، نحستین نمایشگاه از این دست است که در آلمان برپا شد.
پناه‌جویان افغان و “مردم در نیاز”
بر اساس آمار رسمی در سال ۱۹۹۹ بیش از ۴ میلیون پناهنده در ایران زندگی می‌کردند که نزدیک به ۳ میلیون تن از آنان را افغان‌‌ها تشکیل می‌دادند. انگیزه اصلی نیکلا تاچوسکی، اما بررسی وضعیت پناهندگی این گروه در این کشور آسیایی نبود.
این عکاس با تجربه که در سال ۱۹۹۱ به پراگ مهاجرت کرده بوده، خود می‌گوید که به‌طور اتفاقی به ایران سفر کرده و با زندگی پناه‌جویان افغان آشنا شده است: “یکی از دوستانم کنشگرم، ایگور بلاژویچ، که سازمان حقوق بشر “مردم در نیاز” را در جمهوری چک تأسیس کرده بود، برای تهیه فیلمی برای تلویزیون این کشور با یک تیم سه نفره عازم منطقه بود تا در مورد زلزله گلچک در ترکیه و پناهندگان افغان فیلمی تدارک ببیند. روزی از من پرسید که آیا می‌توانم او را همراهی کنم؟ من که در آن زمان عکاس تبلیغاتی بودم و همیشه در آرزوی تهیه عکس‌هایی از موضوعات جدی و انسانی، فوری قبول کردم.”
به گفته این عکاس، رسانه‌های غربی اصولا در پوشش خبری وضعیت اضطراری و نیازهای پناه‌جویان در ایران و منطقه کوتاهی می‌کنند و از این‌رو افکار عمومی این کشورها از شرایط سخت کمتر آگاهند.
“آوارگان افغان”، از بی‌دفاع‌ترین اقشار اجتماعی در ایران
پناه‌جویان و مهاجران افغان، یکی از محروم‌ترین و بی‌دفاع‌ترین اقشار اجتماعی در ایران هستند که هیچ یک از دولت‌های وقت حقوق مدنی آنان را به رسمیت نشناخته است. مسئولان اغلب در سال‌های آغازین حضور اتباع افغانستان در این کشور، از عبارات “آوارگان افغان” و “اتباع بیگانه” استفاده می‌کردند. از این رو در مدارک اقامتی این گروه، از واژگانی که بر پناهنده یا مهاجر بودن آنان دلالت کند، نشانی نیست. بیش از نیمی از این “آوارگان” فاقد مدارک اقامت قانونی هستند که به “بی‌هویتی رسمی” آنان می‌انجامد و بر مشکلات و دشواری‌های تامین معاش، سر و سامان دادن به زندگی فردی و اجتماعی آنان می‌افزاید.
اغلب قربانیان این بی‌عدالتی‌های قانونی را کودکان تشکیل می‌دهند که به‌عنوان نیروی کار ارزان مورد سوء‌استفاده‌های اقتصادی و اجتماعی قرار می‌گیرند. پژوهش‌های میدانی نشان می‌دهند که ۸۶ درصد از کودکان کار خیابانی ایران را اتباع خارجی تشکیل می‌دهند.
زندگی در اتاق خالی
نیکلا تاچوسکی در عکس‌های خود، پیامدهای این گونه نابسامانی‌های اجتماعی را نه تنها بر شرایط زیستی، بلکه بر جسم و روان پناه‌جویان دستمایه قرار داده است. او در بازتاباندن زندگی‌های فلاکت‌بار و فقرزده این گروه آگاهانه از استفاده از رنگ پرهیز می‌کند تا به فضای دراماتیک اثر با برجسته کردن تاثیر تضاد میان سایه و نور، ژرفا ببخشد.
دوربین اغلب در ثبت لحظه‌ها در فضای بسته، از انسان‌ها فاصله می‌گیرد تا حریم شخصی و “خلوت” آنان را رعایت کند. در عکسی که یک زن افغان چادری در برابر پنجره اتاقی خالی و محنت‌زده در کنار دختر کوچک روسری به سر خود ایستاده، حد و مرز این فاصله، چارچوبِ دَر است که دوربین در آستانه آن کاشته شده است.
در عکس دیگری از این زن که در گوشه‌ای از اتاق نشسته، زاویه‌ی دوربین تغییر می‌کند و بیشتر بر نمایش دنیای درونی زن که از استیصال و نگرانی خبر می‌دهد، تاکید می‌کند. این اتاق محقر خالی، محل زندگی او با پنج فرزندش است که باید به تنهایی از عهده‌ی تامین مخارج‌شان برآید.
زنان و کودکان، نیروی کار ارزان
موضوع کار یا بیگاری پناه‌جویان افغان، یکی دیگر از دستمایه‌های مجموعه کارهای تاچوسکی است. دوربین در این عکس‌ها، بیشتر بر روی کار زنان و کودکان متمرکز است: زن‌ها اغلب به عنوان کارگران ارزان در بازارهای محلی به کار گرفته می‌شوند و کودکان در کوره‌های آجرپزی یا کارگاه‌های بی‌نور و نمور فرش‌بافی عمر می‌گذرانند.
به عنوان مثال، در عکسی از زندگی روزمره یک فروشنده محجبه افغان، دوربین با شکار لحظه‌ای که او در میان بساط سبزی‌‌فروشی در کنار کیسه‌های پلاستیکی بسته‌ها‌ی خیار پوشیده در اشعه‌های قوی نور خورشید ایستاده، او را به مجسمه‌ی سیاه‌پوشی تبدیل کرده است که آشکارا از سرنوشت محتوم خود راضی نیست، ولی با همه توش و توان خود در تلاش تغییر آن است.
نگاه به فردای روشن در شرایط سخت امروز
این نگرش امیدوارکننده در مجموعه عکس‌هایی که از “کودکان کار” افغان در اقامت‌گاه‌های پناه‌جویان در غرب ایران برداشته شده نیز، چشمگیر است: هم در تصویر دو کارگر نوجوان خندان و پرانرژی یک کوره‌ی آجرپزی که پس از کار در راه بازگشت هستند و هم در عکسی که پسرکی را در کارگاه قالی‌بافی نشان می‌دهد: برق نگاه این کارگر نوجوان، از معدود نقطه‌‌های روشن تصویر است که در فضای تاریک کارگاه می‌درخشد.
نیکلا تاچوسکی، ولی در پاسخ به این پرسش که آیا آگاهانه خواسته است با پیامی امیدوارکننده شرایط سخت پناه‌جویان را به ثبت برساند، جواب می‌دهد: “من هر وقت که زمان و شرایط اجازه می‌داد، عکس فوری می‌گرفتم، بعضی وقت‌ها حتی به لنزها نگاه نمی‌کردم یا دوربین را به سادگی نگه می‌داشتم.”
او حتی با این برداشت که در مجموعه‌ی “عکس‌های کار” بیشتر به شرایط طاقت‌‌فرسای زنان و کودکان پرداخته، موافق نیست و می‌گوید که “نه، من فقط از نظر انسان‌دوستی می‌خواستم، وضعیت پناه‌جویان افغان را به‌طور کلی مطرح کنم تا بیننده از شرایط سخت آن‌ها با خبر شود.” او برای اثبات نیت خود، به تصویرهایی که چهره‌ی چند مرد چوپان را با گله‌‌ی خود در صحراهای بی آب و علف منطقه نشان می‌دهد، اشاره می‌کند.
معادلی متعارف با ذهنیت هنرمند
نمایشگاه “عکس فوری از ایران”، نمونه بارز عکاسی مستند است که در بحبوحه رکود بزرگ سال ۱۹۳۰ در آمریکا شکل گرفت و نقش تعیین‌کننده‌ای در آگاه‌سازی مردم در مورد شرایط نابسامان اقتصادی ـ اجتماعی این کشور بازی کرد. در این نوع عکاسی، نه تجهیزات مدرن عکس‌برداری مانند دوربین و لنز دارای کیفیت برتر اهمیت دارد و نه مهارت و تجربه عکاس، ضامن انتقال موفقیت‌آمیز آگاهی است.
نیکلا تاچوسکی توانسته در این نمایشگاه با نشان دادن عدم حضور خود در پشت دوربین و بدون دخالت در نظم موجود واقعیت‌های جهان پیرامون خود، معادلی نزدیک به تصاویر ذهنی‌اش برای آگاه‌سازی بیننده بیابد.
نیکلا تاچوسکی زاده اسکوپیه، پایتخت کنونی کشور جمهوری مقدونیه است و مدرسه عالی هنرهای تجسمی را در اواسط دهه سال‌های ۱۹۸۰ در زاگرب (پایتخت کرواسی کنونی) در یوگسلاوی سابق به پایان برده است. او در جنگ این کشور در سال ۱۹۹۰ به عنوان خبرنگار جنگی فعالیت داشت و پس از آن به عکس برداری در بخش تبلیغات مشغول شد.
نمایشگاه “عکس فوری از ایران” که در ماه مارس ۲۰۱۹ در پراگ و در ماه ژانویه در بنیاد هنری میشاییل هورباخ در شهر کلن برگزار شد.
