دسته: اقتصاد

 شاه‌محمود قریشی؛ وزیر امور خارجه پاکستان بار دیگر از قدرت‌های جهانی خواسته میلیاردها دالر دارایی‌ افغانستان که پس از تسلط طالبان بر کشور مسدود شده را آزاد کنند.

آقای قریشی که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته، این سخنان را روز دوشنبه، ۲۹ سنبله بیان کرد.

او گفت فوری‌ترین اولویت، جلوگیری از فروپاشی اقتصادی و حتی عمیق‌تر کشور همسایه است که می‌تواند به یک فاجعه انسانی منجر شود.

این مقام پاکستانی افزود: «از یک سو شما برای جلوگیری از بحران در افغانستان، بودجه جدیدی در نظر می‌گیرید و از سوی دیگر آن‌ها نمی‌توانند از پولی که متعلق به افغانستان است، استفاده کنند.»

وزیر خارجه پاکستان گفت مسدود کردن دارایی‌های افغانستان به بهبود وضعیت این کشور کمک نمی‌کند.

وی اضافه کرد: «من به جدیت از قدرت‌ها می‌خواهم که بر این سیاست بازنگری کرده و در مورد آزادسازی دارایی‌های آن‌ها فکر کنند.»

شاه‌محمود قریشی تصریح کرد آزادسازی این دارایی‌ها می‌تواند یک اقدام اعتمادساز و مشوق رفتارهای مثبت باشد.

امریکا ۹.۵ میلیارد دالر از دارایی‌های بانک مرکزی افغانستان را مسدود کرده و کمک‌کنندگان بین‌المللی به دلیل احتیاط از تامین مالی که طالبان می‌تواند از آن استفاده کند، از کار با افغانستان اجتناب می‌کنند.

در همین حال، وزیر امور خارجه پاکستان گفت کشورش عجله‌ای برای به رسمیت‌شناختن طالبان ندارد.

او افزود: «من فکر نمی‌کنم کسی در این مرحله عجله‌ای برای به رسمیت‌شناختن آن‌ها داشته باشد.»

به گفته او، اگر طالبان خواهان به رسمیت شناخته‌شدن هستند، باید نسبت به نظرات بین‌المللی حساس‌تر و پذیراتر باشند.

وزیر خارجه پاکستان همچنین ابراز امیدواری کرد دولت موقت طالبان فراگیرتر شود.

از طرفی هم او گفت نشانه‌های «مثبتی» از سوی طالبان می‌بیند که شامل اعلام عفو و تمایل به دربرگرفتن گروه‌های قومی غیر از پشتون‌ها است.

پاکستان از حامیان اصلی گروه طالبان هم پیش از به قدرت‌رسیدن و هم اکنون شناخته می‌شود. این کشور پس از به قدرت رسیدن طالبان همواره از جامعه جهانی خواسته تا پول‌های مسدود‌شده افغانستان را آزاد سازد.

شهروندان ولایت نیمروز از افزایش قیمت مواد سوختی به ویژه پطرول در این شهر شکایت دارند.
قیمت پطرول در این ولایت نسبت به یک ماه گذشته بین ۲۰ تا ۲۵ افغانی در هر لیتر افزایش یافته و هر لیتر ۶۵ تا ۶۷ افغانی به‌فروش می‌رسد.
به نقل از کابل ویس بر اساس اظهارات شهروندان زرنج مرکز ولایت نیمروز، بین تاجران مواد سوختی قیمت مشخصی تعیین نشده و حکومت جدید نیز در این خصوص اقدامی نکرده است.
این شهروندان از ط!لبان می‌خواهند تا برای کاهش قیمت‌ها اقدام کنند.
طی یک ماه گذشته دامنه بیکاری در این ولایت نیز گسترش یافته و درآمدها کاهش و قیمت‌های مواد سوختی و خوراکی افزایش یافته است.

اداره هوانوردی ملکی می‌گوید میدان‌هوایی بین‌المللی کابل به‌طور رسمی برای پروازهای تجاری داخلی و بین‌المللی باز شده است.

به گفتۀ این اداره، میدان‌هوایی از لحاظ فنی و پرسنل از ۶ صبح تا ۶ شام آمادگی پروازها را دارد.

غلام جیلانی وفا؛ رییس استندرد و مصونیت پرواز‌ها گفته است تلاش می‌شود هر چه زودتر این میدان از نگاه فنی برای پرواز‌های شب نیز فعال شود.

به دنبال خروج نیروهای خارجی از میدان هوایی کابل این میدان غیرفعال شده بود.

همچنین در جریان عملیات تخلیه نیروهای خارجی، تاسیسات میدان هوایی کابل آسیب دیده بود.

طالبان از قطر و ترکیه برای فعال ساختن میدان هوایی کابل درخواست کمک کرده بودند.

این سرک 55 کیلومتر طول دارد که از منطقه دوغی کشک رباط سنگی الی کشک کهنه در ولایت هرات امتداد دارد.

مولوی شیر احمد عمار مهاجر معاون والی طالبان برای هرات می گوید که امارت اسلامی خود را متعهد به خدمتگزاری برای مردم می داند و به زودی پروژه های انکشافی دیگری نیز آغاز می گردد.

ملا محمد ادریس رئیس فواید عامه طالبان برای هرات نیز می گوید که هزینه جغل اندازی این سرک توسط اداره فواید عامه هرات پرداخت می گردد و کار آن تا دو ماه دیگر تکمیل می گردد.

آقای ادریس اما از میزان هزینه آن چیزی نگفت.  

او همچنین از آغاز داغ گیری سرک‌ و بازسازی پلچک‌های شاهراه هرات اسلام قلعه خبر داد.  

نجیب حقانی وزیر مخابرات و تکنالوژی معلوماتی طالبان امروز با مسئولان اداره اترا دیدار و گفت و گو کرد.

وی در ان دیدار تاکید کرد در مورد ده درصد مالیات بر محصولات مخابراتی باید به مردم وضاحت داده شود.

وی با اشاره به عدم رضایت مردم از سرعت، قیمت و کیفیت شبکه‌های مخابراتی گفت در این موارد تصامیم لازم اتخاذ خواهد شد.

به نقل از کابل ویس این در حالی است که طالبان طی ۲۰ سال گذشته صدها پایه آنتن‌های مخابراتی را در ولایت‌های مختلف با حملات انفجاری خود تخریب کرده‌اند.

امیرتقی خان متقی سرپرست وزارت خارجه طالبان در نامه‌ای به دستیار دبیر کل سازمان ملل، از جامعه جهانی خواست پول وعده داده شده به افغانستان در دوران حکومت اشرف غنی به این گروه تحویل داده شود.

متقی دولت اشرف غنی را به فساد در هزینه کمک های دریافت شده متهم کرد و افزود: اکنون پول‌های تعهد شده باید به طالبان داده شود تا دولت جدید بتواند حقوق کارمندان دولتی را پرداخت کند.

در این نامه، طالبان به رفع موانع موجود برای کمک موسسات تحت نظر سازمان ملل به مردم افغانستان متعهد شد.

متقی با اشاره به چالش های پیش روی افغانستان در زمینه بهداشت و درمان، آموزش و بیکاری تاکید کرد، افغانستان در شرایط کنونی به کمک های فوری نیازمند است.

سرپرست وزارت خارجه افغانستان در بخش دیگری از این نامه بر ضرورت رعایت حقوق زنان و اقلیت ها منطبق با شریعت تاکید کرد.

سخنگوی وزارت خارجه چین در سخنانی از درخواست طالبان برای آزادکردن دارایی های بلوکه شده از سوی آمریکا حمایت کرد.

یکی از خبرنگاران روز گذشته در کنفرانسی مطبوعاتی خطاب به سخنگوی وزارت خارجه چین گفت: در ۱۳ سپتامبر، سهیل شاهین، سخنگوی طالبان گفت: «آمریکا باید بلوکه کردن (دارایی ها) را برطرف کند؛ چرا که این دارایی مردم افغانستان است. مردم افغانستان مشکلات فراوانی دارند و به همین خاطر، این بلوکه کردن اقدامی علیه مردم افغانستان است. دولت طالبان هر اقدام قانونی را در این زمینه انجام می‌دهد.» همچنین برخی تجار شکایت کرده اند بلوکه کردن دارایی‌های ملت افغانستان بر تراکنش‌های اقتصادی معمول و واردات و صادرات اثر می‌گذارد. نظر چین در این باره چیست؟

ژائو لیجیان در این باره گفت: سخنگوی طالبان درست می‌گوید. این دارایی‌ها متعلق به افغانستان است و بایستی برای مردم افغانستان خرج شود. آمریکا نباید بدون توجیه این‌ها را بلوکه کند. آمریکا باید با درخواست مشروع افغانستان روبرو شده و دست از فشار و تحریم بردارد و ایجاد مانع برای اقصاد، زندگی، صلح و بازسازی در افغانستان را متوقف کند.

خبرنگار دیگری از او پرسید: برخی منابع گفته اند یکی از نمایندگان طالبان در توییتی اعلام کرده وانگ یو سفیر چین در افغانستان به خاطر استقرار دولت جدید به آن‌ها تبریک گفته. نظر شما چیست؟

ژائو لیجیان در پاسخ گفت: من می‌توانم به شما بگویم که سفارت چین در افغانستان به مانند حالت عادی در حال انجام کار است و ما تمایل داریم تا با دولت جدید افغانستان در تماس بمانیم.

معدن مس عینک در جنوب شرق ولایت لوگر واقع شده است. شرکت چینی مس جیانگشی و ام سی سی در سال 2008 میلادی یک قرارداد سی ساله در مورد استخراج معادن در افغانستان امضا نمود، برآورد شده معدن مس عینک 11.08 میلیون تن مس در خود ذخیره دارد.

به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری رها ژنگ گائوکینگ، رئیس شرکت مس جیانگشی، در یک اعلام آن لاین گفت به دلیل ناامنی در افغانستان شرکت تحت مدیریت وی نتوانسته است کار استخراج مس عینک را به طور موثر شروع کند.

وی افزود شرکت در حال ارزیابی وضعیت امنیتی در افغانستان است و با توجه به اوضاع پروژه استخراج را شروع خواهد نمود.

این در حالی ست که حدود یک ماه پیش طالبان بر کل افغانستان مسلط شدند و اشرف غنی رئیس جمهور پیشین از کشور فرار کرد.

آقای ژنگ تاکید کرد افزایش قیمت مس سبب سود مستقیم برای سنگ معدن مس شرکت شده است و با توجه به انرژی خورشید و مصرف انرژی جدید انتظار می رود قیمت مس در سطح بالا باقی بماند.

 وزیر خارجه فرانسه می گوید کشورش به افغانستان ۱۰۰ میلیون یورو در بخش کمک های بشردوستانه اختصاص می‌دهد.

ژان-ایو لو دریان، وزیر خارجه فرانسه در یک کنفرانس بین المللی کمک به افغانستان گفت این کشور به کمک های بشردوستانه فوری نیاز دارد.

او افزود: «فرانسه با ۱۰۰ میلیون یورو به این تلاش های بین المللی کمک خواهد کرد.»

 درحالیکه آمریکا و متحدانش به طالبان مشکوک و فعلاً برای ارائه کمک به کشور تحت تسلط این گروه دو دل هستند، چین و پاکستان درحال سبقت گرفتن از غرب‌اند.

درحالیکه کشورهای جهان روز دوشنبه در ژنو سوییس گردهم می‌آیند تا در مورد تکلیف کمک‌های جهانی به افغانستان تصمیم گیری کنند، پاکستان و چین برنامه آینده خود را هم چیده‌اند.

آمریکا کمک به طالبان را به عمل این گروه به قولهایش منوط کرده است. مردم افغانستان در خارج از این کشور حدود ۱۰ میلیارد دلار کمک به صورت منجمد شده دارند که هنوز تکلیف آن معلوم نیست. به نظر می‌رسد غرب در مورد دادن این همه پول به دولت طالبان مردد است. هرگونه تاخیر در ارائه کمک‌های انساندوستانه به مردم افغانستان خطر قحطی، فقر و گرسنگی را بیشتر می‌کند. این درحالی است که کشورهای همسایه افغانستان مانند چین و پاکستان منتظر نمانده و اکنون کمک‌های خود را به دولت طالبان تحویل می‌دهند. به نظر می‌سد این دو کشور درحال تضمین کردن آینده حضور خود در بازار افغانستان هستند.

هفه قبل پاکستان یک محموله شامل روغن خوراکی و دارو را به افغانستان فرستاد و از کشورهای جهان خواست به افغانستان کمک کنند. چین هم کشور بزرگی است که به معادن افغانستان به خصوص لیتیوم این کشور چشم دوخته و هیچگاه برای کمک به دولت طالبان وقت را تلف نخواهد کرد.

تنها در سال مالی 2020-2019 میلادی طالبان 1.6 میلیارد دلار از منابع مختلف گسترده به دست آورده اند.

به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری رها، اکنون که طالبان کنترل تقریبا تمام افغانستان را به دست آورده اند و تشکیل دولت خود را آغاز کرده اند بزرگترین چالش پیشروی این گروه چگونگی حفظ کشور و اقتصاد آن می باشد.

در بیست سال گذشته، ایالات متحده امریکا و دیگر کشورهای کمک کننده تقریبا بخش اعظم بودجه مورد نیاز بخش های غیرنظامی دولت افغانستان را تامین می کردند و تمام مخارج نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان که علیه طالبان می جنگیدند و سرانجام در آگوست 2021 به سرعت در طالبان ادغام شدند توسط امریکا و دیگر دنرها پرداخت می شد.

اکنون که به احتمال زیاد دیگر کمک های امریکا وجود ندارد و میلیاردها ارز خارجی در بانک مرکزی مسدود شده طالبان برای پرداخت معاش و حمایت از شهروندان و زیرساخت ها می بایست راه های دیگری را پیدا کنند.

سال ها به عنوان تحلیل گر سیاست های اقتصادی در مرکز مطالعات افغانستان کار کرده ام و با امور مالی طالبان و دولت مورد حمایت امریکا آشنا می باشم. درک این نکته که طالبان چگونه می خواهند هزینه های دولت خود را تامین کنند برای اولین بار بیست سال پس از در قدرت بودن این گروه مطرح می شود.

افغانستان بسیار تغییر کرده است

در دهه 1990 میلادی افغانستان یک کشور بسیار متفاوت بود. جمعیت افغانستان زیر بیست میلیون بود و این کشور در دریافت خدمات محدود به گروه های کمک رسان بین المللی وابسته بود. در سال 1997 میلادی، به طور مثال، طالبان تنها 100 هزار دلار امریکایی بودجه داشت که به سختی کفاف معاش مقامات دولتی را می داد و برای نیازهای توسعه یی و دولتی کل کشور اصلا کفایت نمی کرد.

امروزه افغانستان اما به سرعت تغییر کرده و جمعیت به طور قابل ملاحظه ایی افزایش یافته است. شهروندان امروز افغانستان انتظار دریافت خدمات صحی مناسب، آموزش و دیگر نیازهای اساسی را دارند. در سال 2020 میلادی به عنوان مثال بودجه غیرنظامی افغانستان 5.6 میلیارد دلار بود.  این امر سبب شد کابل از یک شهر جنگ زده به یک پایتخت مدرن با خواسته های روز افزون، مراکز اینترنت متعدد، رستوران ها و دانشگاه های متعدد  تبدیل شود.

بیشتر بودجه مورد نیاز در بخش های توسعه یی و زیرساخت ها از سال 2001 میلادی به بعد توسط دیگر کشورها به افغانستان کمک شده است. طی این سال ها، امریکا و دیگر کمک کننده های خارجی هفتاد و پنج درصد مخارج غیرنظامی دولت افغانستان را پرداخت کرده اند. از سویی هم امریکا از سال 2001 به بعد 5.8 میلیارد دلار در بخش های اقتصادی و توسعه زیرساخت ها در افغانستان هزینه کرده است.

از سویی هم نباید درآمدهای داخلی دولت افغانستان را فراموش کرد که در سال های اخیر بخش عمده ای از مصارف داخلی را فراهم می کرد: عوارض گمرکی، مالیات، درآمدهای حاصله از صدور پاسپورت و مالیات بر محصول مخابراتی و سرک ها و درآمدهای ناشی از منابع معدنی دست نخورده بخش های مهم درآمد داخلی دولت افغانستان را تشکیل می داده است. به گفته برخی کارشناسان اگر فساد گسترده در دولت افغانستان وجود نداشت درآمدهای داخلی می توانست بیشتر از این باشد. به اذعان این کارشناسان فساد یکی از دلایل اصلی سرنگونی دولت غنی به شمار می رفت. براساس یک گزارش منتشر شده در ماه می 2021 روزانه هشت میلیون دلار از افغانستان اختلاس می شد که این رقم در سال به سه میلیارد دلار می رسید.

طالبان از کجا پول به دست می آورند؟

از سویی هم نباید فراموش کرد طالبان نیز برای تامین فعالیت های شورشگری خود که در نهایت به کنترل تمام افغانستان منتهی شد منابع مالی مهمی در اختیار داشته اند.

در سال مالی 2020-2019 میلادی، طالبان از منابع مختلف گسترده نزدیک به 1.6 میلیارد دلار درآمد داشته اند. در این سال، طالبان از ناحیه فروش تریاک 416 میلیون دلار، استخراج معادن مانند معدن سنگ آهن، طلا و سنگ مرمر نزدیک به 400 میلیون دلار و از ناحیه کمک های شخصی افراد و گروه ها 240 میلیون دلار درآمد داشته اند.

براساس سازمان استخبارات امریکا، کشورهای مختلفی چون ایران، روسیه، چین و پاکستان به طالبان در این سال ها کمک مالی کرده اند.

دسترسی به این منابع مالی باعث شد طالبان انبوهی از تسلیحات مورد نیاز خود را خریداری کنند و صفوف نظامی خود را توسعه دهند و در فرصت مناسب با بهره گیری از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان طی چند هفته کل افغانستان را تصرف نمایند.

چالش های افغانستان

نباید فراموش کرد که پیروزی در جنگ به مراتب آسان تر از اداره یک کشور است، آن هم کشوری که با مشکلات متعددی روبروست. افغانستان هم اکنون با خشکسالی دوامداری روبروست که بیش از دوازده میلیون افغان یعنی یک سوم جمعیت این کشور را تهدید می کند. عدم مصونیت غذایی در کمین شهروندان افغان قرار دارد.  سطح اضطراری ناامنی غذایی افغان ها را تهدید می کند. بانک ها پس از یک وقفه طولانی در حال باز شدن هستند اما پول نقد کمی در اختیار دارند و از سویی هم بهای مواد غذایی و دیگر مایحتاج شهروندان روز به روز افزایش می یابد.

از سویی هم افغانستان نیز همانند سایر کشورها به دلیل کوید-19 از لحاظ اقتصادی آسیب دیده است. بسیاری از نهادهای صحت عامه با کمبود شدید بودجه مواجه هستند و این خود می تواند درصد واکسیناسیون را کاهش داده سبب افزایش مبتلایان تازه به این ویروس گردد.

طالبان نیز با چالش های اقتصادی کلانی روبرو هستند. بلافاصله پس از تسلط طالبان بر کابل تقریبا 9.4 میلیارد دالر در بخش ارزهای بین المللی افغانستان مسدود. صندوق بین المللی پول بیش از 400 میلیون دلار را در بخش ارزهای اضطراری معلق نمود و اتحادیه اروپا برنامه های اختصاص 1.4 میلیارد دلار به افغانستان تا سال 2025 را متوقف نمود.

پنج منبع پتانسیل مالی برای دولت جدید طالبان

طالبان در بحبوحه نهایی سازی دولت جدید خود در افغانستان و انتخاب نظام سیاسی برای آینده به چند منبع مالی برای اداره دولت مورد ادعای خود دسترسی دارند:

عواید گمرکی و مالیات ها

اکنون که طالبان بر تمام نقاط مرزی و گذرگاه های افغانستان با همسایگان و نیز اداره جات دولتی کنترل دارند می توانند تمام مالیات های مرتبط با واردات و صادرات را جمع آوری کنند.

 مواد مخدر

طالبان اعلام کرده اند به کشاورزان افغان اجازه کشت تریاک را نمی دهند چون به دنبال مشروعیت بین المللی برای  حکومت آینده خود می باشند. اما اگر این مشروعیت بین المللی حاصل نشود ممکن است نظر خود را تغییر دهند و همچون همیشه از ناحیه قاچاق مواد مخدر منبع درآمد کلانی در اختیار داشته باشند. براساس آمار موجود افغانستان هشتاد درصد تریاک و منابع هروئین جهان را تامین می کند.

 معادن

برآورد شده است افغانستان در مناطق کوهستانی و دیگر بخش های خود حدود یک تریلیون دلار مواد معدنی دارد. چین از جمله کشورهایی ست که علاقه مندی بالایی برای استخراج مواد معدنی افغانستان از خود نشان داده است. مواد معدنی همچون لیتیوم، آهن، مس و کبات در زنجیره ذخایر مدرن نقش اساسی بازی می کنند. اگرچه استخراج این مواد معدنی در کوتاه مدت ممکن است پاسخگو نباشد.

کشورهای غیر غربی

چندین کشور از جمله روسیه، ایران و پاکستان گفته می شود به طالبان کمک مالی می کنند و این امکان وجود دارد این کشورها کمک های خود به این گروه را همچنان ادامه دهند. پس از سقوط دولت پیشین افغانستان، برخی مقامات اسبق در بانک مرکزی به من گفتند یکی از کشورهای منطقه به احتمال زیاد قطر برای حمایت از اقتصاد افغانستان میلیون ها دلار تزریق می کند.چین نیز پای ارتباطات خود با دولت تازه طالبان خواهد ایستاد چون طالبان به تازگی اعلام کرده اند چین همکار کلیدی این گروه می باشد. در هشتم سپتامبر 2021 میلادی، چین سی و یک میلیون دلار به قالب کمک های اضطراری به دولت افغانستان پول داد. در کنار استخراج مواد معدنی افغانستان، چین می تواند از طریق افغانستان به موفقیت پروژه «کمربند و جاده» خود کمک کند، پروژه توسعه یی بین المللی که از افغانستان می گذرد.  

کمک های غربی

حتی با در اختیار داشتن این منابع مالی من فکر می کنم طالبان علاقه مند هستند کمک هایی از امریکا و دیگر کشورهای غربی به دست آورند و از شر تحریم های سازمان ملل که از سال 1999 تاکنون درگیرش هستند خلاص شوند. طالبان وعده سپرده اند نسبت به دهه 1990 میلادی متفاوت عمل کنند و نسبت به «حقوق زنان و عدم اجازه دادن به گروه های تروریستی برای فعالیت در خاک افغانستان علیه دیگر کشورها» متعهد باشند. اتحادیه اروپا، امریکا و دیگر کشورها ممکن است از دارایی های منجمد شده به عنوان اهرم فشار بر طالبان جهت عمل این گروه به وعده هایش استفاده نمایند.

شماری از کارشناسان اقتصادی در افغانستان هشدار داده‌اند رایج شدن روپیۀ پاکستانی و تومان ایرانی در بازارهای داخلی این کشور، باعث افت رشد اقتصادی افغانستان خواهد شد.

دولت افغانستان در دو سه دهۀ اخیر همواره در چالش کاربرد گستردۀ پول کشورهای همسایه به ویژه روپیۀ پاکستانی و تومان ایرانی در ولایت‌های مرزی بوده است. حکومت فروپاشیدۀ اشرف غنی برای منع استفاده از روپیۀ و تومن دستور صادر کرد. گفته شده که صدور این دستور به ارزش اقتصادی کمک کرد.

پس از ورود طالبان به کابل، بانک‌ها به روی مردم بسته شد و نزدیک دو هفته مردم نتوانستند پول‌هایشان را به دست آورند. این امر یکی از دلایل کاهش ارزش پول افغانی در برابر دالر بوده است.

شوکت ترین وزیر خزاین پاکستان پنجشنبه هفته گذشته گفت به دلیل کاهش دالر در افغانستان، دادوستد تجاری میان دو کشور با روپیه پاکستانی انجام می‌شود.

به دنبال اعلام این موضوع، شماری از کارشناسان اقتصادی در افغانستان هشدار دادند اگر دادوستد تجاری میان دو کشور همسایه از روپیه استفاده شود، این امر باعث کاهش بیشتر ارزش پول افغانی خواهد شد.

قیس محمدی از این کارشناسان گفت :”ترویج اسعار خارجی از چند لحاظ به ضرر افغانستان است؛ اول اینکه قدرت دارای د افغانستان بانک را کم می‌سازد. بدین معنی که بودجه حکومت با آن کم می‌شود و چاپ پول به دوش بخش وزارت مالیه است که کاهش می‌یابد و ارزش پول افغانی هم کاهش می‌یابد.”

از سوی دیگر، شماری ساکنان ولایات سرحدی افغانستان گفته‌اند که در زمان حکومت محمداشرف غنی رئیس جمهوری پیشین افغانستان کاربرد روپیه و تومان محدود شده بود، اما حالا بار دیگر در حال رایج‌شدن است که باید از آن جلوگیری شود.

کارزار ممنوع شدن خرید و فروش در با پول روپیه پاکستانی در ننگرهار در زمان محمد اشرف غنی

سالارخان خادم باشنده ولایت ننگرهار گفت: “نیاز است تا طالبان و وزارت مالیه افغانستان و برخی وزارتخانه‌های دیگر بسیار زود جلو مروج شدن روپیه و تومان را بگیرند و طالبان باید در این مورد یک برنامه جامع ارایه کند.”

فریدالله باشنده ولایت پکتیا هم خواست مشابه دارد.

او گفت: “روپیه هویت یک کشور دیگر است. باید طالبان و تمام مسئولین دست به کار شوند که پول افغانی زنده باشد. جلوگیری از مروج شدن اسعار خارجی و مروج کردن پول افغانی به نفع کشور است.”

از چند روز بدینسو کمپین وسیعی در مورد پول افغانی در صفحات اجتماعی نیز راه اندازی شده است. در این کمپین مردم از رهبران طالبان خواسته‌اند تا از ترویج پول خارجی در بازارهای داخلی جلوگیری کنند.

قرار است پروازهای شرکت هواپیمایی بین‌المللی پاکستان (PIA) از اسلام‌آباد به کابل اول هفته آینده از سرگرفته شود.

سخنگوی این شرکت هواپیمایی در گفتگو با خبرگزاری فرانسه این خبر را اعلام کرده است.

طبق این گزارش، این اولین پرواز تجاری خارجی از زمان به دست گرفتن قدرت توسط طالبان در ماه گذشته خواهد بود.

شرکت هواپیمایی بین‌المللی پاکستان پیش از این نیز که حامل یک محموله امدادی بود، در میدان هوایی مزارشریف به زمین نشسته بود.

با سقوط دولت، تمامی پروازها لغو شده بود.

در حال حاضر پروازهای داخلی افغانستان از گرفته شده و تلاش‌های برای سرگیری پروازهای بین‌المللی جریان دارد.

پس از سقوط دولت اشرف غنی و روی کار آمدن طالبان، وسترن یونیون خدمات خود به افغانستان را متوقف کرده بود.

این شرکت اما امروز (پنجشنبه) اعلام کرد که مجددا خدمات انتقال پول خود را به افغانستان آغاز کرده است.

یک سخنگوی این شرکت امروز گفت: “وسترن یونیون خرسند است که اعلام کند خدمات خود برای انتقال پول به افغانستان را سر از تاریخ 2 سپتامبر (11 سنبله) از سر می گیرد، تا از این رو مشتریان ما بار دیگر بتوانند با انتقال پول عزیزان شان را در این شرایط حمایت کنند.”

به دنبال سقوط دولت اشرف غنی تمامی بانک ها برای چند روز بسته شدند که مشکلات نقدینگی زیادی را برای مردم بوجود آورد.

اما روز شنبه بانک مرکزی طی مکتوبی به بانک ها اعلام کرد که می توانند خدمات خود را با پرداخت هفتگی 200 دالر یا 20 هزار افغانی به مشتریان مجددا آغاز کنند.

داکتر شاه محمد محرابی عضو بورد عالی بانک مرکزی نیز روز گذشته از سران آمریکا و صندوق بین المللی پول خواست تا بخش محدودی از منابع ارزی افغانستان که پس از روی کار آمدن طالبان مسدود شده بود را آزاد کند.

به گفته وی، اگر این کار صورت نگیرد فروپاشی اقتصادی دامن گیر افغانستان خواهد بود.

دفتر مرکزی شرکت وسترن یونیون در آمریکا قرار دارد و خدماتی از جمله انتقال پول از فرد به فرد، حواله پستی پول و پرداخت های تجاری و اقتصادی ارائه می دهد.

داکتر شاه محمد محرابی یکی از اعضای شورای عالی بانک مرکزی افغانستان از وزارت خزانه داری آمریکا و صندوق بین المللی پول خواسته تا به منظوری جلوگیری از فروپاشی اقتصادی کشور بخش محدودی از ذخایر افغانستان را در اختیار طالبان قرار دهد.  

پس از سقوط دولت اشرف غنی و تصرف افغانستان توسط طالبان، آمریکا دسترسی طالبان به منابع بانک مرکزی افغانستان در حدود 10 میلیارد دالر را که در خارج از کشور است مسدود کرد.

جو بایدن رئیس جمهوری آمریکا پیش تر گفته بود که هر گونه دارایی های دولت افغانستان که در آمریکا است در دسترس طالبان قرار نخواهد گرفت و صندوق بین المللی پول نیز گفته بود که افغانستان تحت حاکمیت طالبان به منابع قرضه دسترسی نخواهد داشت.

در همین حال اما داکتر شاه محمد محرابی استاد اقتصاد دانشگاه در مریلند آمریکا که عضویت شورای عالی بانک مرکزی افغانستان را از نزدیک 20 سال پیش تاکنون دارد در گفتگویی با رویترز گفته است اگر منابع مالی افغانستان همچنان مسدود باقی بمانند، کشور با بحران انسانی و اقتصادی اجتناب ناپذیری مواجه می شود.

آقای محرابی گفته که از جانب طالبان در این خصوص صحبت نمی کند و فقط بخاطر جلوگیری از این بحران و به عنوان یک عضو شورای عالی بانک مرکزی این نگرانی را دارد.

او گفت “اگر جامعه جهانی می خواهد از فروپاشی اقتصادی در افغانستان جلوگیری کند، یکی از راه ها این است که بگذارند افغانستان به بخش محدودی از ذخایرش دسترسی داشته باشد. در غیراینصورت فشار مستقیم بر روی مردم وارد می شود.”

آقای محرابی در این خصوص پیشنهاد می دهد که واشنگتن می تواند اجازه دسترسی افغانستان به صورت ماهانه در حدود 100 الی 125 میلیون دالر از ذخایرش را بدهد که توسط یک تیم مستقل نیز این پروسه نظارت گردد.

او افزود: “دولت بایدن باید همانطور که با طالبان برای عملیات خروج گفتگو کرد، در رابطه با این موضوع نیز صحبت کند.”

داکتر محرابی تاکید کرد که طالبان می توانند از عواید گمرکات، فروش مواد مخدر و یا فروش تجهیزات نظامی به غنیمت گرفته امورات خود را بگذارنند، اما این که منابع مالی افغانستان مسدود باقی بمانند، تنها مردم متضرر خواهند شد و متکی به کمک های بین المللی خواهند شد.

لازم به ذکر است به دنبال سقوط دولت اشرف غنی و ورود نیروهای طالبان، بانک های کشور برای چندین روز بسته بودند که مردم با مشکلات بسیاری بخاطر نداشتن نقدینگی مواجه گردیدند.

اوایل هفته جاری بود که بانک مرکزی مکتوبی را به بانک ها ارسال کرد با این مضمون که بانک های کشور موظف به پرداخت تنها 200 دالر یا 20 هزار افغانی طی یک هفته برای دارندگان حساب های انفرادی می باشند.

براساس این مکتوب نقل و انتقالات الکترونیکی هیچ محدویتی ندارد.

با این وصف، اما همچنان صف های طولانی از مردم مقابل بانک ها در سطح شهرها تشکیل شده اند که منتظر دریافت پول از حساب هایشان هستند.

ضمیر کابلوف؛ نماینده ویژه وزارت خارجه روسیه از امریکا خواسته‌است ذخایر بانک مرکزی افغانستان را آزاد کند و در غیر این صورت، قاچاق مواد مخدر از افغانستان افزایش خواهد یافت.

او امروز (دوشنبه، ۸ سنبله) به شبکه تلویزیونی “روسیه ۲۴” گفته است: “اگر همکاران غربی ما در واقع نگران سرنوشت مردم افغانستان هستند ما با مسدود کردن ذخایر طلا و ارز نباید برای آنها مشکلات اضافی ایجاد کنیم.”

امریکا در اوایل ماه جاری پس از تصرف کابل توسط طالبان ذخایر بانک مرکزی افغانستان را مسدود کرد.

کابلوف گفته است در صورتی که این منابع آزاد نشود، مقامات جدید افغانستان به “قاچاق مواد مخدر “روی خواهند آورد و همچنین سلاح‌های ارتش افغانستان و امریکا را در بازار سیاه خواهند فروخت.

نماینده ویژه روسیه برای افغانستان در این گفتگو اظهار داشت او معتقد است روی کار آمدن گروه طالبان یک واقعیت است و روسیه مجبور به برقراری روابط با دولت جدید افغانستان خواهد شد.

تاکنون طالبان موفق به تشکیل حکومت نشده‌‌اند و همچنین هیچ کشوری هنوز حاکمیت طالبان را به رسمیت نشناخته‌است.

در کنار روسیه، چین نیز برای برقراری روابط با طالبان به گونه تلویحی اعلام آمادگی کرده‌است.

روسیه و چین دو رقیب دیرینه امریکا محسوب می‌شوند.

این دو کشور در حالی می‌خواهند با طالبان رابطه برقرار کنند که امریکا در حال ترک افغانستان است.

با خروج امریکا و متحدانش، دولت تحت حمایت غرب در کابل فروپاشید.

مسوولان اتحادیه صرافان سرای شهزاده اعلام کردند فعالیت در این بازار اسعار به زودی آغاز خواهد شد.

حاجی دادگل٬ معاون تحادیه سراسری صرافان در سرای شهزاده امروز (دوشنبه، ۸ سنبله) بیان کرد نمایندگی‌های بانک‌ها در بیشتر نقاط کشور باز شده است.

او افزود امروز مسوولان اتحادیه صرافان با بانک مرکزی نشستی دارند و پس از آن سرای شهزاده باز خواهد شد.

فعالیت بانک‌های سراسر افغانستان از دو هفته بدین سو متوقف است اما بانک‌ها فعالیت‌شان را از دیروز یکشنبه از سر گرفته‌اند و قرار است سرای شهزاده نیز به فعالیت آغاز کند.

این در حالی است که بانک مرکزی در نامه‌ای از تمامی بانک‌ها خواسته که برای دارندگان حساب‌های انفرادی، هفته‌ای ۲۰۰ دالر یا ۲۰ هزار افغانی بپردازند. این موضوع نگرانی‌هایی را به دنبال داشته است.

دفتر ریاست جمهوری ازبکستان در خبرنامه ای آورده است که شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان در سفر به آن کشور با «شوکت میرزایوف» رئیس جمهور ازبکستان دیدار کرده است.

براساس خبرنامه، موضوع بحران سیاسی افغانستان یکی از موضوعات اصلی مورد بحث میان طرفین بود.

میرزایوف و قریشی در این دیدار همچنین بر سر ادامه کار ساخت خط آهن ترمز-مزارشریف-کابل-پشاور با یکدیگر به توافق رسیدند.

لازم به ذکر است که خط آهن ترمز- مزارشریف – کابل – پشاور نقطه ی عطفی برای اتصال آسیای میانه به آسیای جنوبی از طریق افغانستان خواهد بود.

هنگامی که آمریکا به افغانستان لشکر کشی کرد، اقتصاد جهانی شکل دیگری داشت. شرکت تسلا یک شرکت نبود، آیفون هنوز وجود نداشت و هوش مصنوعی هم تنها در فیلم های استیون اسپیلبرگ کارگردان مشهور هالیوودی دیده می شد.

اما هم اکنون هر سه مورد آنها به لطف پیشرفت تکنولوژی و باتری هایی با گنجایش بالا که از عناصر کمیاب معدنی درست می شوند در عصر طلایی خود قرار دارند. افغانستان دقیقا روی یکی از آن ماده های کمیاب معدنی خوابیده است که در حدود یک تریلیون دالر یا بیشتر ارزش دارد؛ بزرگترین ذخایر فلز «لیتیوم» جهان و عناصر خاکی کمیاب که اگر کسی بتواند آن ها را استخراج کند.

چهار دهه جنگ به شمول هجوم شوروی، جنگ های داخلی و در نهایت لشکرکشی آمریکا تاکنون نگذاشته که این ذخایر استخراج گردد. به نظر می رسد حالا که دولت مرکزی سقوط کرده و طالبان آن را به تصرف خود در آورده اند، به این زودی ها نیز قرار نیست این معادن استخراج گردند.

اما از آن طرف جامعه جهانی به شمول چین اصرار دارند که طالبان دولتی فراگیر به شمول تمامی سران سیاسی با رعایت حفظ حقوق شهروندی همگان به ویژه زنان تشکیل دهد و علیه عناصر تروریستی که می خواهند از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها از جمله آمریکا استفاده کنند مبارزه کنند.

یک افسر ارشد نظامی چین در یادداشتی برای نیویورک تایمز نوشته است “با خروج آمریکا، پکن آنچه را که کابل بشدت به آن نیاز دارد می تواند فراهم نماید، یعنی سرمایه گذاری اقتصادی و سیاستی بی طرفانه؛ در عوض افغانستان نیز چیزی دارد که چین بسیار علاقمند است و آن یعنی فرصت های سرمایه گذاری در بخش های زیرساختی و صنعتی و در نهایت دسترسی به ذخایر طبیعی یک تریلیون دالری افغانستان.”

البته برای به واقعیت پیوستن این سناریو باید منتظر وقایع در چند هفته بعد بود. گرچه آمریکا نیروهای نظامی خود را از افغانستان خارج کرد و این روزها به سرعت در تلاش برای تخلیه شهروندان خود و همکارانشان از کابل است، اما جو بایدن هنوز قدرت آن را دارد که دولت طالبان را در انزوا قرار دهد و پس از تحمیل تحریم علیه آنها جلوی فعالیت شرکت ها در افغانستان را بگیرد. نمونه ی بارزش نیز مسدود سازی 9.5 میلیارد دالر از دارایی های افغانستان است که پس از تصرف کشور به دست طالبان، آمریکا آن را مسدود کرد، و یا صندوق بین المللی پول که درست قبل از سقوط دولت مرکزی در نظر داشت 500 میلیون دالر به افغانستان کمک کند.  

اگر طالبان می خواهند به این منابع دسترسی داشته باشند، به نظر می رسد باید زمینه خروج آرام شهروندان خارجی را فراهم سازد، دولتی همه شمول با حضور تمامی جناح ها و قومیت های سیاسی افغانستان تشکیل دهد و در تامین امنیت و حفظ حقوق همه شهروندان تلاش به خرج دهد.

هیچ چیز تا ابد بی تغییر نمی ماند

طالبان از روزی که قدرت را به دست گرفته اند به دنبال برقراری روابط حسنه با جامعه جهانی بخصوص چین بوده است. مقامات و رسانه های دولتی چین نیز زمینه مناسباتی خوب را فراهم کرده اند. در یک گزارش از سوی یکی از رسانه های وابسته به حزب کمونیست چین آمده است که احتمالا سرمایه گذاری های اقتصادی چین در افغانستان مورد استقبال گسترده قرار می گیرد.

یا گزارشی دیگر می گوید که آمریکا هیچ نقشی در همکاری های بالقوه افغانستان و چین حتی در بخش معادن ندارد.

خانم «هوا چونینگ» سخنگوی وزارت خارجه چین پیش تر گفته بود “مردم افغانستان تاکید دارند که به طالبان اعتمادی ندارند، ما اما می گوییم که هیچ چیز تا ابد بدون تغییر نمی ماند. ما باید به گذشته و حال نگاه کنیم، باید به حرف ها گوش دهیم و منتظر عمل باشیم.”

افغانستان برای چین ارزش اقتصادی و استراتژیک دارد. رهبران چینی همواره به سران طالبان گفته اند که باید جلوی فعالیت های تروریستی علیه خاک چین از افغانستان گرفته شود و در عوض مناسبات اقتصادی مستحکم میان دو کشور را به عنوان راهی برای ثبات در نظر بگیرند. چین همچنین به دنبال فرصت های سرمایه گذاری در بخش معادن افغانستان است؛ موادی که پس از استخراج به پاکستان که در آنجا نیز خودش سرمایه گذاری کرده برود.

آمریکا در سال 2010 اعلام کرده بود که ذخایر معدنی کشف نشده افغانستان به حدود یک تریلیون دالر می رسد، اما مقامات افغانستان آن را در حدود سه برابر آن یعنی 3 تریلیون دالر تخمین زده بودند. این معادن شامل معادن فلز لیتیوم، عناصر خاکی کمیاب و مس (موادی کمیاب و نادر که در حفظ محیط زیست و تبدیل انرژی نقشی حیاتی دارند) می گردد. اما متاسفانه زیرساخت های سست و وضعیت امنیتی همواره مانعی برای استخراج و استفاده از این معادن بوده است.

قدرت گرفتن طالبان در افغانستان دقیقا در زمانی رخ داده که تولید کننده های باتری به دنبال سرمایه گذاری های مطمئن تر بر افراد یا نقاطی که در راس تامین فلز لیتیوم هستند می باشند، پیش از آنکه به گفته ی دانشگاه «مک کویری» استرالیا با کمبود دایمی این فلز مواجه گردیم. آمریکا، جاپان و اروپا به دنبال آن بوده اند تا وابستگی شان را به چین برای دستیابی به عناصر فلزی کمیاب قطع کنند اما به نظر می رسد این کار سال ها و میلیون ها دالر هزینه خواهد داشت.  

هنوز چندین ساعت از تصرف کابل توسط طالبان نگذشته بود که گزارش هایی مطرح گردید که گویا مقامات اطلاعاتی و نظامی چین به رهبران آن کشور در پکن مشورت داده اند که طالبان را به رسمیت بشناسند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از مقامات آگاه گزارش داد: گروه طالبان کنترل همه گذرگاههای مرزی در افغانستان را به دست گرفته و تنها می‌توان از طریق فرودگاه کابل، این کشور را ترک کرد.

به نقل از آرتی، این موضوع پس از آن صورت می گیرد که عناصر طالبان گذرگاه طورخم در مرزهای با پاکستان را صبح امروز (یکشنبه، ۲۴ اسد) به دست گرفتند؛ موضوعی که باعث شد مقامات پاکستان این گذرگاه را ببندند.

پیش از این طالبان کنترل شهر جلال آباد در شرق افغانستان را بدون درگیری به دست گرفته بود.