همان طور که به دفعات توسط کارشناسان مسائل سیاسی بیان شده صلح افغانستان مانند جنگ در این کشور علاوه بر عوامل داخلی به یک سری از فاکتورهای خارجی نیز وابسته است؛ به عبارتی افغانستان از دیر باز  به بازی بزرگ مشهور بوده، ابر قدرت ها برای تسویه حساب های شخصی خود این میدان را برگزیده اند و در این میان این ملت مظلوم افغانستان بوده که همیشه قربانی داده است.

طولانی ترین جنگ ایالات متحده امریکا در افغانستان و پروسه صلح با طالبان که اینک وارد گرم ترین روزهای خود شده نیز از این قاعده مستثنی نیست.

براساس گفته های همیشگی سران حکومت و سیاسیون کشور، صلح افغانستان نیازمند یک اجماع داخلی، منطقه ای و جهانی به معنای واقعی می باشد. تحلیل این اظهارات در ابتدای امر نشان می داد که رسیدن به این نقطه کمی خیال پردازانه می باشد اما اینک که تلاش های منطقه ای و جهانی برای برقراری صلح در افغانستان از کانال گفت و گو با طالبان شدت و قوت گرفته، افکار عمومی جهان و افغان ها کم کم دارند به رسیدن به این نقطه که همانا صلح است امیدوار می شوند.

پروسه صلح افغانستان در روزهای گذشته رویدادهای خوشی را تجربه نمود؛

دور هفتم مذاکرات مستقیم امریکا با نمایندگان طالبان در دوحه قطر برگزار شد. گفته می شود دو طرف در این دور از مذاکرات مستقیم روی برخی موضوعات اساسی از جمله جدول زمانی خروج نیروهای خارجی از افغانستان به توافق رسیده اند.

دومین رویداد امیدوار کننده در مورد صلح افغانستان برگزاری نشست بین الافغانی دوحه به میزبانی کشورهای آلمان و قطر بود که در قطع نامه مشترک پایانی روی کاهش خشونت ها توافق صورت گرفت.

سومین رویدادی که پروسه صلح افغانستان در هفته گذشته تجربه کرد برگزاری نشست چهار جانبه مشورتی کشورهای روسیه، چین، ایالات متحده امریکا و پاکستان در پکن بود.

چهار کشور شرکت کننده در نشست پکن با موضوع صلح افغانستان، در اعلامیه مشترک و پایانی خود که هفته گذشته 12 جولای منتشر شد از طالبان خواستند برای پایان جنگ و برقراری صلح در افغانستان، آتش بس اعلام کنند و با دولت منتخب کابل به طور مستقیم گفت و گو کنند.

 براساس گزارشات سه کشور روسیه، چین و امریکا از حضور پاکستان در این نشست استقبال کردند.

بر اساس برخی تحلیل ها به همان میزان که برگزاری این نشست چهارجانبه برای صلح افغانستان می تواند حائز اهمیت باشد به همان اندازه بی توجهی به نقش هند در ایجاد صلح و ثبات در افغانستان نیز می تواند پیمودن راه دشوار رسیدن به صلح را سخت تر کند.

روزنامه هندی “لایو مینت” در تازه ترین شماره خود طی مطلبی در مورد حضور پاکستان در نشست چهار جانبه پکن می نویسد پاکستان زمانی حامی شماره یک طالبان بود، گروهی که با خشونت و بی رحمی تمام پنج سال بر افغانستان حکمرانی کرد قبل از اینکه با حمله امریکا به  افغانستان در سال 2001 از بین بروند. امریکا به بهانه دستگیری اسامه بن لادن، رهبر القاعده و طراح حمله یازده سپتامبر، به افغانستان حمله کرد اما اسامه بن لادن سرانجام در منطقه ای نزدیک فرماندهی مرکزی ارتش پاکستان در خاک پاکستان توسط امریکایی ها کشته شد.

در ادامه مطلب فوق آمده اینکه از پاکستان انتظار می رود در تسهیل پروسه صلح افغانستان نقش مهم ایفا کند نه تنها ناشی از دو رنگی این کشور که از کوتاه اندیشی اسلام آباد در قبال افغانستان می باشد.

در بخش دیگری از مطلب تأکید شده:”اگر منافع افغانستان همانی است که می بینیم و می شنویم، دهلی نو هم حداقل باید نقش یکسانی برای خود قائل باشد، این به نفع هند است.”

وضعیت ژئوپلوتیک در حال توسعه افغانستان پیامدهای اقتصادی، امنیتی و استراتژیک مهمی برای هند دارد، هندی که به دلیل تلاش هایش در سازندگی و ثبات در افغانستان نزد مردم این کشور محبوب است.  

امریکا و عجله برای خروج از افغانستان

این روزنامه هندی در ادامه مطلب خود در مورد اوضاع کنونی افغانستان می نویسد خروج امریکا از افغانستان امری است که از ابتدای ریاست جمهوری دونالد ترامپ آشکار بوده است؛ پنتاگون در سال 2018 اعلام کرد جنگ امریکا سالانه 45 میلیارد دلار برای این کشور هزینه دارد. مذاکرات مستقیم امریکا با طالبان از همان آغاز برای دهلی نو ناخوشایند بود، طالبان به عنوان یک گروه منفور در افغانستان هرگز در برابر اصلاحات انعطاف پذیر نبوده است و افزایش نفوذ این گروه در افغانستان “عمق استراتژیک پاکستان” در امداد خط دیورند را تقویت می کند. به باور هند طالبان هرگز یک گروه منتخب مردم افغانستان نبوده و نمی تواند از ملت افغانستان نمایندگی کند.

مطلب در ادامه تأکید می کند اینکه امریکا در روندی پرشتاب و با عجله می خواهد تا 1 سپتامبر پروسه صلح با طالبان را به هر  نحوی که شده به پایان برساند، ایده بدی است.

در بخش دیگری از مطلب می خوانیم:”چیزی که ایالات متحده امریکا در مذاکره با طالبان به احتمال زیاد نادیده گرفته است دستاوردهای هجده ساله حکومت افغانستان از جمله دموکراسی دراین کشور می باشد.”

اگر در مذاکرات صلح با طالبان دستاوردهای مردم و حکومت افغانستان که تنها امید آنها می باشد، مورد معامله قرار گیرند آینده مبهم دیگری برای مردم افغانستان که چندین دهه بی عدالتی و خشونت را تجربه کرده اند رقم خواهد خورد. 

در ادامه مطلب آمده است:”هند باید برای شکوفایی دموکراسی در افغانستان تلاش کند و نفوذ خود را گسترش دهد.”

“انتخابات افغانستان قرار است در 28 سپتامبر(شش میزان) برگزار شود و هند در کنار حمایت های لوجیستیکی و دیگر حمایت های خود می تواند به  افغانستان کمک کند تا این انتخابات را در تاریخ اعلام شده برگزار کند.”

مطلب در قسمت پایانی خود نقشی که چین و پاکستان می توانند در افغانستان داشته باشند را با نقش هند در این کشور مقایسه کرده می نویسد هند بیشتر و بهتر از چین و پاکستان که در نشست چهار جانبه پکن در مورد صلح افغانستان حضور داشتند می تواند به افغانستان کمک کند: توسعه آموزش معیاری و حقوق زنان دو مورد از زمینه های همکاری هند با افغانستان برای تقویت حکومت دموکراتیک می باشد.

هند طرفدار روی کار آمدن یک دولت دموکراتیک برخاسته از آراء مردم در افغانستان می باشد تا بتواند آینده افغان ها را بر پیشرفت های به دست آمده عیار سازد.

هند با حضور خود در پروسه صلح افغانستان باید خلأ قدرتی که به طالبان اجازه می دهد افغانستان را یک بار دیگر به قهقرا ببرد را پر کند.

نویسنده: حفیظ الله رجبی

سناتوران در نشست امروز سه‌شنبه (25 سرطان) مجلس سنا گفتند رسیدن به توافق صلح با طالبان قبل از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ممکن نیست؛ بناً نباید تلاش‌های صلح روند انتخابات را مختل کند.

عبدالرحیم حسنیار یک عضو مجلس سنا در این خصوص گفت: “برگزاری انتخابات در وقت معینه (6 میزان) باید یک امر قطعی باشد، هیچ پروسه‌ای نباید انتخابات را سبوتاژ کند؛ زیرا سرنوشت مردم و تامین صلح در کشور بستگی به انتخابات دارد.”

گل احمد اعظمی هم گفت صلح و انتخابات رابطه مستقیم دارد و مردم افغانستان منتظر برگزاری انتخابات در وقت و زمان معیه آن هستند و نباید یکی از این دو روند، روند دیگری را تحت تاثیر قرار دهد.

به گفته او، دولت افغانستان باید از همین اکنون برای تامین امنیت انتخابات برنامه ریزی کند و طالبان نیز زمینه برگزاری انتخابات سراسری را فراهم سازند تا بتوانند با رای خود در سرنوشت کشور سهم بگیرند.

به گزارش جمهور محی‌الدین منصف نیز گفت: “اگر پیش از برگزاری انتخابات مذاکرات صلح با طالبان به نتیجه میرسد خوب، در غیر آن نباید روند انتخابات به بهانه صلح متوقف گردد.”

او با اشاره به اینکه روند کاری کمیسیون انتخابات به کندی به پیش می‌رود، هشدار داد که اگر انتخابات برگزار نشود، مشکلات در کشور بیشتر خواهد شد.

اما؛ رحمت الله اچکزی یک عضو دیگر مجلس سنا می گوید که در صورت ادامه مذاکرات صلح، گروه طالبان با برگزاری انتخابات قبل از توافق صلح موافقت نمی‌کنند؛ بناً بهتر است ابتدا روند صلح به نتیجه برسد، بعد انتخابات سراسری برگزار شود.

با این وجود، فضل‌هادی مسلم‌یار رییس مجلس سنا با اشاره به وضعیت بد امنیتی در کشور گفت که فکر نمی‌کند روند صلح، قبل از انتخابات به نتیجه برسد؛ بناً بهتر است برگزاری انتخابات از سوی نهادهای مسوول جدی گرفته شود.

آقای مسلم‌یار خاطر نشان کرد روند صلح در اختیار مردم افغانستان نیست و بناً انتخابات نباید به تعویق افتد.

همچنین، سناتوران از ادامه نا امنی‌ها و تلفات افراد ملکی در کشور به شدت ابراز نگرانی کرده و تاکید کردند که این وضعیت مخالف با آرمان صلح طلبانه مردم افغانستان است. آنان از طرف‌های درگیر خواستند که برای حفظ جان غیر نظامیان دقت کنند.

به گفته آنان، تلفات غیرنظامیان از سوی هر طرفی درگیر جنگ که باشد، مورد پذیرش مردم نیست و دوطرف باید برای تامین صلح در کشور آتش‌بس کنند.

آقای مسلم یار نیز با انتقاد از روند صلح گفت که این روند در قطر دنبال می‌شود؛ ولی مردم افغانستان همه روزه در گوشه و کنار کشور کشته می‌شوند. به گفته او، صلح باید در افغانستان نه در قطر، جستجو شود.

فواد امان، معاون سخنگوی وزارت دفاع می‌گوید، نیروهای امنیتی افغانستان برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان تلاش می‌کنند.

به گفتۀ او، مخالفان مسلح در جریان جنگ از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی استفاده می‌کنند.

براساس گزارش پنتاگون، بیشترین تلفات را مخالفان مسلح بر غیرنظامیان وارد کرده‌اند، به‌گونه‌یی که در عملیات مخالفان دولت 778 غیرنظامی کشته و 1971 غیرنظامی دیگر زخمی شده‌اند.

گروه طالبان با نشر خبرنامه‌یی این ادعا را رد کرده و نوشته است در نشست بین‌الافغانی در دوحه تصمیم گرفته شد که طرف‌های درگیر جنگ باید تلاش کنند تا تلفات غیرنظامیان را به صفر برسانند.

نگرانی‌ها از تلفات غیرنظامیان در افغانستان در حالی‌ست که به گفتۀ مسئولان حکومتی، در سال جاری عملیات تهاجمی نیروهای امنیتی افغانستان علیه مخالفان مسلح و هم‌چنان حمله‌های طالبان بر نیروهای امنیتی افزایش یافته است.

مسوولان کمیسیون انتخابات بعد از ظهر امروز دوشنبه (24 سرطان) اعتبارنامه‌های نامزدان انتخابات ریاست جمهوری را برای نامزدان و معاونان آنان تفویض کردند.

حوا علم نورستانی، رئیس کمیسیون انتخابات هنگام توزیع اعتبارنامه‌های نامزدان انتخابات ریاست جمهوری گفت:” ما متعهد به برگزاری انتخابات شفاف ریاست جمهوری به تاریخ ششم میزان هستیم.”

 سید عصمت الله مل معاون کمیسیون انتخابات نیز گفت:” کمیسیون انتخابات آمادگی عام و تام برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری را از هر لحاظ دارد.”

وی توزیع اعتبارنامه‌ها و طرزالعمل چگونگی فعالیت نامزدان انتخابات ریاست جمهوری در زمان کمپاین شان را از سوی کمیسیون یک موفقیت جهت برگزاری انتخابات شفاف عنوان نمود.

آقای مل، تعدیل قانون انتخابات، تدوین چگونگی استفاده از تکنالوژی بایومتریک، استخدام کارمندان بلند رتبه و پائین رتبه، تطبیق برنامه ثبت نام تقویتی رای دهندگان و تصویب لوایح و مقررات را از پیشرفت‌های کمیسیون انتخابات بر شمرد.

درهمین حال غلام فاروق نجرابی یکی از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری با انتقاد از عملکرد حکومت و مسوولان کمیسیون انتخابات اعتبارنامه خود را به رسم اعتراض نگرفت و گفت:” ما زمینه را برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری مساعد نمی‌بینیم.”

وی بیان داشت:” تا زمانیکه حکومت موقت بوجود نیاید و وضعیت به همین منوال ادامه پیدا کند شما مطمین باشید که با مداخله حکومت تا 12 سال دیگر رولا غنی بالای مردم افغانستان حکومت خواهد کرد.”

از سوی هم حکیم تورسن یکی دیگر از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری هنگام اخذ اعتبارنامه خود گفت:” من با مفسدین در حکومت فعلی مبارزه جدی کرده و امید زندگی کردن را برای مردم افغانستان نوید خواهم داد.”

در همین حال شمار دیگر از نامزدان، کارکردهای کمیسیون انتخابات را در راستای برگزاری انتخابات شفاف و عادلانه ریاست جمهوری ضعیف خوانده و از اعضای کمیسیون‌های انتخاباتی به شدت انتقاد کردند.

محمداشرف غنی رییس جمهور، یکی از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری است، او شخصا برای اخذ اعتبارنامه  خود به کمیسیون انتخابات نیامده بود که مورد انتقاد نامزدان حاضر قرار گرفت.

ابراهیم الکوزی یکی از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری آقای غنی را به نداشتن اخلاقی سیاسی متهم کرد.

داکتر عبدالله که امروز دوشنبه (24 سرطان) در نشستی در کابل صحبت می‌کرد گفت باید اراده مردم به گونه‌ای درست در انتخابات ریاست جمهوری سال جاری تمثیل شود.

وی بیان داشت:” تعدادی در افغانستان اصلا به برگزاری انتخابات باور ندارند و فکر می‌کنند تعین سرنوشت از راه جنگ، خشونت و تروریسم ممکن است. اما طرف دیگر که اکثریت مطلق مردم افغانستان هستند باورمند به انتخابات اند”.

آقای عبدالله اظهار داشت:” اگر تعیین سرنوشت از طریق جنگ، خشونت و کودتا صورت بگیرند آخرهمه این مسایل به برگزاری انتخابات ختم می‌گردد.”

رییس اجرایی افزود:” تکرار نوع انتخابات ریاست جمهوری سال 2014، فاجعه بار خواهد بود که توان پرداخت آن را دیگر مردم افغانستان ندارد”.

وی بیان داشت:”قضاوت اینکه در انتخابات 2014 ریاست جمهوری چی کسی قربانی داد تا سلامت افغانستان حفظ شود را به مردم می‌گذاریم، اما تکرار آن فاجعه‌ای جبران ناپذیر خواهد بود”.

داکتر عبدالله، پایداری نظام افغانستان را به برگزاری انتخابات شفاف وعادلانه مرتبط دانسته گفت:” نباید در انتخابات ریاست جمهوری آرای مردم به معامله گرفته شود.”

رییس اجرایی حکومت بر سهم گرفتن ادارت دولتی در انتخابات ریاست جمهوری تاکید کرده گفت:”هر مامور دولتی می‌تواند از حق یک رای خود استفاده کنند اما هیچ کسی حق مداخله را در امور انتخابات ندارد.”

وی افزود:” پیام من به تمام ادارات دولتی و نهادهای امنیتی این است که در امورانتخابات مداخله نکرده و اجازه کمپاین را به نفع یک نامزد یا علیه یک نامزد را به خویش ندهند.”

رییس اجرایی، شرکت زنان را در انتخابات ریاست جمهوری حیاتی عنوان کرده گفت:” زنان باید به خاطر آینده بهتر فرزندان شان حضور فعال در انتخابات ریاست جمهوری داشته باشند.”

درهمین حال حوا علم نورستانی رییس کمیسیون انتخابات، حضور فعال زنان را در انتخابات متضمین برگزاری انتخابات شفاف دانسته گفت:” حضور فعال زنان تضمین کننده یک انتخابات شفاف، عادلانه و مورد قبول همه است”.

رییس کمیسیون انتخابات گفت:” برگزاری انتخابات ریاست جمهوری تنها وظیفه کمیسیون نیست بلکه نیازمند حضور فعال همه اقشار جامعه را برای برگزاری انتخابات شفاف می‌طلبند.”

وی به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری به تاریخ ششم میزان سال جاری تاکید نمود گفت:” حمایت مردم از برگزاری انتخابات باعث موفقیت ما کمیسیون است.”

قرار است انتخابات ریاست جمهوری به تاریخ ششم میزان سال جاری در کشور برگزار شود.

حدود دو ماه به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری افغانستان مانده است؛ اما بودجه آن هنوز به طور رسمی در اختیار کمیسیون مستقل انتخابات قرار نگرفته است.

کمیسیون انتخابات در عین حال از آمادگی‌ها برای برگزاری انتخابات ماه میزان سخن می‌زند و می‌گوید تا دو روز دیگر فهرست رأی دهندگان اعلام خواهد شد.

ذبیح الله سادات سرپرست دفتر سخنگوی این کمیسیون به رادیوی آزادی گفت: “جامعه جهانی نیز تعهد کرده است بودجه تخصیص یافته را در اختیار کمیسیون قرار دهد،

تا کنون به گونۀ رسمی بودجه از سوی جامعه جهانی برای ما نرسیده است؛ اما در بخش پرداخت آن مشکل وجود ندارد و تنها روند تخنیکی آن زیر کار است و بسیار زود در اختیار ما قرار داده خواهد شد.”

گفتگوهای صلح شماری از ناظران را دربارۀ تدویر انتخابات مشکوک ساخته است.

فضل غنی حقمل عضو دفتر رسانه‌های حزب اسلامی می‌گوید تا هنگامی که آنان از شفافیت این روند اطمینان نیابند، همکاری کردن با این روند پیش از وقت خواهد بود.

وی افزود: “نامزدان و احزاب نگران در مورد شفافیت انتخابات اند و تا زمانی‌که این نگرانی‌ها رفع نشوند و تضمین داده نشود، قبل از وقت خواهد بود که با این پروسه همکاری صورت گیرد چون این پروسه یک پروسه شفاف نیست، اقدامات کمیسیون یک جانبه است. در صورت حفظ استقلالیت آماده هر گونه همکاری خواهیم بود و از آن نظارت خواهیم کرد.”

با این همه، شهاب الدین حکیمی یکی از نامزدان مستقل ریاست جمهوری به نمایندگی از شورای نامزدان ریاست جمهوری می‌گوید اوضاع بد امنیتی، عدم پرداخت بودجه این روند از سوی جامعه جهانی و حکومت و وجود شک و تردید‌ها در اراده کمیسیون برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری نامزدان این روند را نگران ساخته است.

وی گفت: “تا کنون هیچ‌کس ناظران شان را معرفی نکرده‌است و نه کسی اراده دارد که در این فضایی که هیچ‌کس جرئت نمی‌تواند پای صندوق‌های رأی بروند، در کنار امنیت همه نگران تقلب گسترده در این روند هستیم از این رو هیچ‌کس آماده نیست ناظر‌ش را معرفی کند.”

نهادهای ناظر روند انتخابات نیز به تعهدات جامعه جهانی در پیوند به انتخابات به دیده شک می‌نگرند و می‌گویند علاقه کم جامعه جهانی به انتخابات ریاست جمهوری افغانستان سبب سر در گمی‌های بیشتر برای برگزاری انتخابات شده‌است.

آقای غنی در مراسم تهداب‌گذاری این مجتمع گفت کار ساخت آن با واحد عملیاتی ارگ قرارداد شده است و تا «چند هفته‌ی دیگر» کار عملی آن آغاز خواهد شد.

به گفته‌ی او، با ساخت این مجتمع اداری، ساختمان هر سه قوه‌ی دولت، به دارالامان انتقال می‌یابد و «مرکز شهر دوباره به شهروندان کابل تعلق می‌گیرد».

رییس‌جمهور غنی افزود: «نوید ما این است که تمامی اداره‌ی دولت در یک جا به صورت منسجم جمع شود. اکنون که پارلمان افغانستان به دارلامان انتقال یافته و قصر دارالامان نیز احیا شده است، سنگ تهداب دادگاه عالی کشور نیز در این جا گذاشته می‌شود.»

از سویی هم، آقای غنی در این نشست ایجاد ساختمان مجتمع اداری دولتی را یک نوید برای شبکه‌های کاری در کشور خواند و گفت او آرزو دارد کابل به پایتختی مبدل شود که شاعران در وصفش شعر بسرایند.

او تأکید کرد طرحی برای ساخت این کابل در شش جلد آماده شده است.

گفتنی است مجتمع اداری دولتی در دو فاز دیزاین و طرح شده است که پس از تکمیل کار ساخت آن، ۱۳ اداره‌ی دولتی در فاز اول و در فاز دوم نیز ۱۴ اداره‌ی دولتی ساخته می‌شود و به صورت مجموعی ۲۷ اداره‌ی دولتی در این دو فاز انتقال داده می‌شود.

این در حالی است که هفتمین دور مذاکرات مستقیم امریکا با طالبان برای پایان دادن به جنگ در افغانستان از کانال گفت و گوهای دیپلماتیک به تازگی در دوحه قطر به پایان رسیده و تلاش ها برای استقرار صلح در افغانستان به اوج خود رسیده است.

شر محمد عباس استانکزی، رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر و رهبر تیم مذاکره کننده طالبان در دوحه به روزنامه ژاپنی “ماینیچی شیمبون” گفت طالبان علاوه بر کشورهای اروپایی و آسیایی دیگر از ژاپن نیز می خواهد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان در صورت امضای توافق طالبان با امریکا، را ضمانت کند.

عباس استانکزی تأکید کرد براساس طرحی که در حضور ضمانت کننده های بین المللی اعلام خواهد شد و احتمالا طالبان و امریکا روی آن توافق خواهند کرد، کشورهای مهم اروپایی و آسیایی باید در نقش ضمانت کننده ظاهر شوند. ژاپن کشور مهمی است و می تواند یکی از کاندیدها در این نقش باشد.

استانکزی پیش از این در 10 جولای در دوحه نیز گفته بود اختلافات میان امریکا و طالبان به پایان رسیده و دو طرف به زودی توافق نامه صلح را امضا خواهند کرد.

وی افزوده بود طالبان هیچ اختلافی با امریکا ندارد و تنها توافق نامه است که باید میان دو طرف امضا شود و هر وقت که امضا شد، با رسانه ها شریک می شود.

این اظهارات استانکزی در حالی صورت می گیرد که بسیاری از کارشناسان امر معتقدند خروج امریکا از افغانستان باید مسئولانه باشد که در این صورت سه تا چهار سال زمان نیاز دارد.

داور نادری، رئیس انستیتوت صلح افغانستان، به طلوع نیوز گفت طالبان نمی خواهند انتخابات ریاست جمهوری در این فاصله برگزار شود.

از سویی هم زلمی خلیل زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، هفته گذشته گفت امریکا به دنبال فرار از افغانستان نیست و می خواهد یک میراث مثبت از خود در افغانستان به جای بگذارد.

وی تأکید کرد زنان افغان هم در مذاکرات صلح باید سهیم شوند.

در این میان چین، روسیه و امریکا سومین جلسه مشورتی خود را هفته گذشته در پکن برگزار کردند و بر برگزاری گفت و گوی مستقیم طالبان با دولت افغانستان تأکید نمودند.

جنرال دوستم روز گذشته افزود اینکه طالبان همزمان با مذاکرات صلح، حملات شان در سراسر کشور به ویژه در ولایات شمالی را افزایش داده اند نشان می دهد آنان به دنبال یک فشار تاکتیکی برای رسیدن به امتیاز در میز مذاکره می باشند.

معاون اول رئیس جمهور غنی که به همراه نیروهای امنیتی برای تأمین امنیت مناطق ولایت جوزجان روز گذشته به ولسوالی های آقچه و فیض آباد این ولایت رسید افزود طالبان را سرکوب می کند و این بار با رئیس جمهور  در این مورد مشورت کرده است.

دوستم گفت:”این حملات آخرین تلاش طالبان برای رسیدن به امتیاز در میز مذاکره است.”

به نقل از تلویزیون شبکه تلویزیونی “باتور” وابسته به دفتر دوستم، کاروان نظامی معاون اول در مسیر رسیدن به آقچه و فیض آباد در کمین طالبان قرار گرفته است.

دوستم تأکید کرد وی یک گروه دویست نفره از نیروهای امنیتی را فرماندهی می کند و درد سر بزرگی برای طالبان ایجاد خواهد کرد.

معاون اول رئیس جمهور گفت:”ما در نبردهای زیادی پیروز شده ایم و این بار نیز پیروز خواهیم شد.”

به گفته دوستم، وی این بار دستور رئیس جمهور غنی را با خود دارد و پس از عملیات به وی گزارش خواهد داد.  

این در حالی است که به تازگی درگیری هایی میان نیروهای امنیتی و طالبان در شمال به ویژه ولایت فاریاب گزارش شده و در تازه ترین مورد در جنگ بال چزاغ این ولایت بیست و چهار نیروی امنیتی زخمی شدند.

دوستم در حالی از پیروزی بر طالبان سخن می گوید که  پیش از این نیز فرماندهی نیروهای امنیتی در جنگ علیه طالبان در فاریاب را بر عهده داشته است اما وضعیت امنیتی در این ولایت همچنان وخیم است.    

آقای خلیل‌زاد اخیرا در مصاحبه با انستیتوت جرج تاون گفت کشورش می‌خواهد به جنگ افغانستان از راه گفت‌وگو و مذاکره پایان دهد.

او تأکید کرد امریکا به‌دنبال توافق خروج از افغانستان نیست، بلکه می‌خواهد یک توافق صلح به‌دست بیاید؛ صلحی که در نتیجه‌ی آن امریکا بتواند به رابطه‌ی درازمدتش با افغانستان ادامه دهد.

آقای خلیل‌زاد گفته است: «ما می‌خواهیم از خود یک میراث مثبت در این جا [افغانستان] به جا بگذاریم. ما نمی‌خواهیم رهایی یابیم و فرار کنیم. ما در تلاش توافق برای خروج نیستیم، بلکه می‌خواهیم یک توافق صلح به‌دست آید و ما با افغانستان یک رابطه‌ی درازمدت و همکااری را می‌خواهیم.»

این اظهارات از سوی خلیل‌زاد در حالی مطرح می‌شود که گروه طالبان به خروج نیروهای خارجی از افغانستان به‌عنوان اساسی‌ترین شرط این گروه برای حاضر شدن به گفت‌وگوی مستقیم با حکومت افغانستان تأکید دارد.

از سویی هم مارک میلی، نامزدرییس ستاد مشترک ارتش امریکا به‌تازگی خروج زودهنگام نیروهای امریکایی از افغانستان را یک اشتباه استراتژیک دانسته است. آقای میلی این اظهارات را در یک نشست کمیته‌ی خدمات نظامی مجلس سنای امریکا مطرح کرده است.

این جنرال آمریکایی افزوده است جنگ افغانستان تنها از راه مذاکره و گفت‌وگو حل شده می‌تواند.

دفتر سیاسی طالبان در جوزای سال 1392 در شهر دوحه، پایتخت قطر گشوده شد. کرزی به عنوان رئیس جمهور افغانستان با این که علاقه داشت این دفتر در خاک افغانستان گشایش یابد، زیر فشار ایالات متحده گشایش دفتر سیاسی دوحه را پذیرفت.

اضطرابی که اکنون به دلیل فقدان حکومت افغانستان در روند گفت‌وگوهای صلح بر محمداشرف غنی رئیس جمهور مستولی شده، در آن هنگام بر حامد کرزی چیره شده بود. هنگامی که دفتر قطر گشوده شد، پرچم سفید رنگ طالبان برفراز آن در اهتزاز درآمد؛ آن‌چه حکومت افغانستان، آن را مشروعیت‌دادن به طالبان تعبیر کرد. کرزی نگران بود که قضیۀ افغانستان در غیاب حکومت او فیصله شود و پرچم امارت اسلامی بر فراز دفتر قطر را نشانۀ شومی می‌دانست. به این دلیل او اعلام کرد که جان کری، وزیر پیشین وزارت خارجۀ ایالات متحدۀ آمریکا برای او وعده سپرده است که پرچم را از فراز دفتر سیاسی طالبان حذف می‌کند.

از سوی دیگر، ادارۀ بارک اوباما رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا اعلام کرده بود که نیروهای آمریکایی پس از سال 2014 از افغانستان بیرون می‌شوند، آن‌چه که هیچ‌گاه رخ نداد. استفاده از دفتر قطر برای کسب مشروعیت توسط طالبان یکی دیگر از نگرانی‌های جدی کرزی بود. دفتر سیاسی طالبان در قطر فراز و فرودهایی را تا این مدت تجربه کرده است و همواره محل نزاع در زمین سیاست افغانستان بوده است، در این گزارش اطلاعاتی به دست‌ آمده که پیش از این به آن کمتر پرداخته شده است.

از طالبان دفتر قطر چه می‌دانیم؟

ملامحمد عمر، رهبر و بنیان‌گذار طالبان در فرجامین روزهای خود، سیدطیب آغا را به عنوان نمایندۀ خود به کشورهای عربی اعزام می‌کرد. به همین دلیل هنگام گشایش دفتر قطر، سیدطیب آغا در رأس قرار گرفت. اعضای کلیدی دیگر این دفتر از جمله ملافاضل، خیرالله خیرخواه، نورالله نوری، نبی عمری و عبدالحق وثیق پس از آزادی از گوانتانامو با سیدطیب آغا ملحق شدند.

گروه دیگری نیز به خواست هیأت رهبری طالبان و تفاهم پاکستان برای تنظیم و پیش‌برد امور به قطر فرستاده شدند که از جمله مهم‌ترین آنان می‌توان به مولوی عبدالسلام حنفی، قاری دین محمد، مولوی ضیاالرحمان مدنی و شیرمحمدعباس استانکزی اشاره کرد. گروهی از افراد طالبان هم بین قطر، کشورهای عربی و پاکستان در رفت‌وآمدند که از آن جمله می‌توان از امیر خان متقی یاد کرد.

منابع به سلام‌وطندار می‌گویند، ضیاالرحمان مدنی از عربستان سعودی و شیرمحمدعباس استانکزی از پشاور پاکستان به دفتر قطر پیوسته‌اند و با اعزام این دو، شمار خانواده‌های طالبان در دفتر سیاسی این گروه در قطر به بیش از 30 خانواده رسیده است.

دفتر قطر برای طالبان به عنوان پایگاه روابط عمومی است که در آن کمیته‌های مختلف مشغول فعالیت به نفع طالبان‌اند. از کمیتۀ ویژۀ طالبان برای سازمان ملل گرفته تا کمیتۀ ‌مالی، کمیتۀ روابط با کشورهای اروپایی و کمیته‌های دیگر در دفتر قطر مستقرند؛ منابع در این زمینه به سلام‌وطندار می‌گویند، سوای افراد طالبان، چند متخصص و مشاور پاکستانی نیز در این دفتر سکونت دارند.

دفتر سیاسی طالبان در قطر به گونۀ منظم و سازمان‌یافته با کشورهای مختلف در ارتباط است. وحید مژده، یکی از اعضای پیشین طالبان که سال 2015 از دفتر طالبان در قطر دیدار کرده است، آن را «دولت در سایه» توصیف می‌کند.

مژده می‌گوید، شمار اعضای قطر افزایش یافته و شماری همانند عبدالله منصور و ملابرادر که در میان طالبان نفوذ دارند، تازه به جمع پیوسته‌اند. به گفتۀ مژده، طالبان برای انسجام بهتر در گفت‌وگوها و به دلیل اشتراک نظامیان آمریکایی در هیأت گفت‌وگوکنندۀ آمریکا، نظامیانی چون مولوی فضل‌محمد مظلوم، مشاور نظامی جلال‌الدین حقانی را نیز به قطر فرستاده‌اند.

منابع اطلاعاتی به سلام‌وطندار می‌گویند که شکاف میان گفت‌گوکننده‌گان قطر که بیشتر آنان در جریان 18 سال جنگ اخیر، در جبهه حضور نداشتند، مشهود است و به دلیل ناسازگاری بین گروه سیاسی و نظامی، تزلزل در امارت اسلامی رخنه کرده است.

اما منابع نزدیک به طالبان می‌گویند که تشکیلات آنان مستحکم و ایدئولوژیک است، به همین دلیل هر دستوری از رأس تا قاعده عملی می‌شود. به گفتۀ آنان، دفتر قطر برای برپایی حکومت اسلامی و خروج نیروهای خارجی مشغول مبارزات سیاسی و گردآوری کمک‌های مالی است.

گذرنامۀ طالبان

منابع در حکومت افغانستان به سلام‌وطندار می‌گویند که در زمان حکومت حامد کرزی، تسهیلات سفر برای نماینده‌گان طالبان در قطر فراهم شده بود و شماری از آنان گذرنامۀ افغانستان را با خود داشتند. به گفتۀ منابع، حکومت کرزی به آرزوی ترغیب طالبان برای آغاز گفت‌وگوهای صلح با حکومت افغانستان از طریق شورای عالی صلح به اعضای دفتر سیاسی طالبان در قطر گذرنامه توزیع کرده بود.

وحید مژده می‌گوید که او از نزدیک گذرنامۀ شماری از اعضای طالبان را دیده است. به گفتۀ مژده، اعضای قطر در سال 2015، گذرنامۀ قلمی با اسامی مستعار در اختیار داشته‌اند. آقای مژده می‌گوید که طالبان با استفاده از فساد اداری و فرسوده‌گی نظام افغانستان گذرنامه به دست آورده‌اند و اکنون نیز اعضای دفتر قطر گذرنامۀ افغانستان را با خود می‌گردانند.

اکبر آغاجان، عضو پیشین گروه طالبان نیز روایت مشابهی دارد. آغاجان می‌گوید که طالبان شهروندان افغانستان‌اند و حق دارند گذرنامۀ افغانستان را داشته باشند. به باور او، حکومت افغانستان این روند را تسهیل کرده و ممانعتی وجود ندارد. اکبر آغاجان معتقد است که توزیع گذرنامه برای نماینده‌گان طالبان از زمان کرزی آغاز شد و در زمان حکومت وحدت ملی نیز ادامه یافت. این عضو پیشین طالبان مدعی است که برای اعضای دفتر قطر از سفارت افغانستان در دوحه گذرنامه توزیع می‌شود.

یک منبع از وزارت خارجۀ افغانستان که نمی‌خواهد هویتش فاش شود تأیید می‌کند که توزیع گذرنامه برای نماینده‌گان طالبان از زمان کرزی آغاز شد، «اما افرادی از طالبان که اخیراً به دفتر قطر ملحق شده‌اند، محتملاً گذرنامه‌های خود را با سفارش سفرا از سفارت‌خانه‌های افغانستان در کشورهای عربی به دست آورده‌اند.»

جاوید کوهستانی، آگاه نظامی به این نظر است که بسیاری از اعضای دفتر قطر افزون بر این که گذرنامۀ افغانستانی دارند، گذرنامه‌های پاکستانی نیز دارند. اما یک منبع امنیتی دیگر می‌گوید که تمام اعضای طالبان در قطر گذرنامۀ پاکستانی دارند.

هزینۀ دفتر قطر

بر اساس اطلاعاتی که سلام‌وطندار از یک منبع به دست آورده، اعضای بلندپایۀ دفتر قطر هر کدام در کشورهای عربی مشغول تجارت‌‌اند و شرکت‌های آنان به نام‌های فرزندان و اعضای خانوادۀ‌شان فعال است.

بر علاوه، بخش عظیمی از هزینۀ بودوباش نماینده‌گان طالبان از خزانۀ پاکستان تمویل می‌شود و تسهیلاتی را نیز دفتر قطر در این زمینه فراهم کرده است.

جاوید کوهستان می‌گوید که آغاز گفت‌وگوهای صلح از جانب ایالات متحدۀ آمریکا، بار دیگر گروه طالبان را در محراق توجه قرار داده است. به گفتۀ کوهستانی، طالبان پیش از آغاز گفت‌وگوهای صلح از نظر مالی در شرایط نامساعدی قرار داشتند، اما آغاز گفت‌وگوها بار دیگر سیلی از کمک‌های مالی شیوخ عرب و دستگاه‌های استخباراتی منطقه را متوجه خزانۀ طالبان کرد.

به گفتۀ او، اکنون طالبان از نظر مالی در جایگاه مساعدی قرار دارند. وحید مژده اما می‌گوید که طالبان به دلیل 18 سال نبرد سرسختانه و دفاع از داعیۀ دینی، مورد حمایت جهان اسلام قرار دارند و هزینۀ اعضای دفتر سیاسی طالبان از سوی کشور قطر فراهم می‌شود و سفرهای گروه سیاسی طالبان از طریق هواپیماهای قطری انجام می‌شود. روایت آقای مژده با اکبر آغاجان در این زمینه مشابه است.

اما یک منبع امنیتی دیگر می‌گوید که سفر اعضای طالبان از پاکستان به قطر بیشتر از طریق هواپیماهای نظامی و تجارتی انجام می‌شود و بیشتر از قطر، پاکستان در تأمین هزینۀ دفتر دوحه نقش دارد.

روشن نیست که گفت‌گوها میان نماینده‌گان طالبان و نماینده‌گان ایالات متحده در قطر نتیجه خواهد داد یا خیر، اما اطلاعات نشان می‌دهد که طالبان تا این‌جای کار سود فراوانی از این بازی به دست آورده‌اند و بر خلاف، حکومت افغانستان کاملاً از میدان بازی بیرون پرت شده است.

در خانه‌ای نزدیک به دامنه‌ی کوهی که کابل را احاطه کرده، با یک کارمند سابق دولت ملاقات می‌کنم. او می‌خواهد ناشناس باقی بماند زیرا می‌ترسد کارش واکنش شدیدی را در پی داشته باشد. اما می‌خواهد جهان داستانش را بشنود.

او می‌گوید که رییس سابقش که یکی از وزرای ارشد دولت است، بارها و بارها او را مورد آزار و اذیت قرار داده است. او می‌گوید یک روز که به دفتر وزیر رفت، وزیر سعی کرد به او حمله فیزیکی کند: «او مستقیما از من تقاضای رابطه جنسی کرد. به او گفتم که من کارمند واجدشرایط و با تجربه هستم. هرگز فکر نمی‌کردم که تو چنین چیزهایی را به من بگویی. ایستادم تا از دفترش خارج شوم. او دستم را گرفت و مرا به اتاقی در پشت دفترش برد. او مرا به سمت اتاق هل داد و گفت ‘فقط چند دقیقه طول می‌کشد. نگران نباش. با من بیا. ‘ من او را پس‌زدم و گفتم بس است. مجبورم نکن جیغ بزنم. این آخرین باری بود که او را دیدم. من خیلی عصبانی و ناراحت بودم.»

از او می‌پرسم که آیا پس از این حادثه شکایتی درج کرد یا خیر؟

می‌گوید: «نخیر. از کارم استعفا دادم. به حکومت اعتماد ندارم. اگر به دادگاه یا پیش پولیس بروید می‌بینید که چقدر فاسد هستند. نمی‌توانی جای امنی برای مراجعه و شکایت پیدا کنی. اگر حرف بزنی همه تو را که زن هستی مقصر می‌دانند.»

این کارمند سابق دولت می‌گوید که دو زن دیگر به او گفته‌اند که همان وزیر به آن‌ها تجاوز کرده است؛ ادعایی که بی‌بی‌سی قادر به تایید مستقل آن نیست.

او می‌گوید: «او این کار را آزادانه و با بی‌شرمی انجام می‌دهد بدون هیچ‌گونه ترسی زیرا او مرد با نفوذی در این دولت است.»

افغانستان پیوسته به عنوان یکی بدترین کشورهای جهان برای زنان شناخته می‌شود. گزارش سازمان ملل متحد که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد دقیقا نشان می‌دهد که چگونه زنان قربانی جنایات و خشونت جنسی مجبور می‌شوند شکایت شان را پس بگیرند. در بسیاری از موارد خود شان به خاطر جنایتی که علیه شان صورت گرفته، مقصر دانسته می‌شوند.

در چنین محیطی حرف زدن در مورد بدرفتاری جنسی مردان قدرت‌مند آسان نیست.

به همین دلیل شش زنی که ما با آن‌ها صحبت کردیم می‌ترسیدند که نامی از آن‌ها گرفته شود. اما از گفت‌وگوهای مان با آن‌ها دریافتیم که آزار و اذیت جنسی به مشکلی در حکومت افغانستان تبدیل شده است که به یک فرد یا یک وزارت‌خانه محدود نمی‌شود.

آزار و اذیت جنسی بخشی از فرهنگ شده است

در دفتری نزدیک به پارک کوچکی در شهر، با زن دیگری ملاقات می‌کنم که حاضر است داستانش را شریک کند. او برای شغلی در دولت درخواست داده بود و تقریبا آن را به دست آورده بود که از او خواسته شد تا با یک دست‌یار نزدیک رییس‌جمهور اشرف غنی ملاقات کند.

او می‌گوید: «این مرد در عکس‌ها با رییس‌جمهور دیده می‌شود. او از من خواست که به دفتر خصوصی‌اش بروم. او گفت بیا و بنشین من اسنادت را تایید می‌کنم. او به من نزدیک‌تر شد و گفت بیا نوشیدنی بنوشیم و سکس کنیم.»

او ادامه می‌دهد: «من دو گزینه داشتم. یا باید پیشنهادش را قبول می‌کردم یا کارم را ترک. و اگر قبول می‌کردم در همان‌‌جا با او متوقف نمی‌شد بلکه مردان زیادی خواهان داشتن رابطه جنسی با من می‌شدند. واقعا تکان‌دهنده بود. من ترسیدم و دفترش را ترک کردم.»

از او درباره سرنوشت کارش می‌پرسم. می‌گوید که تلاش کرد در مورد این حادثه با دولت صحبت کند اما به او گفته شد: «تصور کن به حساب بانکی‌ات پول می‌آید اما تو تصمیم می‌گیری که آن را نگیری.»

او در جریان گفت‌وگو به گریه می‌افتد و می‌گوید: «این چیزها خواب شب‌هایم را ربوده. عصبانی و افسرده می‌شوم. اگر پیش قاضی، پولیس، دادستان یا هرکس دیگری شکایت کنی، آن‌ها نیز خواهان رابطه جنسی با شما می‌شوند. پس وقتی که آن‌ها از این کار باکی ندارند، به چه کسی می‌توانی مراجعه کنی؟ مثل این است که حالا بخشی از فرهنگ شده. هر مردی که دور و برت باشد می‌خواهد با تو رابطه جنسی داشته باشد.»

این داستان‌ها یا ناگفته و ناشنیده باقی می‌ماندند یا کسی جز در گفت‌وگوهای شخصی جرات نمی‌کرد در مورد آن صحبت کند تا اینکه در ماه مِی آزار و اذیت جنسی در حکومت افغانستان، در کانون توجه قرار گرفت. جنرال حبیب‌الله احمدزی، مشاور سابق رییس‌جمهور که حالا رقیب سیاسی وی است در جریان مصاحبه‌ای با یک کانال خبری افغان در این مورد صحبت کرد.

او مقامات ارشد و سیاست‌مداران را به «ترویج فحشا» متهم کرد.

دفتر رییس‌جمهور درخواست ما را برای مصاحبه رد کرد و به سوالاتی که از طریق ایمیل فرستاده شده بود نیز پاسخ نداد. آن‌ها ما را به بیانیه‌ی پیشین که در آن گفته‌اند همه‌ی اتهامات جنرال احمدزی کاملا دروغ است و او به خاطر منافع و انگیزه‌های شخصی‌اش دروغ می‌گوید، ارجاع دادند.

پس از آن نرگس نهان، وزیر معادن و پترولیم افغانستان در توییترش نوشت: «به عنوان یک عضو زن کابینه حکومت وحدت ملی می‌توانم با اطمینان بگویم که این اتهامات بی‌اساس هستند.»

اما فوزیه کوفی، کنش‌گر حقوق زن در افغانستان که تا همین اواخر عضو مجلس این کشور بود می‌گوید که شکایات بسیاری را در مورد آزار و اذیت جنسی دریافت کرده است که مردان دولت فعلی را نشانه می‌گیرند.

او می‌گوید: «واکنش دولت دفاعی است. آن‌ها به این مشکل به عنوان یک مسأله سیاسی نگاه می‌کنند نه مشکلی که مربوط به تمام زنان افغانستان است. فرهنگ معافیت از مجازات وجود دارد. مردانی که مرتکب این کار می‌شوند، درون این حکومت احساس امنیت می‌کنند و به همین دلیل است که تشویق می‌شوند دست به جرایم بیشتری از این دست بزنند.»

حکومت دستور داده است تا اتهامات آزار و اذیت جنسی بررسی شود. این کار توسط دفتر دادستان کل انجام می‌شود، مردی که توسط رییس‌جمهور منصوب شده است.

من با جمشید رسولی، سخن‌گوی دادستانی کل در دفترش در کابل ملاقات کردم. عکس رییس‌جمهور غنی پشت میزش آویزان است.

از او پرسیدم که چرا مردم باید باور کنند که تحقیقات بی‌طرفانه خواهد بود. او گفت: «قانون اساسی این حق را به دادستان کل داده است تا مستقل باشد. اما از کنش‌گران، علما و سازمان‌های حقوق‌بشری نیز خواسته‌ایم که در تحقیقات سهیم شوند تا مردم مطمئن شوند که ما بی‌طرف هستیم.»

به او گفتم زنانی که با ما صحبت کرده‌اند می‌گویند که برای درج شکایت، به اندازه کافی به نهادهای دولتی اعتماد ندارند. او گفت: «ما اعلام کرده‌ایم که از هویت شاکی‌ها محافظت خواهیم کرد. ما برای کسانی که با ما همکاری کنند ترتیباتی را در نظر خواهیم گرفت تا خود و خانواده‌های شان در امان باشند.»

دموکراسی در افغانستان به قمیت جنگی آمده که جان ده‌ها هزار نفر را گرفته است. بخشی از هدف اعلام‌شده‌ی جنگ تضمین حقوق و جایگاه زنان بود که در معرض رفتار وحشیانه طالبان قرار داشتند.

حمایت قاطع ناتو در افغانستان با اشاره به اینکه این یک مسأله داخلی افغانستان است، حاضر نشد در مورد اتهامات آزار و اذیت جنسی در حکومت افغانستان اظهار نظر کند. درخواست‌های مکرر ما از «زنان سازمان ملل» برای اظهارنظر در این خصوص، نیز بی‌پاسخ ماند. سفارت انگلیس نیز حاضر به اظهار نظر نشد.

زنان افغانستان در وضعیت دشواری قرار دارند. آن‌ها مصمم هستند که در گفت‌وگوهای صلح بین ایالات متحده و طالبان سهمی داشته باشند. زنان افغانستان، دست‌کم در برخی از نقاط این کشور راه طولانی را از زمان سرنگون‌شدن رژیم سرکوب‌گر طالبان در سال ۲۰۰۱ پیموده‌ و پیشرفت چشم‌گیری داشته‌اند.

اما این پیشرفت در صورتی که آزار و اذیت جنسی در دولت بدون مجازات ادامه یابد، تضعیف خواهد شد.

یکی از زنانی که با ما صحبت کرد، می‌گوید: «می‌خواهم به رییس‌جمهور بگویم که این مسئولیت او است به صدای زنان گوش دهد و آن‌ها را بپذیرد. اگر او در تلاش است تا کشور را امن کند، پس باید این مشکل را نیز حل کند. یک روز حقیقت آشکار خواهد شد. اما فعلا این یک رویای دور است.»

مترجم: جلیل پژواک

اشرف‌غنی؛ رییس حکومت وحدت ملی می‌گوید صلح و انتخابات بدیل هم نه؛ بلکه متمم یکدیگر است.

آقای غنی این سخنان را روز سه‌شنبه، ۱۸ سرطان در نشست کابینه بیان کرد و گفت که این دو پروسه به هیچ‌وجه بدیل هم بوده نمی‌تواند. او گفت که انتخابات باید در زمان معین آن برگزار شود.

آقای غنی همچنین تأمین امنیت انتخابات و برگزاری آن را نکته‌ای کلیدی در وظایف نهادهای امنیتی و ملکی توصیف کرد و افزود که هیچ مقام دولتی و نیروهای امنیتی حق مداخله در انتخابات را ندارند.

رییس حکومت وحدت ملی همچنین شک و شبهه برخی سیاسیون و نهادها نسبت به برگزاری انتخابات را رد ‌کرد و گفت: «در مورد برگزاری انتخابات هیچ نوع شک و شبهه‌ ای وجود نداشته ‌‌باشد، این وظیفه‌ ملی ما است، این وجیبه‌ قانونی ما است و تعهد اخلاقی ما است.»

این تأکید یکبار دیگر نشان می دهد که تردیدهای عمیقی درباره سرنوشت انتخابات وجود دارد. تشدید و تسریع روند صلح آشکار به این تردیدها دامن زده و ابهام و آشفتگی در فرایند انتخابات را افزایش داده است.

طالبان در نشست اخیر دوحه، بندی را بر آن افزودند که در افغانستان به شدت واکنش برانگیز شد و حساسیت های زیادی را به وجود آوردند. به اصرار طالبان، تأکید بر ایجاد نظام اسلامی در قطعنامه پایانی نشست دوحه، درج شد. این تأکید، واکنش صریح و سریع حکومت افغانستان، شورای ملی، شماری از مردم و ناظران را در پی داشت. آن‌ها تصریح کردند که نظام افغانستان «اسلامی» است.

سخنگویان حکومت و معاون دوم ریاست جمهوری هم اعلام کردند که هیچ توافق صلحی نمی‌ تواند خارج از چارچوب های تعریف شده در قانون اساسی برای نوعیت نظام، دستاوردهای ۱۸ ساله و حقوق اساسی شهروندان به امضا برسد. با اینهمه از نظر کارشناسان، این موارد، مانع اصلی هرگونه توافق صلح با طالبان است؛ زیرا نمی توان انتظار داشت که از یکسو با طالبان، صلح کرد و راه را برای بازگشت آن گروه به عرصه رقابت های آرام و صلح آمیز سیاسی برای کسب قدرت فراهم نمود و از جانب دیگر، پیش شرط ها و ملاحظات سیاسی و ایدئولوژیک آنها درباره نوعیت نظام، ساختار قدرت و… را نپذیرفت.

بربنیاد برخی گزارش ها از درون نشست اخیر دوحه، نمایندگان دولت و جریان های سیاسی و فعالان مدنی افغانستان با طالبان در خصوص درج برخی تعابیر و واژه ها در متن قطعنامه، دچار تنش و درگیری لفظی شده اند.

این نشان می دهد که دستیابی به یک توافق صلح به ویژه زمانی که کار اجرایی و پروسه عملیاتی چنین توافقی آغاز شود، هرگز آسان نخواهد بود و در این میان، یکی از مواردی که به شدت در معرض تهدید قرار دارد، انتخابات پیش روی ریاست جمهوری است.

تا همینجا هم قدرت های خارجی که اصلی ترین حامی مالی و سیاسی انتخابات افغانستان محسوب می شوند، با دلسردی و بی میلی این روند را دنبال کرده اند. بربنیاد ارزیابی شماری از نهادهای ناظر انتخاباتی، هنوز بودجه لازم برای برگزاری انتخابات از سوی مراجع کمک کننده، تأمین نشده است؛ این در حالی است که کمیسیون های انتخاباتی، مصارف عمده این روند را مشخص کرده اند.

به نظر می رسد که روند صلح، پروسه انتخابات را تحت الشعاع قرار داده است و تأکید افرادی مانند اشرف غنی که انتخابات را تنها زمینه ممکن برای تمدید قدرت خود و متضمن آینده سیاسی خویش می دانند، بر برگزاری انتخابات علیرغم پیشبرد روند صلح، واقعیت های نه چندان گوارای موجود در این زمینه را تغییر نخواهد داد.

بدیهی ترین واقعیت قابل تصور در این زمینه این است که طالبان، حاضر به مشارکت در یک روند دموکراتیک برای تصاحب قدرت نیستند؛ بنابراین، باید صلح بتواند بدیل دیگری برای انتخابات ارائه کند تا این روند به سرانجامی موفق برسد.

علی موسوی

این اتهام در حالی صورت می گیرد که مذاکرات مستقیم میان ایالات متحده و طالبان برای ختم جنگ هجهد ساله در افغانستان به اوج خود  رسیده است.

محمد عمر نبی، از اعضای تیم مذاکره کننده طالبان، امروز گفت داعش دشمن اسلام است، مسلمانان را رد می کند و ایده های خاص خود را دارد.

عمری تأکید کرد برخی مقامات دولت غنی و بزرگان قومی اعتراف کرده اند که امریکا جنگجویان داعش را از یک ولایت به ولایت دیگر افغانستان جابه جا می کند. طالبان در ماه رمضان در ولایت جوزجان جنگجویان داعش را در یک نقطه جمع کرده بود اما دولت افغانستان و سازمان استخبارات امریکا با هلی کوپتر آنها را به کابل منتقل نمود.

به گفته عمری داعش که برای اولین بار در کشورهای خاورمیانه ای سوریه و  عراق ظهور پیدا کرد، توسط ارتش های این کشورها و همکاری مردم شکست خورد و  اکنون هیج جایی برای مستقر شدن ندارند اما امریکا افغانستان را مکان خوبی برای انتقال داعش پیدا کرد.

این عضو تیم مذاکره کننده طالبان به خبرگزاری “راشا تودی” گفت طالبان اکنون 60 درصد خاک افغانستان را در اختیار دارد.

وی تأکید کرد اشرف غنی تنها نصف کابل را در اختیار دارد، وی به اسم رئیس جمهور است و روی دیگر ولایات کنترلی ندارد.

عمری افزود طالبان در ابتدا سعی می کنند با امریکا روی خروج نیروهای خارجی از افغانستان به توافق برسند و در ادامه با حکومت افغانستان مذاکره خواهند کرد.

مولوی قلم‌الدین، از مقام‌های پیشین طالبان به یکی از رسانه های داخلی می‌گوید، امروز نشستی در بارۀ صلح افغانستان در چین برگزار شد که نمایندگان برخی از کشورها در آن حضور داشتند.

به گفتۀ او، زلمی خلیلزاد نمایندۀ ویژۀ وزارت خارجۀ آمریکا برای صلح افغانستان نیز در این نشست حضور داشت و در بارۀ توافق آمریکا و طالبان روی خروج نیروهای خارجی از افغانستان به اشتراک‌کنندگان این نشست اطلاعات داده است.

این مقام پیشین طالبان می‌افزاید، نمایندگان آمریکا و طالبان روز گذشته در دوحه بر سر خروج نیروهای خارجی از افغانستان توافق کرده‌اند و آقای خلیلزاد پس از نشست چین به آمریکا می‌رود.

قلم‌الدین می‌گوید،  پس از بازگشت خلیلزاد از آمریکا، دور هفتم مذاکرات طالبان و آمریکا ادامه می‌یابد و توافق‌نامۀ خروج نیروهای خارجی از افغانستان در حضور نمایندگان سازمان ملل و دیگر کشورها امضا می‌شود.

سید اکبرآغا، دیگر مقام پیشین طالبان نیز به سلام وطندار گفت از نشست دیروز قطر چنین استنباط می‌شود که دو طرف روی خروج نیروهای خارجی از افغانستان به توافق رسیده‌اند.

زلمی خلیلزاد نمایندۀ ویژۀ آمریکا برای صلح افغانستان نیز روز گذشته در توییترش نگاشته بود برای ادامۀ دور هفتم گفت‌وگوهای صلح با طالبان به چین رفته و پس از دیدار با مقام‌های چینی، گزارش نشست دور هفتم را با مقام‌های آمریکایی در میان خواهد گذاشت.

خلیلزاد در ادامه نوشت در ادامۀ نشست دور هفتم، پس از موضوع خروج نیروهای خارجی روی روابط آمریکا و افغانستان با نمایندگان طالبان بحث خواهد شد.

سهیل‌شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر هم به رسانه ها گفت بحث خروج نیروهای خارجی افغانستان تا حد زیادی نهایی شده و به زودی در این زمینه توافق خواهد شد.

به گفتۀ او، دور هفتم گفت‌وگوهای صلح میان این گروه و آمریکا دوباره آغاز می‌شود و ممکن است توافق‌نامۀ خروج نیروهای خارجی در نشست پیش‌رو امضا شود.

نشست گفت‌وگوهای بین‌الافغانی نیز دو روز قبل با صدور قطع‌نامۀ 8 ماده‌یی و تأکید بر کاهش خشونت‌ها و تلفات غیرنظامیان در قطر به پایان رسید.

آقای غنی که امروز چهارشنبه (19 سرطان) در پنجمین کنفران سالانه اتحادیه اروپا پیرامون فساد اداری در کابل صحبت می‌کرد گفت: طی 18 سال گذشته شرایط برای تامین صلح در کشور مساعد نبود اما حالا فرصت خوبی برای تامین صلح سراسری در کشور به دست آمده است.

وی بیان داشت:” این کشور صلح می‌خواهد و ما برای آوردن صلح اراده قوی داریم و در حال حاضر شرایط خوبی برای آوردن صلح مساعد شده و اما راه رسیدن به آن فراز و نشیب خود را دارد.”

محمداشرف غنی با بیان اینکه راه رسیدن به صلح راه هموار نیست گفت:” ما اراده محکم سیاسی داریم تا راه پر فراز و نشیب رسیدن به صلح را هموار سازیم.”

آقای غنی، تشکیل حکومت وحدت ملی، صلح با گلبدین حکمتیار، دایرنمودن لویه جرگه، بازکردن فصل تازه روابط با پاکستان و به وجود آوردن اجماع منطقوی و بین المللی را برخاسته از اراده و نیت حکومت برای تامین صلح در کشور عنوان کرده و یک بار دیگر از طالبان خواست که بدون قید و شرط مذاکرات صلح را با حکومت افغانستان آغاز نمایند.

حکومت افغانستان بارها از گروه طالبان خواسته است به مذاکرات رسمی بین الافغانی لبیک بگویند خواستی که طی 18 سال گذشته از سوی گروه طالبان پذیرفته نشده است.

آقای غنی گفت: “روزی نیست که ما شهید و زخمی نداشته باشیم و همچنان آمار معلولین و معیوبین و بیجا شدگان داخلی ما از میلیون‌ها گذشته و غریب‌ترین مردم ما بیشترین قیمت جنگ را پرداخته‌اند ما باید این وضعیت را درک کرده بدانیم”.

وی بیان داشت که مردم افغانستان در گفتگوهای صلح به عقب نخواهند برگشت. او گفت:” ما در مذاکرات صلح از تجربه‌های جهانی استفاده خواهیم کرد و اشتباه تاریخ را تکرار نخواهیم کرد.”

وی گفت:” ما تمام جوانب ذیدخل برای آوردن صلح را باید بررسی کرده و مذاکرات صلح را هم از حالت پروژه‌ای به حالت برنامه‌ای حرکت دهیم.”

به نقل از خبرگزاری جمهور، محمداشرف غنی همچنان بر تامین صلح و حکومت‌داری خوب تاکید کرد و گفت:”بدون عدالت زراعت و بدون زراعت تجارت و بدون تجارت ارتش و بدون داشتن ارتش حکومت‌داری خوب بوجود نمی‌آید تا مبارزه اساسی با فساد اداری صورت بگیرد.”

وی، قیمت فساد را اختطاف دولت و دولت داری وغلبه روابط بر ضوابظ عنوان کرده گفت:” فساد اداری موجب برهم خوردن قراردادهای اجتماعی در کشور شده و اعتماد مردم بالای حکومتداری را کاهش می‌دهد.”

آقای غنی گفت:” اساس مبارزه با فساد اداری در حکومت وحدت ملی گذاشته شده است ولی عملی شدن آن کار یک فرد نیست بلکه همکاری مردم با حکومت را می‌طلبند.”

 آقای غنی که در جلسه کابینه صحبت می‌کرد، حملات اخیر طالبان در کابل و غزنی را به شدت محکوم کرد.

وی گفته:” حمله بالای اطفال نه نشانه مذهب است، نه دین و نه افغانیت و اگر فکر می‌کنند که این موجب امتیاز گرفتن می‌شود، دوباره فکر کنند. جایگاه اصلی صلح قلوب مردم افغانستان است و کسی که در قلب مردم افغانستان جای نگیرد، موجب عزت و اعتبار این ملت شده نمی‌تواند.”

محمداشرف غنی در بخش دیگری از سخنان خود گفت یک نکته کلیدی که برای قوای امنیتی و تمام اداره ملکی ما مطرح است، امنیت انتخابات و برگزاری انتخابات به وقت و زمانش است.

آقای غنی بیان داشت در قسمت انتخابات هیچ نوع شک و شبهه وجود نداشته باشد، این وظیفه ملی ما است، این وجیبه قانونی ما و تعهد اخلاقی ما است. بنابراین، هدایت واضح من و خواهش من از تمام همکاران این است که هرنوع کمکی را که ضرور باشد برای اجرای انتخابات شفاف و همه شمول و در زمان تعیین شده انجام دهند.

وی تاکید کرده:”صلح و انتخابات متمم یکدیگر هستند، بدیل یکدیگر نیستند. نقشه راه صلح را لویه جرگه تاریخی افغانستان تعیین کرده و تمام اقداماتی را که حکومت انجام داده و مخصوصاً شخص من از نگاه سیاست خارجی که یک مدت عمده وقت مرا در دو ماه گذشته گرفت، از خاطر این بود که ما بتوانیم یک اتحاد بزرگتر از جنگ را برای صلح ایجاد کنیم. این اتحاد در راه ایجاد شدن است.”

او افزوده:”از سفر من به عربستان در کنفرانس اسلامی گرفته تا کنفرانس شانگهای تا انگلستان و خاصتاً به پاکستان دیدید که همه این‌ها زمینه این را فراهم می‌کند که ما بتوانیم ثبات را که از یک نظام قانونمند و نظام متکی به قانون اساسی و یک نظام مردمی میآید، تعیین کنیم.”

محمداشرف غنی همچنان گفت:”موقف ما مخصوصاً در قبال همسایه ما نه از ضعف است و نه از تکبر، تکبر در سیاست جای ندارد و همچنان ضعف جای ندارد، افغانستان امروز از برکت همه شما در دور این میز، یک افغانستان محاط به خشکه نیست، یک افغانستانی است که در حال تبدیل به چهار راه منطقه است و اگر با وحدت، اتحاد و اتفاق کار کنیم، کلید انکشاف منطقه در دست نسل های آینده افغانستان خواهد بود. از هر نگاه آماده شده ایم که یک نقش کلیدی را بازی کنیم و وقتی که ما با همسایه های خود نه تنها که آشتی می‌خواهیم و جنگ نمی‌خواهیم، بلکه همکاری اساسی می‌خواهیم و امید است که طرح های را که دولت افغانستان ارائه کرده، نشان دهنده این باشد که ما نه تنها برای رفاه خود فکر می‌کنیم، بلکه برای رفاه منطقه فکر می‌کنیم و یک راه اساسی را در پیشرو داریم.”

محمداشرف غنی همچنان خطاب به اعضای کابینه گفت:” در انتخابات نه مداخله کرده می‌توانید و نه انتخابات باید شما را از راه ارائه خدمات دور کند. بی‌طرفی کامل قوای امنیتی و دفاعی فضل خدا گرنتی و تثبیت شده است، ضرورت واضح است که اراکین ملکی ما قانون، مقررات و احکامی را که صادر شده اند، اجرا کنند.”

نشست بین‌الافغانی قطر به میزبانی آلمان و قطر در تاریخ 7 و 8 جولای 2019 میلادی در شهر دوحه قطر برگزار شد.

در این نشست شماری از سیاسیون، فعالان جامعه مدنی، روزنامه نگاران و فعالان حقوق زن با نمایندگان گروه طالبان دیدار کردند.

اشتراک کنندگان نشست بین‌الافغانی قطر پس از دو روز گفتگو دیدگاه‌های شان را در یک قطعنامه مشترک ارایه کردند.

در این قطعنامه آمده که تمام اشتراک کنندگان اتفاق کامل دارند که تحقق صلح پایدار، سراسری و با عزت – که خواست تمام مردم افغانستان می باشد – با مذاکرات همه‌شمول افغانی ممکن و میسر است.

در ماده دیگر این قطعنامه آمده افغانستان کشور متحد، اسلامی و خانه مشترک همه‌ اقوام باهم‌برادر و برابر می‌باشد. حاکمیت نظام اسلامی، تامین عدالت اجتماعی و سیاسی، تامین حقوق اساسی شهروندی، وحدت ملی، استقلال و حفظ تمامیت ارضی، ارزش‌های اند که تمام افغان ها به آن متعهد می‌باشند.

در قطعنامه همچنان تاکید شده از آنجاییکه مردم ما قربانیان اصلی جنگ هستند، ما شرکت کنندگان این کنفرانس، برای فراهم آوری زمینه‌ مساعد، جهت مذاکرات موثر بین‌الافغانی برای تامین صلح، ضروری می‌داند که طرف‌های درگیر جنگ بجای به کارگیری ادبیات تهدید، انتقام جویی و جنگ طلبانه در بیانات رسمی خویش، از زبان ملایم استفاده نمایند.

اشتراک کنندگان نشست قطر همچنان تاکید کرده‌اند که  برای صیانت و حفاظت مردم از آسیب‌های جنگ و کاهش عواقب ناگوار آن به حداقل و ایجاد فضای بهتر اعتماد برای تامین صلح، طرف های درگیر جنگ اقدامات ذیل را اجرا کنند:
الف: رهایی بی و قید و شرط زندانیان کهن سال، معیوب و بیمار.
ب: تضمین امنیت تمام موسسات عام المنفعه از قبیل نهاد های دینی و مذهبی، شفاخانه ها، موسسات تعلیمی و تحصیلی ملکی، بازارها، بندهای آب گردان و محلات کار در سراسر کشور.
ت: تضمین امنیت موسسات تعلیمی از قبیل مکاتب، مدارس، پوهنتون ها و دانشگاه ها و سایر موسسات تعلیمی.
ث: تعهد بر حفظ جان، مال، عزت و منازل رهایشی مردم؛ و تلاش برای تقلیل تلفات ملکی به حد صفر.

هیأت طالبان در گفت‌وگوهای بین‌الافغانی می‌افزایند، این گفت‌وگوها امیدوارکننده بوده است و نتایج آن تا ساعاتی بعد اعلام خواهد شد.

عبدالسلام حنفی، یکی از اعضای گفت‌وگوکنندۀ طالبان می‌گوید که این نخستین بار است که افغان‌ها چنین با هم دیدار و گفت‌وگو دارند.

 این عضو طالبان می‌گوید که روی بسیاری از موارد اتفاق‌نظر داشته‌اند، اما در برخی موارد نیز اختلاف وجود داشته است.

او می‌گوید که تمام تلاش‌شان این است تا افغان‌ها بین خودشان به صلح برسند. مولوی حنفی می‌گوید که تأمین صلح در افغانستان وابسته به خروج نیروهای خارجی است و هر زمانی که این نیروها از افغانستان بیرون شوند، ثبات در افغانستان تأمین می‌شود.

به گفتۀ او، امیدواری‌ها برای تأمین صلح در افغانستان بیشتر از پیش افزایش یافته و نشست کنونی نیز گامی مثبت در راستای این آرمان است. عبدالسلام حنفی می‌افزاید که شرایط افغانستان در دست خارجی‌ها است و آنان نمی‌توانند تا دوام این وضعیت وارد روند صلح شوند.

گفت‌وگوهای بین‌الافغانی روز گذشته آغاز شد و قرار است ساعاتی بعد با نشر قطع‌نامه‌یی به پایان برسد. این گفت‌وگوها در بین هفتمین دور نشست طالبان با نماینده‌گان آمریکا آغاز شد و سر از فردا قرار است ادامۀ دور هفتم گفت‌وگوها ادامه یابد.

آقای عبدالله که امروز دوشنبه (17 سرطان) در نشست شورای وزیران صحبت می‌کرد گفت نشست بین الافغانی میان نمایندگان مردم افغانستان و طالبان در قطر یک گام خوب و مثبت است.

او ضمن استقبال از میزبانی آلمان و قطر گفت امیدوار است هیات افغانی در گفتگو با طالبان به صورت درست از مردم افغانستان نمایندگی کند.

آقای عبدالله گفت: “توقع همین است که این گفتگوها به مذاکرات مستقیم میان دوطرف، به شمول دولت افغانستان منجر شود و نتیجه اش رسیدن به صلح باشد.”

او همچنین با اشاره به حملات اخیر انتحاری در کابل و غزنی بیان داشت اگر مبنای این حملات امتیاز گرفتن در جریان مذاکره با قتل و کشتار مردم ملکی و شاگردان مکتب باشد یک مفکوره غلط است و به همین خاطر همه مردم افغانستان این حملات را تقبیح کرده‌اند.

به گفته او، با کشتن افراد بی‌گناه کسی امتیازی در جای گرفته نمی تواند بلکه گرفتن مسوولیت یک جنایت است.

این در حالی است که نشست بین الافغانی قطر دیروز یک‌شنبه(16 سرطان) با اشتراک 52 تن از سیاسیون افغان و هیات 17 نفری طالبان به میزبانی آلمان و قطر در شهر دوحه آغاز شد.

حکومت افغانستان رسماً در این نشست شرکت نکرده؛ ولی اشتراک کنندگان این نشست به شمول مسوولان و اعضای برخی نهادهای دولتی از آدرس شخصی در این نشست دعوت شده‌اند.

بسیاری اشتراک کنندگان این نشست، پیش از این گفته اند که در این نشست بر برقراری آتش بس و آغاز مذاکرات مستقیم میان حکومت و طالبان تاکید خواهند کرد.

نشست بین الافغانی قطر امروز نیز ادامه دارد و قرار است اشتراک کنندگان آن یک اعلامیه‌ای مشترک نیز در پایان روز منتشر کنند.