محمد اشرف غنی روز پنجشنبه ۱۳ اگست (۲۳ اسد) دریک مصاحبه مجازی با نهاد شورای روابط خارجی در ایالات متحده گفت حکومت افغانستان تمام اقداماتی که منجر به صلح می‌شود را انجام داده و به گفتۀ وی حال بر طالبان است که نشان دهند آیا واقعاً صلح می‌خواهند یا نه.
آقای غنی با خوشبینی نسبت به مذاکرات بین‌الافغانی گفت: «همواره در جبهات و سنگرها بر ضد هم جنگ کرده‌ایم. گاهی با هم ننشسته‌ایم که یک دیگر را بشناسیم و با همدیگر صحبت کنیم. در سال ۲۰۱۸ آتش‌بس را من اعلان کردم و طالبان نیز بر آن توافق کردند. دیدید که در آن روزها خون هیچ کسی ریختانده نشد، هیچ طالبی کشته نشد. این نشان می‌دهد که ما می توانیم از طریق گفتگو با هم مشکلات را حل کنیم.»
قرار است حکومت افغانستان ۴۰۰ زندانی طالبان را رها کند و به زودی پس از آن مذاکرات صلح بین‌الافغانی در قطر آغاز شود.
طالبان روز پنجشنبه ادعا کردند داعش در همدستی با استخبارات افغانستان در تلاش ند تا بر کاروان این ۴۰۰ زندانی حمله، روند صلح را متاثر و از این زندانیان که به گفتۀ مقام‌های افغان مرتکب جرایم سنگین شده اند، انتقام بگیرند.
رییس جمهور غنی این ادعای طالبان را رد کرد و گفت: «بر زندانیان طالبان هیچ حمله‌ای صورت نخواهد گرفت. همان گونه که نیروهای امنیتی ما امنیت لویه جرگه را تامین کردند امینت آنان را نیز تامین خواهند کرد.»
بر اساس توافقنامۀ صلح امریکا-طالبان که در تاریخ ۲۹ فبروری در قطر امضا شد، حکومت افغانستان باید ۵۰۰۰ زندانی طالبان را رها کرده و طالبان نیز ۱۰۰۰ اسیر دولت را از بند رها کنند. با رهایی ۴۰۰ زندانی از زندان‌های افغانستان، روند رهایی ۵۰۰۰ زندانی که فهرست آن از سوی طالبان به حکومت افغانستان تحویل داده شده بود، تکمیل می‌شود.
هرچند بر اساس توافقنامۀ دوحه طالبان باید تصدیق کتبی بدهند که پس از رهایی به جنگ بر نمی‌گردند، نگرانی‌هایی وجود دارد که زندانیان رها شدۀ طالبان به صفوف جنگ بر خواهند گشت و در چند مورد مقام‌های افغان گفته اند شماری از زندانیان تازه رها شده را دوباره در نبرد با نیروهای افغان دستگیر کرده اند.
آقای غنی نیز برگشت این جنگجویان را به صفوف جنگ نفی نکرد و گفت: «هیچ تضمینی وجود ندارد. کی می‌تواند این تضمین را بدهد؟ این پرسش مطرح شده و پاسخی به آن ارایه نشده است…چنین تضمینی امکان ندارد…اما این یک نشانۀ عمده خواهد بود که آیا طالبان واقعاً مایل به دست کشیدن از خشونت اند یا خیر.»
رییس جمهور غنی گفت آنچه از مذاکرات بین الافغانی میان تیم مذاکره کنندۀ دولت افغانستان و طالبان به دست می‌آید نهایی نبوده و به گفتۀ وی باید شورای ملی و مردم افغانستان آن را تایید و نهایی کنند.
دفتر شورای امنیت ملی گفت که از میان 400 زندانی گروه طالبان، نخستین گروه هشتاد نفری آنان از زندان پل‌پرخی آزاد شده‌اند.
دفتر شورای امنیت ملی افزود این زندانیان روز گذشته، پنجشنبه، بیست‌وسوم اسد، از زندان آزاد شدند.
محمد اشرف غنی چهار روز پیش فرمان رهایی 400 زندانی گروه طالبان را پس از موافقت لویهجرگه مشورتی صلح امضا کرد.
به باور حکومت، آزادی چهارصد زندانی گروه طالبان، به آخرین بهانه‌ها تأخیر در شروع مذاکرات بین‌الافغانی پایان داد.
دفتر شورای امنیت ملی کشور افزود زندانیان آزادشده «سوگند» یاد کردند دوباره به میدان جنگ بر نمی‌گردند و در کنار مردم افغانستان زندگی خواهند کرد.
دولت افغانستان برای تصمیم‌گیری در مورد چهارصد زندانی گروه طالبان هفته پیش لویهجرگه مشورتی برگزار کرد. در این جرگه که 3400 تن به شمول 720 زن از سراسر کشور اشتراک کرده بودند، به آزادی زندانیان طالبان از سوی حکومت موافقت کردند.
وحید عمر مشاور رئیس‌جمهور در امور ارتباطات عامه و استراتیژیک پنجشنبه 13 اوت در کنفرانس ملی جوانان در کابل گفت، طالبان در مقابل هیأت مذاکره‌کننده دولت قدرت استدلال ندارند.
عمر اضافه کرد، بزرگ‌ترین شخصیت‌های طالبان، نمی‌توانند با هیأت مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان در موارد «علمی» بحث کنند و دلیل تأخیر در آغاز مذاکرات بین‌الافغانی عدم قدرت استدلال طالبان در پشت میز مذاکره صلح می‌باشد.
وحید عمر تاکید کرد، طالبان از سه نقطه قوت اعمال خشونت، داشتن حامیان و پناهگاه در منطقه و منابع مالی از مواد مخدر برخوردارند، اما فهم و دانش مذاکره در مقابل تیم مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان را ندارند.
وی علاوه کرد، هیأت مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان حاضر به مذاکره است و در مسایل دینی، حقوقی، قانونی، اقتصادی، سیاسی و… با این گروه گفت‌وگو خواهد کرد.
از سوی دیگر، محمد اشرف غنی پس از فیصله اعضای لویه جرگه مبنی به آزادی 400 زندانی «خطرناک» طالبان فرمان رهایی این زندانیان را امضا کرد و راه برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی باز شد.
اما گروه طالبان با نشر اعلامیه‌ای مدعی شد گروه داعش در «همکاری با اداره کابل» قصد حمله به موتر حامل زندانیان آزاد شده طالبان دارند.
ولی صدیق صدیقی سخنگوی رئیس‌جمهور در توییتی این ادعای طالبان را کاملاً رد کرد و آن را بی‌اساس خواند.
شایان ذکر است مذاکرات بین‌الافغانی میان دولت افغانستان و گروه طالبان به‌زودی در دوحه قطر آغاز خواهد شد.
سخنگوی طالبان میگوید خواست این گروه در مذاکرات بین‌الافغانی «ایجاد نظام اسلامی» خواهد بود.
سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، در مصاحبۀ اختصاصی با ایندیپندنت اردو گفت: «دولت افغانستان باید مدت‌ها پیش زندانیان طالب را در جریان گفت‌وگوهای صلح دوحه آزاد می‌‌کرد اما این تصمیم اخیراً اتخاذ شد و در واقع تایید همان تعهداتی است که پیش از این در دوحه انجام شد؛ ما آن را گام مهمی از جانب دولت افغانستان می‌دانیم و قرار است گفت‌وگوهای بین‌الافغانی آغاز گردد.»
شاهین همچنان گفت لویه جرگه‌ای که توسط دولت افغانستان خواسته شد، نیز تعهد کرد تا زندانیان رها شوند. اکنون دور اول گفت‌وگوهای بین‌الافغانی در قطر برگزار می‌شود و پس از آن تصمیم اتخاذ خواهد شد که دور مذاکرات بعدی در کجا منعقد گردد.
وی گفت: «مطالبات ما کاملاً واضح است که همان پایه‌گذاری دولت اسلامی همه‌شمول در افغانستان است. ما امیدواریم که مردم افغانستان اساس این حکومت فراگیر را می‌پذیرند، زیرا آن جا همه مسلمان هستند و خواست آنها نیز همین است.»
آیا احتمال آتش‌بس قبل از آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی وجود دارد؟ در پاسخ، سهیل شاهین گفت که این موضوعِ بخشی از مذاکرات است و آتش‌بس فقط در صورت آغاز گفت‌وگوها قابل بحث خواهد بود. صحبت از آتش‌بس قبل از شروع مذاکرات، پیش از وقت است.
لویه جرگه درخواست کرده است که طالبان افغانستان جنگجویان خارجی را به کشور‌شان باز گردانند، آیا شما این خواسته را می‌پذیرید؟ شاهین در پاسخ گفت: «سیاست و اصول ما این است که اجازه ندهیم شخص یا گروهی با ایالات متحده همراه شود و از قلمرو افغانستان استفاده کنند؛ این واقعیت که هیچ فرد یا گروهی از تمامیت ارضی افغانستان برای اهداف خود استفاده نمی‌تواند، بخشی از توافقنامۀ صلح دوحه است. در رده‌های ما هیچ جنگ‌جوی خارجی حضور ندارد؛ این ادعای دولت افغانستان است، آنها هیچ شواهد و مدرکی در زمینه ندارند؛ همۀ افراد ما، افغان‌اند و برای استقلال افغانستان و نظام اسلامی می‌جنگند.»
نقش پاکستان در گفت‌وگوهای بین‌الافغانی چه خواهد بود؟
به گفتۀ سهیل شاهین، نقش پاکستان در حل مسالمت‌آمیز قضیه افغانستان چه پیش از این و چه حالا از اهمیت ویژه‌‌ای برخوردار است. «پاکستان همواره خواسته است تا مساله افغانستان به طور مسالمت‌آمیز حل شود و در این زمینه همیشه نقش و دیدگاه مثبت داشته است.»
وی در پاسخ به این سؤال که آیا ممکن است دور بعدی مذاکرات در پاکستان برگزار شود؟ گفت که در گفت‌وگوهای بین الافغانی همه چیز مورد بحث قرار خواهد گرفت و همچنین اتخاذ این تصمیم که دور بعدی مذاکرات در هر کشور دیگری از جمله پاکستان برگزار شود.
آیا پس از موفقیت مذاکرات، امکان برقراری فضای صلح در افغانستان وجود دارد؟ سهیل شاهین در پاسخ به این سؤال گفت که مساله افغانستان دو بُعد دارد؛ یکی مربوط به نیروهای خارجی که طبق توافقنامۀ صلح با ایالات متحده حل شده است، طرف دیگر گفت‌وگوهای بین‌الافغانی است که در آن ما تصمیم می‌گیریم و در صورت موفقیت‌آمیز بودن گفت‌وگوها، گام بعدی شامل بازسازی افغانستان، توسعه تجارت، تأمین روابط حسنه با کشورهای همسایه خواهد بود. «منافع همه جهت‌ها و همسایه‌های ما، در گرو موفقیت گفت‌وگوهای صلح است، افغانستان به مثابه پُلی برای کشورهای آسیای میانه خواهد بود؛ در آن صورت پاکستان هم می‌تواند از این طریق به توسعۀ امور تجاری و اقتصادی خویش بپردازد. افغانستان که نیاز مبرم به سرمایه‌گذاری‌های کلان برای استخراج معادن و استفاده درست از منابع طبیعی خود دارد، از این فضای صلح‌آمیز بهره‌مند خواهد شد، خلاصۀ کلام اینکه سعادت و خیر همگان در این توافق صلح نهفته است.»
دیدگاه‌تان در مورد مخالفین مذاکرات و گفت‌وگوهای صلح چیست؟ چه باید کرد؟
در پاسخ، شاهین گفت که مذاکرات صلح هم طرفدار دارد و هم مخالف؛ «مخالفان در ادامۀ جنگ و ناامنی منفعت و سودجویی دارند. مردم افغانستان و همه کشورها باید این مخالفان را شناسایی کرده و راه – نفوذ و خرابکاری- آنان را مسدود کنند.»
سخنگوی ریاست جمهوری ادعای اخیر طالبان مبنی بر قصد حمله داعش در تبانی با استخبارات حکومت افغانستان بر زندانیان باقی‌مانده‌ی این گروه را بی اساس خواند.
صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست جمهوری در توییتر خود نوشت اتهامات اخیر طالبان در مورد چگونگی تامین امنیت زندانیان طالبان بی اساس است.
صدیقی گفت دولت افغانستان قبلا در این زمینه اقداماتی لازم را انجام داده است و طالبان باید از صدور چنین اظهاراتی خودداری کنند.
این در حالی است که گروه طالبان ادعا کرده است یک گروه داعش با همکاری استخبارات حکومت افغانستان و یک تعداد نظامیان افغان قصد حمله بر زندانیانی را دارد که قرار است از محبس پلچرخی رها شوند.
گروه طالبان با نشر اعلامیه‌یی گفت بر اساس «اطلاعات مستند و استخباراتی» افراد وابسته به گروه داعش به برنامه دارند به زندانیان طالبان که قرار است از زندان پلچرخی آزاد شوند، حمله کنند.
در اعلامیۀ طالبان که ساعاتی پیش به نشر رسید، آمده است گروه داعش در همکاری با امنیت ملی افغانستان و فرماندهی پولیس زندان پلچرخی این حمله را انجام خواهد داد.
طالبان گفته‌اند هدف از حمله به افراد این گروه، تخریب پروسه صلح است.
اعلامیۀ طالبان در حالی به نشر می‌رسد که قرار است هیأت مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان تا دو روز دیگر به دوحه برود.
یک عضو هیأت مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان صبح امروز گفت مذاکرات بین‌الافغانی در تاریخ شانزدهم آگست شروع خواهد شد.
روز گذشته ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان نیز به یکی از رسانه‌ها گفت این گروه برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی آمادگی کامل دارد و مذاکرات پس از رهایی کامل 400 زندانی آغاز خواهد شد.
مجاهد گفته بود ممکن است مذاکرات پشت درهای بسته انجام شود، زیرا احتمال دارد مخالفان این روند، پروسه را به چالش بکشند.
او به صورت مشخص از فرد و یا گروهی به عنوان مخالف پروسه صلح یاد نکرده بود.
دولت افغانستان تاکنون در پیوند به این اعلامیه‌یی طالبان چیزی نگفته است.
رییس‌جمهور غنی در غیاب رییس شورای عالی مصالحه ملی با هیأت مذاکره‌کنندۀ صلح در ارگ دیدار کرد.
در آغاز، معصوم ستانکزی رییس هیأت مذاکره‌کننده و شماری دیگر از اعضای این هیأت، در مورد آغاز مذاکرات صلح با گروه طالبان و پروسه صلح صحبت کردند.
ستانکزی در خصوص فعالیت‌های هیات متذکره، آمادگی‌ها و بحث‌هایی‌که با همدیگر داشتند، معلومات داده، گفت با توجه به خواست‌های لویه جرگه مشورتی صلح به عنوان یک تیم واحد زیر چتر جمهوری اسلامی افغانستان در مذاکرات، خواست‌های مردم را در نظر می‌گیرند.
سپس، اشرف‌غنی گفت همه قوت سیاسی ما را در لویه جرگه صلح مشاهده کردند و جهان با یک دیدگاه و قوت، حامی شما بوده و این برای شما سرمایه بزرگ می‌باشد.
وی افزود لویه جرگه مشورتی صلح، برای دولت خط مشی صلح را تعیین کرد و ما به تحقق آن متعهد هستیم.
او تصریح کرد:« ما به صلح متعهد هستیم و هدف این است که جنگ به گونه اساسی به پایان برسد .»
وی افزود هیات مذاکره کننده با گروه طالبان در مورد صلح پایدار و باعزت که خواست مردم افغانستان است، مذاکره می‌کند.
رییس جمهور غنی گفت: «پس از آن که فرمان عفو ۴۰۰ زندانی طالبان به امضا رسید، توقع مردم این است که دیگر برای آغاز مذاکرات گروه طالبان با دولت جمهوری اسلامی افغانستان هیچ مانع و بهانه‌ای وجود نداشته باشد و مذاکرات باید به زود ترین فرصت آغاز گردد.»
در این دیدار، رییس شورای عالی مصالحه ملی غایب بود. این درحالی است که براساس توافقنامۀ سیاسی عبدالله عبدالله روند صلح را رهبری می‌کند.
اما منابع می‌گویند اختلافات دو طرف برسر تقسیم کرسی‌های دولتی به ویژه وزارت دولت در امور صلح پابرجاست.
عبدالله عبدالله، داکتر مصطفی مستور را به وزارت دولت در امور صلح پیشنهاد کرده است. اما رییس‌جمهور غنی با معرفی آقای مستور مخالفت کرده و خواهان ابقای سلام رحیمی است.
منابع می‌گویند دو طرف دربارۀ رهبری، تشکیل و بودجۀ شورای عالی مصالحه ملی نیز اختلاف دارند.
شورای عالی مصالحه ملی افغانستان میگوید، اجندا برای مذاکرات بین افغان‌ها آماده شده و مذاکرات به زودی برگزار خواهد شد.
فریدون خوزون سخنگوی شورای عالی مصالحه ملی افغانستان امروز (سه‌شنبه ۲۱ اسد) گفت: «اجندای نخست اعلام آتش‌بس دایمی و سرتاسری در افغانستان خواهد بود که در این مورد صحبت خواهد شد. انتظار ما این است که در این راستا به یک توافق دست یابیم زیرا آتش‌بس خواست مردم افغانستان است.»
حکومت افغانستان میگوید، مرحله نخست مذاکرات در قطر که دفتر سیاسی گروه طالبان در آن واقع شده برگزار می شود.
زمان دقیق مذاکرات هنوز مشخص نیست.
رئیس جمهور اشرف غنی فرمان رهایی چهارصد زندانی باقی مانده گروه طالبان را دیروز امضاء کرد.
رهایی این زندانی‌ها پیش شرط عمده طالبان برای آغاز مذاکرات بین افغان‌ها بود که لویه جرگه مشورتی بر آن مُهر تأیید زد.
طبق توافق امریکا و طالبان، مذاکرات بین افغانان باید در ماه مارچ آغاز می‌شد. اما به دلیل اختلاف نظر در مورد تبادل زندانیان معلق ماند.
سرمنشی ناتو میگوید با رئیس جمهور و رئیس شورای عالی مصالحۀ افغانستان در مورد آغاز گفت‌وگوهای بین افغانان، صحبت کرده است.
ینس استولتنبرگ شام دوشنبه (۲۰ اسد) در توییترش نوشت، در تماس با محمد اشرف غنی و عبدالله عبدالله گفته از آغاز این مذاکرات استقبال می‌کند.
به گفتۀ او، تمامی جوانب باید از فرصت تاریخی که به میان آمده، استفاده کنند.
استولتنبرگ همچنان تاکید کرد ناتو در کنار افغانستان در مبارزه با تروریسم می ماند و حضورش را برای حمایت از پروسۀ صلح افغانستان تنظیم خواهد کرد.
لویه جرگه مشورتی صلح روز یکشنبه (۱۹ اسد) تأیید کرد ۴۰۰ زندانی و آخرین دسته از زندانیان طالبان از بند حکومت رها شوند. رئیس جمهور اشرف غنی، دیروز فرمان رهایی این زندانیان را امضا کرد.
وزارت دولت در امور صلح میگوید از ۱۸ تا ۲۰ اگست، یعنی هفتۀ آینده مذاکرات بین افغانان در قطر آغاز خواهد شد. طالبان هم گفته اند ظرف سه روز پس از رهایی ۴۰۰ زندانی‌شان برای مذاکرات آماده خواهند شد.
دیوید مارتینون افزود طالبان باید رابطه خود با القاعده و دیگر گروه های تروریستی را قطع کنند و به جامعه جهانی این اطمینان را بدهند که دیگر با این گروه ها ارتباطی ندارند.
وی به کاشت و قاچاق موارد مخدر در افغانستان اشاره کرد و خطاب به طالبان گفت سیاست طالبان در این قبال نیز باید تغییر کند در غیراینصورت از سوی جامعه جهانی حمایت نخواهند شد.
این در حالی ست که به دنبال تصمیم لویه جرگه مشورتی صلح که دو روز پیش در کابل به پایان رسید و امضای رئیس جمهور غنی قرار است 400 زندانی خطرناک طالبان رها و مذاکرات بین الافغانی آغاز شود.
شماری از اشتراککنندگان لویه‌جرگۀ مشورتی صلح به شرط فاش‌نشدن نام‌های‌شان گفتند در پایان روز سوم جرگه، به هر اشتراک‌کنندۀ مرد، 30 هزار افغانی و به هر اشتراک‌کنندۀ زن، 55 هزار افغانی سفرخرجی داده شده است.
با احتساب تعداد شرکت کنندگان در لویه جرگه مشورتی می توان گفت حکومت دست‌کم 123 میلیون افغانی به اشتراککنندگان این جرگه سفر خرجی داده است.
هرچند در مورد هزینۀ کلی برگزاری لویه جرگۀ مشورتی صلح پیش از این نقدونظرهای زیادی بیان شده است، اما پرسش‌های مردم در مورد چگونگی مصرف 330 میلیون افغانی تا هنوز بی‌پاسخ مانده است.
به گفتۀ اشتراککنندگان جرگه مشورتی صلح، این امتیاز با توجه به دوری ولایت، وضعیت امنیتی و شناخت اشتراککنندگان با اعضای رهبری لویهجرگه مشورتی صلح، بیشتر می‌شده است.
کمیسیون برگزاری لویهجرگه مشورتی صلح تا کنون آمار دقیقی از سفر خرجی اشتراککنندگان ارایه نکرده است، اما حجت‌الله مجددی، رئیس مطبوعات واحد عملیاتی و سخنگوی این کمیسیون میگوید تا کنون روند توزیع سفرخرجی اشتراککنندگان ادامه دارد و آنان نمی‌توانند آمار دقیقی ارایه کنند.
به گفتۀ آقای مجددی، برای اشتراک‌کنند‌گانی که از ولایت‌های دوردست آمده‌اند، امتیاز بیش‌تری در نظر گرفته شده است.
آقای مجددی میگوید آنان در حال توحید کارهای انجام شده‌اند و در پایان، گزارش کلی از کارکرد و مصارف جرگه را در اختیار رسانه‌ها قرار خواهند داد.
از سویی هم، مسئولان وزارت دولت در امور صلح می‌گویند اکنون شریک‌ساختن هرگونه معلومات در باره مقدار دقیق امتیازی که اشتراککنندگان جرگۀ مشورتی صلح به دست می‌آورند، پیش از وقت است.
ناجیه انوری، سخنگوی این وزارت میگوید، در این جرگه 3 هزار و 490 تن از سراسر کشور اشتراک کردند که از این میان، 732 تن آنان زنان بوده‌اند.
شماری از شهروندان کشور می‌گویند، جرگۀ مشورتی صلح نمایشی بیش نبود و تصمیم رهایی زندانیان را امریکایی‌ها از قبل گرفته بودند.
کریم خرم، از نزدیکان حامد کرزی، رئیس‌جمهوری پیشین کشور نیز در برگۀ توییترش نوشته است جرگۀ مشورتی صلح قطع‌نامۀ مناسبی صادر کرد، اما پیش از پایان کار این جرگه، به جز 165 زندانی، مابقی 400 زندانی طالب از بند رها شده بودند.
پیش از این نیز برگزاری جرگه و مصارف و مقدار پولی که برای برگزاری جرگۀ مشورتی صلح از سوی رئیس جمهور غنی اختصاص داده شده بود، با انتقاد تند شهروندان روبه‌رو شده بود. جرگۀ مشورتی صلح روز جمعه، هفدهم اسد با حضور 3400 تن برگزار گردید و تا روز یکشنبه، نوزدهم اسد ادامه داشت.
پس از ماه‌ها انتظار تاریخ شروع مذاکرات بین‌الافغانی روشن شد. حکومت و طالبان تأیید کردند که در تاریخ ۱۶ اگست در دوحه گفت‌وگوها را آغاز می‌کنند. این نخستین گفت‌وگوی رسمی میان نمایندگان طالبان و حکومت افغانستان در ۲۰ سال گذشته خواهد بود.
پیش از این، طالبان با نمایندگان احزاب و جریان‌های سیاسی در دوحه، مسکو و دبی دیدارهایی داشته‌اند. در ۱۰ سال گذشته نیز فعالان سیاسی با نمایندگان طالبان در کشورهای مختلف به تماس بودند؛ اما طالبان هرگز به گفت‌وگوی رسمی با حکومت افغانستان حاضر نشدند. چون طالبان حکومت افغانستان را دست‌نشاندۀ امریکا می‌دانستند. از همین رو، قبل از گفت‌وگو با کابل به گفت‌وگو با واشنگتن پرداختند که نتیجۀ آن امضای توافقنامۀ ۲۹ فبروری سال ۲۰۱۹ در دوحه بود. طبق توافقنامۀ طالبان با امریکا، قرار بود مذاکرات بین‌الافغانی طی ده روز برگزار شود، اما به دلیل برآورده نشدن شروط طالبان از جمله رهایی ۵۰۰۰ هزار زندانی، مذاکرات تاامروز برگزار نگردید. اکنون که حکومت و طالبان برای شروع مذاکرات رسمی ابراز آماده‌گی کرده‌اند، یک پیشرفت در روند صلح و ختم منازعۀ طولانی در این کشور است.
هرچند نگرانی‌هایی وجود دارد که دو طرف در جریان مذاکرات کوتاه نیایند و گفت‌وگوهای تاریخی صلح به نتیجه‌یی منجر نشود.
برنامۀ طالبان
طالبان به فتح کامل می‌اندیشند. آنان تلاش دارند که از طریق ایجاد حکومت موقت و یا انتقالی، رهبری نظام آیندۀ افغانستان را به دست گیرند. طالبان برعکس حزب اسلامی در پی ادغام در جمهوری اسلامی نیستند. بل تلاش دارند که «جمهوریت» را به «امارت» مدغم سازند. طالبان در پی دگرگونی در ساختارها، نهادها و قوانین هستند. آنان می‌کوشند نظم جدید پس از صلح را اساس بگذارند. البته این برنامه نه تنها مورد قبول حکومت، احزاب و جریان‌های داخلی قرار ندارد، بل از سوی کشورهای منطقه و جهان نیز پشتیبانی نخواهد شد.
طالبان تلاش دارند که رهبران کنونی کابل از قدرت کنار بروند و زمینه به‌تشکیل حکومت موقت متشکل از تمام جریان‌ها و گروه‌های اجتماعی فراهم شود.
برنامۀ حکومت
انتظار حکومت افغانستان این است که با شروع مذاکرات آتش‌بس سراسری در کشور برقرار شود و طالبان خشونت‌ها را به صفر کاهش دهند. حکومت فکر می‌کند که برگ برندۀ طالبان «خشونت» است. اگر خشونت و سلاح از طالبان گرفته شود، این گروه توانایی مانور سیاسی، اجتماعی و دیپلوماتیک را از دست می‌دهد. اما طالبان آتش‌بس را بند آخر آجندای مذاکرات صلح در نظر گرفته‌اند. طالبان در بدل آتش‌بس، حکومت موقت می‌خواهند.
دولت تلاش دارد که نظم کنونی از جمله قانون اساسی، نهادها و ساختارهای حکومتی حفظ شود و از برگشت به گذشته جلوگیری صورت گیرد. حفظ نظام جمهوری و دست‌آوردهای دو دهۀ پسین خطوط سرخ نظام در مذاکرات صلح است. غنی در یک سال نشان داد که حاضر نیست نظام را به طالبان تسلیم کند.
کدام طرف در موقعیت برتر هستند؟
دو طرف پیش از شروع مذاکرات تلاش کردند که از موضع قوت به میز مذاکرات حاضر شوند. طالبان توانستند پیش از شروع مذاکرات ۵۰۰۰ زندانی‌شان را از بند آزاد کنند. رهایی زندانیان این گروه را در موقعیت برتری قرار داده است. طالبان هیچ دلیلی ندارند که از مواضع‌شان کوتاه بیایند. در عین حال، کابل امتیازی ندارد که به طالبان بدهد.
از سوی دیگر، امریکا با طالبان به توافق رسیده و این گروه را به عنوان پارتینر در افغانستان برگزیده است. احتمال دارد که نمایندگان امریکا و طالبان از پیش روی ساختارها و چارچوب‌های سیاسی و دولتی افغانستان تصمیم گرفته باشند. بنابراین، امریکا در جریان مذاکرات بیشتر از حکومت افغانستان با طالبان نزدیک خواهد بود و براساس میل آنان عمل خواهند نمود. چنانچه در ماه‌های پسین امریکا بیشتر از کابل، هوای طالبان را داشته است.
نکتۀ کلیدی این است که طالبان در میز مذاکرات چیزی برای از دست دادن ندارند. آنها تا آخر برای برآوردهشدن اهداف و برنامه‌های‌شان پیش خواهند رفت. طالبان فکر می‌کنند که در میدان جنگ نیز دست بالایی دارند. طالبان از تأخیر در مذاکرات نمی‌هراسند. آنها بخش بزرگ اهداف‌شان را پس از امضای موافقت‌نامه با امریکا به دست آورده‌اند. بنابراین، عجله‌یی برای امضای فوری موافقت‌نامۀ صلح با حکومت افغانستان ندارند. طالبان فکر می‌کنند که هرچه زمان بگذرد، حامیان جهانی و داخلی آنان نیز افزایش می‌یابد و زمینه برای گرفتن کامل قدرت فراهم می‌شود.
کابل همچنان زمان می‌خرد. نمایندگان حکومت در دوحه کوشش خواهند کرد که مذاکرات طولانی و زمان‌گیر شود. از همین‌رو، پیش‌بینی می‌شود که چند دور مذاکرات بدون نتیجه به پایان برسد. کابل منتظر انتخابات ماه نومبر امریکا است و فکر می‌کند که تغییر در رهبری کاخ سفید، معجزه‌یی پدید خواهد آورد و دست خلیل‌زاد را از سر آنها کوتاه خواهد کرد. کابل با موافقت رهایی زندانیان آخرین ابزار برای تأخیر در شروع مذاکرات بین‌الافغانی را از دست داد.
رییس‌جمهور غنی پیش از شروع مذاکرات مانور خوبی رفت. تدویر لویه جرگه و حضور اکثر رهبران رده‌اول سیاسی در آن، نوعی اجماع و همبستگی سیاسی را در کابل به نمایش گذاشت. لویه جرگه موضع غنی را در میز مذاکرات تقویت کرد. غنی پیامش را از طریق جرگه به طالبان و جهان ابلاغ کرد: صلح می‌خواهیم، اما حاضر نیستم در بدل صلح از همه چیز بگذریم.
در آستانۀ شروع مذاکرات، برخی رهبران کنونی در کابل جایگاه‌شان را از دست رفته می‌بییند. آنان فکر می‌کنند که موفقیت روند صلح و در نتیجۀ آن حضور طالبان در کابل به‌معنای پایان دورۀ حاکمیت ۲۰ سالۀ شان بر قلمرو افغانستان است.
جمعی از رهبران نگران انقطاع تازۀ سیاسی هستند. آنها نگران هستند که با ایجاد حکومت موقت همه‌چیز از سر گرفته شود و استمرار و پایداری نظام از میان برود.
به هر رو، در نخستین نشست بین‌الافغانی، خواست اصلی حکومت آتش‌بس جامع و پایدار و از طالبان حکومت موقت است. تحلیل غالب این است که طالبان به کمتر از گرفتن کامل قدرت قانع نیستند. بنابراین، اگر حکومت موقتی هم روی کار آید، طالبان بازهم با ابزار خشونت و زور نظامی به پیش روی ادامه خواهند داد. چنانچه طالبان در ۲۵ سال شورش‌گری نشان داده‌اند که یک گروه غیرقابل پیش‌بینی هستند.
زلمی خلیل‌زاد نماینده‌ی ویژه وزارت خارجه امریکا برای صلح افغانستان امروز( دوشنبه، ۲۰ اسد) در رشته توییتی از قطع‌نامه لویهجرگه مشورتی صلح و امضای فرمان رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان از سوی رییس جمهور استقبال کرد.
خلیل‌زاد، قطع‌نامه‌ی جرگه مشورتی را یک اقدام جسورانه عنوان کرده گفت این اقدامات پس از ۴۰ سال جنگ یک فرصت تاریخی برای برقراری صلح در افغانستان است.
نماینده ویژه‌ی وزارت خارجه امریکا، بر آغاز روند گفتگوی‌های بین‌الافغانی تاکید کرده نوشت طرفین باید برای دست‌یابی به توافق در مورد نقشه راه سیاسی و آتش‌بس دایمی و جامع برای پایان دادن به جنگ افغانستان، روند گفت‌وگو را آغاز کنند.
وی فرصت به وجود آمده برای برقراری صلح میان طالبان و حکومت افغانستان را به نفع منطقه و امنیت جهانی دانسته و افزود امریکا به دنبال یک افغانستان مستقل، متحد و دموکراتیک است که با همسایگان‌ش در صلح بوده و تهدیدی برای جهان نباشد.
خلیل‌زاد بر حمایت امریکا از مردم افغانستان تاکید کرد و گفت واشنگتن بر حمایت‌اش از مردم افغانستان تا زمان برقراری صلح یایدار همچنان ادامه خواهد داد.
او تاکید کرد انتظار دارد که روند رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان طی روزهای آینده تکمیل و هیات مذاکره کننده‌ی حکومت افغانستان عازم دوحه شوند.
این در حالی است که لویهجرگه مشورتی صلح روز گذشته در نشست پایانی‌اش قطع‌نامه ۲۵ ماده‌ی را صادر و بر رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان تاکید کرد و رییس جمهور نیز در این نشست اعلام کرد که فرمان رهایی این زندانیان را امضا می کند و پروسه رهایی آنان آغاز می شود.
در سومین روز نشست لویه جرگه مشورتی که روز پایانی آن نیز هست حامد کرزی، رییس جمهور پیشین و سایر چهره‌های سیاسی از جمله محمد محقق، محمدکریم خلیلی نیز حضور یافته اند.
حامد کرزی پیش‌تر گفته بود به صورت مشروط از فیصله لویهجرگه مشورتی صلح حمایت می‌کند.
لویهجرگه مشورتی صلح در سومین روز کاری خود با صدور قطع‌نامه‌ای در ارتباط با رهایی ۴۰۰ زندانی گروه طالبان به کارش پایان می‌دهد. این شمار از زندانیان طالبان به گفته حکومت دارای «دوسیه‌های سنگین» هستند. بر اساس گزارش کمیته‌های کاری لویهجرگه مشورتی صلح رأی اکثریت اعضای این جرگه درباره رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان مثبت است. آنها در ازای رهایی این زندانیان خواستار برقراری آتش‌بس و شروع مذاکرات بین‌الافغانی شده‌اند.
اعضای جرگه همچنان تأکید کرده‌اند که جامعه جهانی باید تضمین کند که با رهایی این شمار از زندانیان طالبان، این گروه تن به آتش‌بش می‌دهد و پشت میز مذاکرات حاضر می‌شود. حکومت پیش از این پنج‌هزار و ۱۰۰ زندانی طالبان را تاکنون از بند رها کرده است.
لویه‌جرگه‌ی مشورتی صلح رهایی ۴۰۰ تن از زندانیان طالبان که مانع آغاز مذاکرات خوانده می‌شد را تأیید کرد.
قطع‌نامه لویهجرگه مشورتی صلح
لویه جرگه مشورتی برای صلح در روز سوم کاری و پایانی خود در ارتباط با رهایی 400 زندانی خطرناک طالبان قطع نامه ای 25 ماده ای را به صورت زیر صادر کرد:
۱. اعضای لویهجرگه از روند صلح برای رسیدن به صلح پایدار و باعزت که منجر به امنیت و ثبات در کشور شود، استقبال می‌کند.
۲. جرگه به مقصد رفع موانع جهت آغاز مذاکرات صلح، قطع خون‌ریزی و رعایت مصلحت و خیر عام، رهایی تعداد چهارصد نفر زندانیان مورد نظر طالبان را تایید می‌کند.
۳. در صورتی که در بین این زندانیان اتباع خارجی وجود داشته باشند، لازم است با اخذ ضمانت معتبر از کشورهای مربوطه‌شان به آنان تسلیم شود.
۴. اطمینان حاصل شود تا در صورت رهایی این زندانیان، مذاکرات مستقیم بدون هیچ‌گونه بهانه‌ای به صورت فوری آغاز شود.
۵. جرگه خواستار جدی تامین آتش‌بس دوامدار در کشور بوده و از جامعه جهانی به رهبری ایالات متحده امریکا می‌خواهد تا در این زمینه به تعهدات خویش به مردم افغانستان عمل کند.
۶. برای ملت و دولت جمهوری اسلامی افغانستان اطمینان داده شود تا زندانیان که رهای می‌شوند، دوباره به جبهات جنگ برنگشته و از فعالیت‌های آنان نظارت به عمل آید.
۷. با توجه به اینکه دولت به رهایی زندانیان طالب اقدام می‌کند، جرگه از طالبان نیز می‌خواهد تا مکلفیت خود را در رهایی همه اسیران ملکی و نظامی دولت ادا و آنان را عاجل رها کند.
۸. حق‌العبدی آنانی که از جانب طالبانِ رها شده متضرر گردیده‌اند، در صورت مطالبه محفوظ می‌باشد.
۹. ما از جامعه جهانی تقاضا می‌کنیم تا از مداخلات کشورهایی که در بی‌ثباتی کشور به گونه مستقیم و غیرمستقیم دخیل می‌باشند و یا از گروه‌های تروریستی حمایت می‌کنند، جلوگیری کند.
۱۰. در حالی‌که تلاش‌های صلح جریان دارد، اعضای این لویهجرگه از دولت و طالبان می‌خواهند تا خشونت‌های مسلحانه را قطع نموده و همه اختلاف‌‌ها را از راه گفت‌وگو حل‌وفصل کنند. ملت افغانستان در مورد طرفی که به ادامه خشونت پافشاری کند، تصمیم قاطع خواهد گرفت.
۱۱. ارزش‌های اسلامی، نقش علما، نهادهای اساسی دولتی، مردم‌سالاری و دست‌آوردهای مردم افغانستان در طول دو دهه گذشته باید حفظ و تقویت شود.
۱۲. در مذاکرات صلح اصل مردم‌سالاری و جمهوریت و حقوق اساسی شهروندان کشور، به خصوص جایگاه سیاسی و حقوقی زنان و اقلیت‌های قومی و مذهبی که در فصل دوم قانون اساسی و مواد دیگر آن تسجیل شده، نباید به هیچ صورت آسیب ببیند.
۱۳. اعضای لویهجرگه مشورتی صلح تاکید می‌کنند که زنان کشور به حیث نیمی از پیکر جامعه باید از جایگاه حقوقی و سیاست برخوردار بوده و در همه مراحل روند صلح نقش و مشارکت سازنده داشته باشند.
۱۴. اعضای لویهجرگه مشورتی به این عقیده‌اند که قانون اساسی وثیقه ملی است که باید حفظ شود، اما حسب ضرورت، تعدیل قانون اساسی مطابق میکانیزم پیش‌بینی شده و در خود آن امکان‌پذیر می‌باشد.
۱۵. اعضای لویهجرگه پیشنهاد می‌کند تا در قسمت تشکیل شورای عالی مصالحه ملی، اصل مشارکت ملی رعایت و در ترکیب آن شخصیت‌های ملی، رهبران سیاسی، علمای کرام، بزرگان قومی، زنان، جوانان و سایر اقشار جامعه شامل گردیدند. برای هرچه بیشتر مردمی ساختن روند صلح، فعالیت‌های آن باید به ولایت‌های کشور نیز گسترش داده شود.
۱۶. جرگه تاکید بر شفافیت روند صلح دارد و توقع دارد تا شورای عالی مصالحه ملی و تیم مذاکره‌کننده از انکشاف‌‌ها در این روند عندالموقع به مردم افغانستان ارایه کنند.
۱۷. نیروهای امنیتی و دفاعی کشور به حیث حافظین حاکمیت ملی و تمامیت ارضی باید حمایت و توقیت بیشتر شود. در عین زمان، به ورثه شهدای نیروهای امنیتی و قربانیان حوادث تروریستی رسیده‌گی بهتر شود.
۱۸. جرگه تاکید می‌کند تا در جریان مذاکره با طالبان روی میکانیزم واضح که سبب نظم اجتماعی، امنیت تاسیسات و زیربناها و ثبات در کشور می‌شود، تفاهم صورت گیرد تا نگرانی‌های مردم رفع شود.
۱۹. به منظور ارج‌گذاری به نیروهای امینتی که مایه افتخار ملت می‌باشند، پیشنهاد می‌شود تا دولت در مورد عفو میعاد باقیمانده حبس آن عده منسوبین قوای امنیتی و دفاعی کشور به جرایم تحت حیطه صلاحیت مقام ریاست جمهوری می‌باشد، به استثنای جرم خیانت به وطن، مورد عفو قرار گیرند. برعلاه کسانی که صرف به اتهام ارتباط به طالبان محکوم گردیده باشند، شامل فرمان عفو گردند.
۲۰. دولت جمهوری اسلامی افغانستان موظف است تا رهنمایی‌های مشخص را در روشنایی منافع ملی ارایه و برای بهبود و تقویت بیشتر هیأت مذاکره‌کننده اقدامات لازم را روی دست گیرد و حضور زنان در همه مراحل روند صلح تقویت شود.
۲۱. جرگه تاکید می‌کند تا شرایط لازم برای مذاکرات جمهوری اسلامی افغانستان با طالبان در داخل کشور مساعد گردد، زیرا هر دو طرف شهروندان کشور هستند. در غیر آن، در کشور ثابت بی‌طرف برگزار شود. مذاکرات باید مستمر و دوامدار بوده و نباید به هیچ دلیل این روند متوقف شود.
۲۲. اعضای جرگه از همکاری و حمایت‌های جامعه بین‌المللی به‌ویژه ایالات متحده امریکا سپاس‌گذاری می‌کند. در عین حال اعضای جرگه از کشورها و نهادهای بین‌المللی تقاضامندند تا به تعهدات خویش عمل کرده و در جریان مذاکرات و بعد از رسیدن به توافق صلح همچنان به کمک‌ها و حمایت‌های خویش ادامه دهند.
۲۳. از کشورها و سازمان کنفرانس اسلامی به خصوص از همسایه‌گان افغانستان تقاضامندیم تا به مردم ما در رسیدن به صلح و ثبات دایمی کمک نماینده و دَین اسلامی خویش را در برابر قربانی‌های بی‌شایبه ملت مجاهدپرور افغانستان ادا کنند.
۲۴. اعضای لویهجرگه آماده‌گی کامل خود را برای رایه مشوره‌ها و همکاری‌های لازم در طول روند صلح اعلام می‌دارند و دولت برای اطمینان از تداوم بحث صلح که از اولویت‌های آن می‌باشد، از مشوره‌ها و ظرفیت‌های اعضای لویه‌جرکه استفاده بهینه کند.
۲۵. از آنجایی که اعضای لویهجرگه در کمیته‌های کاری پیشنهادهای مسخص و تفصیلی را در موارد مختلف ارایه کرده که برای اقدامات آینده دولت مفید است. این پیشنهادها بحث ضمیمه این قطع‌نامه به مقام محترم ریاست جمهوری ارسال تا در این مورد به نهادهای مربوطه هدایت داده شود.
این قطع‌نامه ۲۵ بندی توسط اعضای لویهجرگه مشورتی صلح در تاریخ ۱۹ اسد ۱۳۹۹ صادر شد.
رئیس جمهور غنی در مراسم اختتامیه لویه جرگه مشورتی برای صلح
رئیس جمهور غنی در مراسم اختتامیه لویه جرگه مشورتی برای صلح گفت:«حال انتخاب به دست طالبان است. جرات کلان در جنگ نیست، در صلح است. جنگ غیر از قربانی، بدبختی و دردورنج برای ما چه آورده است؟ حال باید آنها (طالبان) ثابت کنند که آیا افغانستان تنوع و اتحاد مردم را می‌پذیر را یا خیر؟»
غنی افزود:«طالبان باید نشان دهند که از آتش‌بس سراسری ترس ندارند. خواهش لویهجرگه مشورتی صلح را برای تأمین آتش‌بس سراسری بپذیرند و زمینه ارائه خدمات را فراهم کنند.»
رییس جمهور غنی تاکید کرد: «شما مردم‌سالاری را در عمل ثابت ساختید و این برای جهان یک مثال است.»
رییس جمهور غنی حمله بر بلقیس روشن، نماینده مردم فراه در مجلس نمایندگان در نخستین روز لویهجرگه مشورتی صلح را محکوم کرد و وعده داد که عامل آن را تحت پی‌گرد عدلی و قضایی قرار می‌دهد.
وی تاکید کرد قطع‌نامه این جرگه تنها «قطع‌نامه لویهجرگه» نیست، بلکه قطع‌نامه‌ی دولت و هر افغان است.
به گفته او، افغانستان در یک دو راهی بود و لویهجرگه افغانستان را از این دو راهی نجات داد.
رییس جمهور گفت تمام منسوبان نیروهای امنیتی که به دلیل غفلت وظیفه‌ای زندانی شده‌اند، رها می‌شوند.
لویه جرگه پیشنهاد رهایی زندانیان نیروهای امنیتی را به دولت داده بود که از سوی محمداشرف غنی پذیرفته شد.
رییس جمهور غنی اعلام کرد براساس فیصله لویهجرگه مشورتی صلح، فرمان رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان را امضا می کند.
این درحالی ست که انتظار می‌رود که پس از رهایی زندانیان طالبان، مذاکرات مقدماتی صلح بین دولت و طالبان با میزبانی قطر آغاز شود.
غنی افزود: «امروز من حکمی را امضا می‌کنم که در عمر امضا نمی‌توانستم، زیرا از صلاحیت من بالا بود. حال بر اساس اجماع و فیصله اخلاقی شما، من حکم رهایی این ۴۰۰ زندانی را امضا کرده و آنها را آزاد سازم.»
غنی از جامعه بین‌المللی در مورد صلح دو وضاحت خواست: «یکی اینکه آیا کدام موافقه پنهان با طالبان دارند. گفتیم اگر کدام موافقه دیگر دارید که با مردم افغانسان شریک کنیم. جواب واضح است که کدام موافقه سری دیگری وجود ندارد. دوم اینکه آیا بالای هدف مطلوب که یک افغانستان مستقل، آزاد، دموکراتیک، متحد و واحد در صلح با خود و دنیا با ظرفیت اینکه ارزش‌‌ها و دست‌آوردهای ۱۸ ساله را حفظ کند و توسعه بدهد، هستید یا نیستید. با یک آواز پاسخ دادند که در این هدف همرای تان هستیم.»
رئیس جمهور غنی تاکید کرد: «شکی نیست که وضعیت مبهم است. ابهام موجود است و دست‌های مختلفی در کار است که افغان‌ها خودشان را جمع نکنند. اما در این هم شک نداشته باشید که اراده ملی و قوت نظام محکم است. ما در خطر انفلاق و انفجار نیستیم. ما می‌توانیم این صلح را به نتیجه برسانیم و ملت بزرگ افغانستان به اندازه‌ای بزرگ است که طالب در آن جای می‌شود. اگر فکر کنیم که ابهام و خطرها وجود ندارد، اشتباه خواهد بود. از آن جهت ضرور است که که با وحدت، همآهنگی و همدلی بتوانیم تمام مشکلات را بدون کم‌و‌کاست تحلیل، جمع‌بندی و اقدام کنیم. با حرکت مشترک هر چیزی به نتیجه می‌رسد.»
عبدالله عبدالله: لویه جرگه مشورتی برای صلح یک فیصله تاریخی انجام داد
عبدالله عبدالله، رییس لویهجرگه مشورتی صلح، در سخنانی گفت این جرگه یک فیصله تاریخی را انجام داده است و این لویهجرگه مشورتی فرمایشی نبوده است.
به گفته عبدالله عبدالله، آنچه به «خیر و صلاح» مردم بود، در لویهجرگه مشورتی صلح تصمیم گرفته شده است. لویهجرگه مشورتی صلح رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان را تأیید کرده است.
کرزی: طالب و حکومت جنگ را متوقف کنند
حامد کرزی گفت: «به تحریک طالبان صدا می‌کنم پیش ملا برادر که بند کنید جنگ را و ادامه ندهید. امروز جرگه زمینه را برای شما برابر کرد. مذاکره را آغاز کنید که برادری ما شود. آرزوی ما این است که از طرف حکومت افغانستان هم جنگ نشود.»
کرزی افزود: «مردم نگران حقوق و آزادی‌ها بودند. مطمین باشید که صلح این نعمت را بهتر و بیشتر می‌سازد. همه کودکان افغان مکتب خواهند رفت و ماندن والایش نیستیم. دختران و بچه‌های افغانستان مکتب خواهند رفت.»
وی تاکید کرد: «قطع‌نامه لویهجرگه بحث را تمام کرد و ما را به آرزوی ما رساند. در صلح عزت است. صلح زیبا است و طبعاً که زندگی زیبا است. بعد از آزادی ۴۰۰ زندانی طالبان که شما تایید کردید و رییس جمهور تصویب می‌کند، دو یا سه روز بعد هیأت می‌رود و مذاکرات را آغاز می‌کند.»
لویهجرگه مشورتی صلح با تأیید رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان به کارش پایان داد. این لویهجرگه سه روز برگزار شد و یک قطع‌نامه ۲۵ ماده‌ای را صادر کرد. محمداشرف غنی، رییس جمهور، اعلام کرد براساس فیصله لویهجرگه مشورتی صلح، فرمان رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان را امضا می‌کند. انتظار می‌رود پس از رهایی زندانیان طالبان، مذاکرات مقدماتی صلح بین دولت و طالبان با میزبانی قطر آغاز شود.
پروسه صلح افغانستان که در یک و نیم سال اخیر با فراز و فرودهای فراوانی همراه بوده اکنون و همزمان با نزدیک شدن انتخابات ریاست جمهوری امریکا شتاب خاصی به خود گرفته است. انگار دونالد ترامپ برای پیروزی در انتخابات آتی ایالات متحده امریکا روی افغانستان قمار بزرگی دارد انجام می دهد: ترامپ که در کمپاین انتخاباتی گذشته اش وعده سپرده بود سربازان امریکایی را از افغانستان به خانه برگرداند و پول مالیات دهندگان امریکایی را در جنگ های بیهوده هدر ندهد سخت مصمم است به هر قیمتی که شده امتیازات لازم از صحنه جنگ افغانستان را به نفع خود به دست آورد.
نگاهی به نوع نگرش و اقدامات امریکا در ماه های اخیر این گفته را ثابت می کند: زلمی خلیلی زاد در سفر های متعددش به افغانستان و کشورهای منطقه آن هم در بازه های زمانی فشرده سرانجام توافق نامه صلح امریکا با طالبان را به امضا رساند، توافق نامه ای که به جز برخی چهره های ارشد طالبان که نام نمایندگان سیاسی طالبان در دوحه را یدک می کشند و نیز خود امریکایی ها از جمله خلیل زاد کسی دیگری از مفاد دقیق آن اطلاعی نداشت و ندارد.
مدتی بعد از امضای توافق نامه صلح امریکا با طالبان، این گروه تاخت و تازهای مرگبارش در افغانستان را چنان افزایش داد که همگان انگشت در دهان ماندند که در توافق صلح دوحه مگر چه اتفاقی افتاده و چه وعده ای به طالبان داده شده که این گروه اینقدر جسور و بی باک شده اند. این سوالی که در افکار عمومی افغان ها و برخی شهروندان در دیگر کشورها ایجاد شده بود کمی بعد با برخی اقدامات انجام شده پاسخ تلخ داده شد: در جریان مذاکراتی که سرانجام به توافق صلح امریکا با طالبان منجر شد، چراغ سبز قدرت و احتمالا از نوع امارت اسلامی به طالبان نشان داده شده بود. علاوه براین، خروج کامل نیروهای امریکایی از افغانستان تا سال 2021 و آزادی کامل 5000 هزار زندانی طالبان برخی از مفاد این توافق نامه صلحی بود که برای دولت و ملت افغانستان طعم تلخ زهر را می داد. قطع ارتباط با گروه های تروریستی از جمله القاعده، عدم استفاده از خاک افغانستان علیه منافع امریکا توسط طالبان و مهم تر از همه آتش بس سراسری برای آغاز مذاکرات بین الافغانی از جمله تعهداتی بود که برای طالبان در توافق نامه صلح با امریکا ذکر شده بود.
چه بود و چه اتفاق افتاد!
مدتی بعد از امضای توافق نامه صلح امریکا با طالبان در دوحه قطر که در حضور نمایندگان برخی کشورهای قدرتمند و تعدادی سازمان های بین المللی معتبر صورت گرفت، داستان در یک طنز موقعیت خنده دار، عکس آنچه تصور می شد پیش رفت و به اینجا رسید: طالبان نه تنها مهار نشدند که جسورتر هم شدند و دست و دلشان برای کشتن سربازان صدیق وطن و غیرنظامیان بازتر و بازتر و محکم تر شد. به نظر کارشناسان امر، توافق نامه صلح امریکا با طالبان، انتهای عجز و ناتوانی امریکا در مقابل یک گروه تروریستی را نشان می دهد. به باور کارشناسان، امریکایی که در سال 2001 با آن یال و کوپال و با آن همه سرو صدا برای نابودی تروریزم به افغانستان آمد اکنون با خفت و خواری نزد طالبان به التماس افتاده است که به خاطر خدا هم که شده اجازه بدهید ما از مسیرهای امنی که شما ایجاد می کنید افغانستان را ترک کنیم.
امریکا در پشت پرده تصمیم لویه جرگه مشورتی برای صلح
هرکسی که سر سوزن بویی از تحلیل های سیاسی برده باشد به روشنی درک می کند که لویه جرگه مشورتی برای صلح که روز جمعه هفته گذشته آغاز شد و قرار است امروز یک شنبه (19 اسد) به پایان برسد در حقیقت نوعی فشار بر حکومت افغانستان و بازی با بزرگان و ریش سفیدان افغان از سوی امریکاست. به باور تحلیل گران امر، این مثال بارز استعمار است که امریکایی ها در حق دولت و ملت افغانستان در حال انجام دادن هستند: امریکا در ازای کمک های مالی و نظامی که به ارتش افغانستان می کند و در برابر برخی پروژه های ساخت و سازی که در افغانستان و ظاهرا برای رفاه و آسایش مردم این سرزمین دارد انجام می دهد روح و جسم افغان ها را به بند کشیده است و کار را به جایی رسانده که حتی دموکراسی نیز در این سرزمین دیگر مسخره به نظر می رسد.
دلیل اثبات این گفته نیز در حاشیه نگه داشتن حکومت افغانستان از «الف تا نزدیک یایِ» پروسه صلح افغانستان است. رئیس جمهور غنی در مراسم افتتاح لویه جرگه مشورتی برای صلح روز جمعه گذشته در کابل گفت «براساس توافق صلح امریکا با طالبان در دوحه» حکومت افغانستان هیچ تعهدی در قبال آزادی 400 زندانی خطرناک طالبان ندارد.»
تحلیل گفتمانی سخنان رئیس جمهور غنی نشان می دهد که فشار امریکا به حکومت افغانستان برای آزادی زندانیان خطرناک طالبان آنقدر زیاد شده که حکومت چاره ای جز اطاعت نداشته و برای حفظ آبرو لویه جرگه را فراخوانده است تا بار مسئولیت را به دوش ملت مظلوم بیندازد و راه فراری برای خود بگذارد.
قاتلان خطرناک طالب که در لیست 400 نفره به چشم می خورند
طالبان که شدت عطش ترامپ برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری آینده این کشور را درک کرده اند و قبلا در توافق صلح با امریکا در دوحه میخ خود را محکم کوبیده اند اکنون سخت مصمم هستند قاتلان بالفطره خود که گروه گروه از مردمان بی گناه این سرزمین را کشته اند را از زندان رها کنند که با تصمیم لویه جرگه مشورتی به احتمال زیاد به این هدف خود می رسند. نگاهی به برخی از چهره های خطرناکی که در لیست 400 نفره ذکر شده موی را بر بدن آدم سیخ می کند. برخی از این نام های خطرناک عبارتند از:
قاتلان بتینا گیزلارد، خانم فرانسوی که در سال 2003 توسط طالبان کشته شد
بتینابرای کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور مهاجران در افغانستان کار می کرد.
150 قاتل دیگر
براساس یک فهرست از گروه ۴۰۰ نفری طالبان که به خبرگزاری فرانسه رسیده،علاوه بر دو قاتل بتینا، ۱۵۰ نفر دیگر نیز وجود دارند که به جرم جنایات جدی به اعدام محکوم شده اند.
حمله به هوتل اینتر کانتیننتال در سال 2018
پنج نفر از این لیست 400 نفره در حمله سال ۲۰۱۸ به هوتل “اینترکانتینانتال” در کابل نقش داشتند، حلمه ای که در آن ۴۰ نفر به شمول ۱۴ شهروند خارجی کشته شدند.
حمله مرگبار به سفارت آلمان در سال 2017
کسانی که در حمله انفجاری مرگبار سال ۲۰۱۷ بر سفارت آلمان در کابل دست داشتند، نیز در جمع این 400 نفر زندانی هستند. سه تن از سازماندهندگان این حمله، پس از یک و نیم سال از انجام آن در فبروری ۲۰۱۹ بازداشت شدند. این حمله که به وسیله یک تانکر بمب گذاری شده انجام شد، خونین ترین و ویرانگرترین حمله در افغانستان خوانده شد. در آن حمله ۱۵۰ غیرنظامی افغان جان باختند و صدها تن دیگر زخمی شدند. سفارت آلمان در پی این حمله در کابل بسته شد.
نگاهی به عمیق تر به سخنان رئیس جمهور غنی و تحلیل عملکردهای خلیل زاد که سرانجام به امضای توافق نامه صلح امریکا با طالبان منجر شد نشان می دهد که اگر امریکا به دنبال تقویت دموکراسی در افغانستان بود، هرگز نباید از شروع مذاکرات مستقیم با طالبان حکومت افغانستان را در حاشیه نگه می داشت و هر بار پس از هر دور مذاکره مستقیم با طالبان در دوحه ابتدا خلیل زاد را به واشنگتن می خواست و سپس با اطلاعات طبقه بندی شده به کابل می فرستاد. امریکا برخلاف ادعاهایش هرگز به تقویت دموکراسی، تقویت حکومت مرکزی کابل و تجهیز درست ارتش افغانستان فکر نکرد و تنها در راستای منافع ملی خودش حرکت کرد و اقدام نمود. اینک که قرار است 400 زندانی خطرناک طالبان که قاتلان خونخوار مردم افغانستان هستند آزاد شود، دل هر افغان از شنیدن و دیدن این چهره های عجیب الخلقه به درد می آید. اگر اندکی به حافظه تاریخی خود مراجعه کنید، به روشنی درک می کنید که رویه امریکا با حامد کرزی رئیس جمهور پیشین کشور در سال های پایانی ریاست جمهوری اش نیز به همین منوال گذشت. در این میان آنچه مسلم است آزادی 400 زندانی خطرناک طالبان هم گره ای از مشکلات صلح افغانستان باز نمی کند و تنها به طالبان یک گام برای نزدیک شدن به قدرت کمک خواهد کرد. پیش بینی ها این است که طالبان در میز مذاکره مستقیم با حکومت افغانستان هرگز کوتاه نخواهند آمد و آنگاه است که باید گلیم دموکراسی را در افغانستان جمع کرد، گلیمی که خود امریکایی ها مدعی پهن کردن آن هستند!
عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه می گوید در میان اعضای لویه جرگه مشورتی روحیه صلح خواهی وجود داشت، آنان خواهان آغاز هر چه زودتر مذاکرات بین الافغانی بودند اما بعضی نگرانی ها هم وجود دارد.
عبدالله عبدالله در یک نشست خبری امروز( شنبه، ۱۸ اسد) گفت لویهجرگه به رهایی زندانیان رای داده اند، زندانیان آزاد می گردد و سه روز پس از رهایی آنان گفتگوی بین الافغانی در قطر آغاز می شود.
رییس شورای مصالحه ملی گفت:« ادعا هایی وجود دارد که از میان ۴۰۰ زندانی طالبان یک تعداد شان در روز های عید یا پس از آن آزاد شده اند، تاکنون از این ۴۰۰ زندانی هیچ یک شان آزاد نشده و آن صرف یک ادعا بود، ۵۰۰ زندانی دیگر طالب رها شده‌اند.»
عبدالله عبدالله تاکید کرد ۴۰۰ زندانی همه طالبان افغانستانی اند و جرم های آنها بر اساس کتگوری با اعضای لویه جرگه مشورتی شریک ساخته شده است.
عبدالله اضافه کرد، بعد از ختم لویه جرگه تشکیلات شورای مصالحه ملی اعلام می شود، بر اساس گفته های وی قرار بود این تشکیلات بعد از عید قربان اعلام شود اما به خاطر برگزای لویه جرگه به تعویق افتاد.
لویه جرگه مشورتی پیرامون رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان روز جمعه آغاز شد.
روسای کمیته های پنج‌گانه لویهجرگه مشورتی صلح، نتایج جمع بندی مشوره های شان را در تالار عمومی ارایه کردند و تصمیم بر این شد که ۴۰۰ زندانی طالب رها شوند.
این کمیته ها مواردی را به سران حکومت پیشنهاد کرده اند تا در مذاکرات با طالبان مد نظر بگیرند.
مهم‌ترین موارد مشورتی و پیشنهادی رییسان کمیته از این قرار است:
– لازم است که طرف‌ها برای رسیدن به صلح پایدار و باعزت انعطاف لازم را نشان دهند؛
– ۴۰۰ زندانی باقی‌مانده‌ی طالبان رها شوند تا هیچ بهانه‌ی برای تعویق مذاکرات صلح وجود نداشته باشد؛
– آتش‌بس بدون قیدوشرط همزمان با رهایی زندانیان طالب برقرار شود و طرف‌ها به آن متعهد بمانند؛
– گفت‌وگوهای صلح در زودترین فرصت ممکن آغاز شود؛
–یک هیأت فراگیر و همه‌شمول ملی برای مذاکرات صلح تشکیل شود که توانایی دفاع از ارزش‌های ۱۹ سال پسین و دست‌آوردهای آن را داشته باشد؛
– مذاکرات صلح به رهبری افغان‌ها ترجیحاً در افغانستان برگزار شود؛
– کشورهای دخیل در قضیه‌ی افغانستان از حمایت طالبان دست بردارند و به تشدید تنش‌ها دامن نزنند؛
– طالبان نباید زیر نام داعش حملات هراس‌افگنانه انجام دهند؛
– زندانیان با ضمانت ملی و بین‌المللی رها شوند تا دوباره به صف نبرد نپیوندند؛
– جامعه‌ی جهانی از شروع و موفقیت گفت‌وگوها و تأمین صلح پایدار در افغانستان ضمانت کند؛
– زندانیان نیروهای امنیتی کشور نیز به منظور جلوگیری از تضعیف روحیه ملی شان، از زندان آزاد شوند؛
–از جمهوریت و دست‌آوردهای ۱۹ سال پسین در مذاکرات صلح به گونه قاطعانه دفاع شود؛
–از قانون اساسی به ویژه فصل دوم قانون اساسی و نظام مردم‌سالار در مذاکرات دفاع شود؛
–آزادی‌ها و حقوق شهروندی، به ویژه حقوق و آزادی‌های زنان که در قانون اساسی کشور نیز آمده است، حفظ شود؛
–آزادی بیان و آزادی مطبوعات محفوظ بماند؛
–از پیش‌رفت‌های مذاکرات صلح در جریان گفت‌وگوها برای مردم افغانستان گزارش داده شود؛
– حکومت باید رضایت خانواده‌های قربانیان جنگ را به دست آورد؛
–همه‌ی اقشار مختلف جامعه به ویژه بانوان و جوانان در هیأت مذاکره‌کننده‌ی صلح سهیم شوند؛
– هیأت مذاکره‌کننده باید توانایی و ظرفیت تام گفت‌وگو را داشته باشد؛
– توافقات صلح زیر نظارت و ضمانت سازمان ملل، قدرت‌های بزرگ جهانی و منطقه‌ای صورت گیرد.
در عین حال اعضای کمیته های پنچ‌گانه گفته اند آنان که به شرطی به رهایی زندانیان طالبان رای مثبت داده اند که جامعه جهانی تامین صلح پایدار و موفقیت گفتگوی های بین الافغانی را ضمانت کند.
رییس شورای مصالحه ملی از پیشنهادات اشتراک کنندگان جرگه قدردانی کرد، فیصله جرگه را به مصلحت کشور دانست و وعده سپرد در مذاکرات با طالبان موارد یاد شده مد نظر گرفته می شود.
عبدالله عبدالله رئیس لویه جرگۀ مشورتی صلح میگوید کمیته های پنجاه گانۀ این جرگه عمدتاً بر این نظر هستند که ۴۰۰ زندانی طالبان به گونۀ مشروط رها شوند.
روند ارائۀ گزارش‌های کاری و پیشنهادات این کمیته ها امروز به پایان رسید.
آقای عبدالله سپس در سخنرانی که از تلویزیون ملی به طور زنده پخش شد گفت:«در مورد آزادی زندانی‌ها، عموماً به این نظر بودند که ۴۰۰ زندانی آزاد شوند اما شرایطی باید گذاشته شود، شرایط هم یاد آوری شد که تضمین‌های بین‌المللی گرفته شود و آنها [زندانیان] دوباره به جنگ نروند.»
لویه جرگه مشورتی صلح با اشتراک بیش از سه هزار تن دیروز رسماً افتتاح شد و قرار است فردا به پایان برسد.
حکومت افغانستان گفته که چهارصد زندانی طالبان، دوسیه های جرمی سنگین از جمله قتل، قاچاق مواد مخدر و فساد اخلاقی دارند و رئیس جمهور صلاحیت رهایی آنها را ندارد.
طالبان اما این اتهام را رد کرده و بر رهایی زندانیان باقی ماندۀ شان تأکید کرده اند.
آنها گفته اند که پس از تکمیل روند رهایی زندانیان شان، در مذاکرات بین افغانان اشتراک خواهند کرد.
سخنگوی طالبان نقش روسیه در مساله افغانستان را بسیار مهم خواند.
سهیل شاهین، سخنگوی طالبان در قطر درباره نقش فدراسیون روسیه در حل و فصل مناقشات در افغانستان میگوید:« من معتقدم که نقش روسیه در این موضوع بسیار مهم است و در گذشته نیز نقش مهمی داشت.» در همین حال سخنگوی طالبان در پاسخ به پرسش اینکه آیا تکرار ملاقات مسکو درباره افغانستان ممکن است؟ افزود: «بلی. نخست، همانطور که توافق، مذاکرات بین الافغانی در دوحه برگزار می شود. و پس از آنها، دو طرف – ما و نمایندگان کابل – بحث خواهیم کرد و تصمیم خواهیم گرفت که دور بعدی مذاکرات بین الافغانی را در کجا برگزار کنیم. یکی از مکانهای ممکن می تواند روسیه، مسکو باشد.» شاهین درباره اینکه گروه طالبان درمورد مذاکرات صلح با ایران صحبت داشته اند گفت: «ما با تمام کشورهای همسایه، از جمله ایران ارتباط داریم، زیرا با ایران مرز طولانی داریم. صدها هزار تن از مهاجرین در آنجا زندگی می کنند، بنابراین ما در حال گفتگو با ایران هستیم، در مورد راه حل مسالمت آمیز برای این موضوع بحث کردیم و این بحث را در آینده ادامه خواهیم داد. تهران اراده خود را برای حل مساله افغانستان ابراز میدارد، ما از این استقبال می کنیم.» وی درباه چگونگی روند توافق امریکا با طالبان و پابندی حکومت افغانستان و امریکا بر تعهدات، و اینکه، آیا قصد خروج از توافق را دارند و چه زمانی این اتفاق خواهد افتاد، گفت: «در این مورد دو جنبه وجود دارد. ابتدا با امریکایی ها توافق کردیم که آنها ظرف 14 ماه نیروهای خود را از افغانستان خارج کنند. ما تعهد کرده ایم که برای خروج سربازان از کشور یک گذرگاه امن فراهم کنیم. ما همچنین توافق كردیم كه به هیچ یك از اعضا اجازه نخواهیم داد كه از قلمرو افغانستان علیه ایالات متحده و متحدین آن از كشورهای دیگر استفاده كنند. جنبه دوم مذاکرات بین الافغانی است. ما منتظر شروع آنها هستیم، اما متأسفانه، تاکنون اداره کابل موانعی را برای این کار ایجاد می کند. حتی همایش اخیر لویه جرگه. همه این تاکتیک های تأخیر، شروع مذاکرات را غیرممکن می کند. اما براساس این توافق، امریکایی ها باید ظرف 14 ماه نیروهای خود راخارج سازند. بنابراین ما متعهد هستیم که گذرگاه امن را برای آنها فراهم کنیم و آنها تعهد کرده که طی 14 ماه بروند.» سخنگوی گروه طالبان در مورد اینکه آیا نیروهای امریکا تا پیش از انتخابات ریاست جمهوری این کشور از افغانستان خارج می‌شوند؟ نیز گفت: «بلی، این می تواند اتفاق بیفتد. اگر آنها قبل از آن نیروها را خارج سازند، فکر می کنم این برای آنها خوب خواهد بود. زیرا مساله افغانستان هیچ راه حل نظامی ندارد. ما از مشارکت آنها در بازسازی افغانستان و احیای کشور استقبال خواهیم کرد. ما از نقش آنها در امور مدنی استقبال می کنیم. اما آنها باید هر چه سریعتر ماموریت نظامی خود را خاتمه بخشند. اگر آنها نیروهای خود را قبل از انتخابات بکشند، ما از این امر قدردانی و استقبال خواهیم کرد.» شاهین در مورد گفتگوی پمپئو و ملا برادر نیز افزود در مورد آزادی زندانیان باقیمانده و همچنین آغاز مذاکرات بین الافغانی گفتگو کردند. درهمین حال سخنگوی طالبان درباره گزارش های تحلیلی اخیر سازمان های تحت حمایت سازمان ملل حاکی از احتمال حمله گسترده افراد مسلح طالبان در ماه های آینده است و اطلاعات مشابهی از ولایات مختلف افغانستان در دست است، گفت: «نه این درست نیست این اطلاعات نادرست از سوی اداره امنیت ملی کابل پخش می شود. ما تا حال هیچ گونه حمله ای را به شهرهای ولایات و کابل انجام ندادیم و جهت تصرف آنها سعی نکردیم. در گذشته ما حملات گسترده ای به شهرهای ولایات و کابل داشته ایم، اما پس از انعقاد این توافق، نه. همه ساله ما عملیات بهاری را اعلام می کنیم، اما امسال این کار را نکردیم. بنابراین ما در حال نشان دادن خویشتن داری هستیم تا به امریکایی ها فرصتی برای ترک افغانستان و فرصتی برای راه حل مسالمت آمیز برای مساله افغانستان بدهیم. ما به این امر وفادار هستیم.»
