دسته: سیاست

 وزرای خارجه قطر و ترکیه با یکدیگر دیدار و درباره افغانستان گفت وگو کردند.

خبرگزاری آناتولی روز (جمعه) اعلام کرد مولود چاووش‌ اوغلو، وزیر خارجه ترکیه با محمد بن عبد الرحمن آل ثانی، همتای قطری خود در آنکارا دیدار و گفت‌ وگو کرد.

طبق این گزارش، دو طرف درباره آخرین تحولات افغانستان رایزنی کردند.

چاووش‌ اوغلو و وزیر خارجه قطر همچنین روابط دوجانبه میان دوحه و آنکارا را مورد بررسی قرار دادند.

قطر و ترکیه در حوزه افغانستان همکاری و هماهنگی زیادی با یکدیگر دارند. در همین خصوص طرفین برای اداره فرودگاه کابل با طالبان در حال رایزنی هستند.

القاعده از سیطره طالبان بر افغانستان خوشحال است و از پیروزی این گروه برای نشر تبلیغات با هدف انگیزه‌بخشی به گروه‌های وابسته و حامیان خودش در سراسر جهان استفاده می‌کند. آمریکایی‌ها به‌خوبی آگاهند که نشانه‌هایی از تقویت اتحاد بین القاعده و طالبان مشاهده می‌شود.

پولیتیکو نوشت: اما این‌بار این اتحاد به آن معنا نیست که طالبان از لحاظ تاکتیکی به القاعده برای حمله به غرب کمک خواهد کرد، بلکه این دو با یکدیگر متحد می‌شوند تا تلاش‌های یکدیگر در مسیر رسیدن به قدرت، مبارزه با دشمنان مشترک جهادگرایان و یاری به پاکستان برای ایجاد بی‌ثباتی در جنوب آسیا را تقویت کنند.
فاز جدید روابط این دو گروه بازتابی است از مسئولیت‌های تازه طالبان به عنوان یک ماهیت حاکمیتی، نه یک نیروی شوروشی و همچنین بیانگر گسترش سایر گروه‌های تروریستی، به ویژه دولت اسلامی خراسان، است که که هم القاعده و هم طالبان با آن به شدت مخالف هستند.
این واقعیت تازه برای آمریکا هم نویدبخش و هم نگران‌کننده است. خبر خوب این است که القاعده‌ی تازه احتمالا به آن دسته از حملات تروریستی‌ که آمریکا را در وهله نخست وارد جنگ کرد، روی نخواهد آورد.
اما خبر بد این است که تلاش‌های ضدتروریستی آمریکا علیه داعش و وابستگانش به طور غیرمستقیم به طالبان – و در نتیجه القاعده و سایر شبه‌نظامیان اسلام‌گرا در منطقه- کمک خواهد کرد تا رقبایشان را از میان بردارند و قدرتشان را تحکیم کنند.
هدف نهایی القاعده این نیست که از طالبان پناهگاهی امن برای طراحی حمله‌ای دیگر به غرب درخواست کند. القاعده ظاهرا دیگر روی این هدف پافشار نمی‌کند و به‌خوبی می‌داند که طالبان هرگز بار دیگر حاکمیتش بر افغانستان را به خطر نخواهد انداخت. بلکه هدف القاعده استخدام رزمندگان تازه برای تقویت صفوف خود و گسترش حضور منطقه‌ای‌اش است.

با ظهور داعش، القاعده به طور جدی تهدید شد. اما این گروه با هوشیاری بسیار از تلاش بیش از حد برای مقابله با رقیب جهادی جدیدش خوداری کرد و در عوض، به تقویت ریشه های خود در سطوح محلی ادامه داد، در حالی که داعش حملات فراملیتی علیه اهدافی در غرب را انجام می داد (و اکثریت قریب به اتفاق پاسخ نظامی غربی را به خود اختصاص بود).
طالبان هم سال‌ها پس از سردی روابط با القاعده اکنون به نظر می‌رسد که اشتیاق بیشتری برای گسترش روابط دوجانبه در ماه‌های آینده داشته باشد. دلیل این اشتیاق حضور گروه دولت اسلامی خراسان است. طالبان با دولت اسلامی خراسان مخالف است اما مطمئن نیست که بتواند از فعالیت این گروه در شرق افغانستان پیشگیری کند، بنابراین ممکن است دست یاری به سوی القاعده دراز کند.
به دلیل عدم برخورداری از ظرفیت پلیسی، طالبان در آنچه احتمالا به یک منازعه درون‌جهادی طولانی تبدیل خواهد شد به کمک القاعده تکیه خواهد کرد. در منازعه اخیر پنجشیر، القاعده مبارزانش را به کمک طالبان فرستاد.
شبه‌نظامیان القاعده، به رغم اندک بودن تعدادشان، به عنوان نیرویی فزاینده برای طالبان عمل کرده‌اند و در فاز بعدی این منازعه یک دارایی بسیار با ارزش‌تر به شمار خواهند رفت.
در ماه‌های اخیر، رویدادهایی مانند فرار جهادگرایان از زندان‌های افغانستان باعث شده است که گروه‌های جهادی صفوفشان در سراسر این کشور را گسترش بدهند. با توجه به حضور بیش از ۱۰ هزار رزمنده از سین کیانگ، قفقاز، آسیای میانه و پاکستان در افغانستان، اتحاد طالبان و القاعده می‌تواند بخش‌های وسیعی از منطقه را بی‌ثبات کند.
در این مرحله ممکن است القاعده از گرایش محلی خود نه به سوی حمله علیه غرب بلکه به سوی راهبردی منطقه‌ای‌تر حرکت کند – یعنی همکاری با طالبان برای ایفای نقشی مهم‌تر در آسیای میانه و جنوب آسیا.

این احتمال وجود دارد که طالبان و القاعده با همکاری هم وارد پرخطرترین رقابت منطقه‌ای یعنی رقابت بین پاکستان و هند شوند. چه‌بسا پاکستان که از تحولات اخیر افغانستان جسارت گرفته است از نفوذ چشمگیرش روی طالبان استفاده و آنها را وادار کند تا به مجموعه سازمان‌های تروریستی‌ بزرگی بپیوندند که اسلام‌آباد از آنها به عنوان راهی برای تهدید هند حمایت می‌کند.
طالبان و حامیانش در اسلام‌آباد حتی می‌توانند القاعده را تحت فشار بگذارند تا از هرگونه برنامه طولانی مدت حملات تروریستی فراملی اجتناب کند و در عوض منابع خود را به اولویت اصلی پاکستان برای مقابله با هند اختصاص دهد.
این با تمرکز اخیر القاعده بر افزایش قدرت خود در حیاط خلوتش سازگار است. با توجه به پیشینه دیرین پاکستان در استفاده از گروه‌های تروریستی برای حمله به هند، افزودن القاعده به فهرست نیروهای نیابتی یک نقطه قوت بزرگ برای اسلام‌آباد خواهد بود.
این‌بار اتحاد بین دو گروه مشابه رابطه‌ی میان یک ولی‌نعمت و زیردستش نیست، بلکه ارتباط دو متحد دیرین است که منافعشان به شکل خطرناکی دو طرف را تقویت می‌کند. به جای تلاش برای حمله به غرب – وظیفه‌ای که به داعش محول شده است – القاعده احتمالا روی منابعش متمرکز خواهد شد تا نفوذش در سراسر جنوب آسیا را تثبیت کند و در این روند هم به طالبان و هم به پاکستان یاری برساند.
نکته مثبت این ارتباط برای ایالات متحده این است که شاهد حمله‌ای مشابه حملات ۱۱ سپتامبر، دستکم از سوی القاعده، نخواهد بود. اما شرایط هنوز هشداردهنده است. طالبان و پاکستان ممکن است بار دیگر همکاری نزدیک با یکدیگر را شروع کنند و القاعده را نیز به عنوان نیروی نیابتی پیشین به خدمت بگیرند. ایالات متحده نمی‌تواند القاعده‌ای را نادیده بگیرد که مدیون آژانس‌های اطلاعاتی سرکشی مانند سازمان اطلاعات نظامی پاکستان است یا نگاهش را به هند دوخته است. بی‌ثباتی در شبه‌قاره هند که از تسلیحات هسته‌ای برخوردار است لزوما به همان منطقه محدود نخواهد شد.

یکی از اعضای کمیسیون فرهنگی طالبان روز (جمعه) در بیانه‌ای از لغو مراسم تحلیف دولت جدید افغانستان به ریاست طالبان خبر داد.

اینام‌الله سمنگانی یکی از اعضای ارشد کمیسیون فرهنگی طالبان در صفحه توییتری خود بدون اشاره به تاریخ بعدی این رویداد گفت: مراسم تحلیف دولت جدید افغانستان چند روز قبل لغو شد. به دلیل آنکه ما نمی‌خواستیم مردم را بیش از این سردرگم کنیم، رهبری طالبان بخشی از کابینه را معرفی کرد و کابینه هم اکنون کار خود را آغاز کرده است.

این مقام کمیته فرهنگی طالبان در توئیتش نوشته است: برگزاری مراسم تحلیف کابینه دولت جدید افغانستان چند روز پیش لغو شده بود. رهبری امارت اسلامی برای اینکه مردم از این بیشتر در سردرگمی نمانند برخی از کابینه را اعلام نمود و کابینه کار خود را آغاز هم کرده است. شایعاتی که گویا فردا ۱۱ سپتامبر مراسم تحلیف برگزار می‌شود، واقعیت ندارد.

وی از دادن اطلاعات بیشتر درباره این مساله که قرار بود مراسم تحلیف ۱۱ سپتامبر برگزار شود، امتناع کرد و آن را شایعه خواند.

پیشتر چند رسانه منطقه‌ای و خارجی گزارش کرده بودند که طالبان قصد دارد تا مراسم تحلیف دولت جدید افغانستان را ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۱ برگزار کند و برای این منظور از روسیه، ایران، چین، قطر و پاکستان برای حضور در این مراسم دعوت کرده بود.

دیمیری پسکوف، سخنگوی کرملین نیز امروز اعلام کرد که مسکو به هیچ ترتیب در این مراسم شرکت نمی‌کند.

چند روزی است که عکس هایی از صفحه اول پاسپورت و شناختی کارت پاکستانی متعلق به ملا عبدالغنی برادر معاون ملا محمد حسن آخوند رئیس الوزرای گروه طالبان در صفحات اجتماعی دست به دست می شود.

بسیاری از کاربران با به اشتراک گذاشتن این عکس ها در فضای مجازی، پاکستان را متهم می کنند که در پشت پرده سقوط دولت افغانستان نقش دارد.

آنها پاکستان و بویژه سازمان استخباراتی پاکستان (آی اس آی) را متهم می کنند که این سازمان همواره از طالبان حمایت های مالی، نظامی و استخباراتی علیه نیروهای امنیتی دولت افغانستان می کرده و به آنها مکانی امن برای برنامه ریزی های عملیات شان در داخل خاک پاکستان داده است.

براساس عکس ها، نام ملا عبدالغنی برادر در هویت پاکستانی اش، «محمد عارف آغا» فرزند «سید محمد نظیر آغا» متولد 1963 معرفی شده است. تاریخ صدور هر دو سند هویتی نیز 10 ماه جولای سال 2014 ذکر شده است.

درستی و صحت این عکس ها هنوز مورد تایید قرار نگرفته است.

در همین حال اما، جنرال فیض حمید رئیس استخبارات پاکستان چند روز قبل و پیش از آنکه طالبان دولت جدید و اعضای کابینه خود را معرفی کند وارد کابل شد و با شماری از مقامات طالبان و مقام های سابق دولت افغانستان به صورت غیرعلنی دیدارهایی کرد.

براساس گزارش ها، جنرال فیض حمید برای میانجیگری و حل اختلاف پیش آمده میان سران طالبان برای معرفی دولت جدید به کابل سفر کرده بود.

نویسنده بلومبرگ در نوشتاری معتقد است: امیدهای آمریکا با تشکیل دولت موقت افغانستان برباد رفت. اما چین، ایران و هند هم خواب راحتی نخواهند داشت.

«بابی گُش» در بلومبرگ نوشت: یک هفته قبل، مردم مضطرب افغانستان و مقامات ساده‌لوح دولت بایدن تلاش می‌کردند خود را با خبر احتمال تشکیل دولت تازه طالبان به ریاست ملا عبدالغنی برادر آرام کنند. به نظر می‌رسید که این انتخاب، آخرین گزینه در میان بدترین گزینه‌ها بود. برادر به عنوان بازوی سیاسی طالبان نماینده اصلی این گروه در مذاکرات صلح قطر بود و چنین تصور می‌شد که در مقایسه با اغلب فرماندهان نظامی دیدگاه‌های میانه‌روتری داشته باشد. او در مصاحبه‌هایش قول تشکیل یک دولت فراگیر را داده بود.
اما همانطور که پیداست، برادر شاید خوش شانس بوده که اصلا در دولت موقت افغانستان گنجانده شده است. تندروهای جناح نظامی طالبان مناصب کلیدی دولت موقت را اشغال کرده‌‌اند. برادر در رده سوم این سلسله مراتب قرار دارد و به عنوان یکی از دو معاون نخست وزیر دولت طالبان منصوب شده است.
تنزل جایگاه برادر امیدهای مردم اففانستان برای برخورداری از یک دولت مهربان‌تر و دلسوزتر در دوره دوم حکومت طالبان را برباد داد. دولت موقت طالبان نه تنها فراگیر نیست، بلکه کابینه کاملا مردانه و اعضای آن عمدتا از قوم پشتون‌ها هستند و اقلیت شیعه هیچ نماینده‌ای در آن ندارد. از این رو، تحقق سایر وعده‌های طالبان، از جمله وعده‌هایشان درباره آزادی زنان و شکیبایی و رأفت دینی، ناممکن به نظر می‌رسد.
هشدار جدی‌تر برای تمام جهان این است که دولت تازه در کابل از مردانی تشکیل شده است که القاعده و دولت اسلامی از آنها به گرمی استقبال خواهند کرد. ترکیب این دولت نشان می‌دهد که جو بایدن در قمارش مبنی بر اینکه طالبان برای همکاری با واشنگتن در مبارزه با تروریسم جهادی انگیزه‌های مشترک دارد، یک بازنده است. دولت بایدن باید باور کند که اعضای دولت موقت طالبان تمام تلاششان را به‌کار خواهند بست تا بار دیگر افغانستان را به پناهگاه امن تروریسم تبدیل کنند.
دولت تازه کابل برای سایر کشورهایی هم که در افغانستان منافعی دارند، زنگ هشداری جدی است. مثلا، نارضایتی چین از قاری فصیح‌الدین، فرمانده ارتش طالبان، بدیهی است. فصیح الدین وابستگی دیرین با جنبش اسلامی ترکستان شرقی دارد و پکن این جنبش را به ارتکاب حملات تروریستی در ایالت سین کیانگ متهم می‌کند.
کنار گذاشته شدن شیعیان از ترکیب کابینه نیز نگرانی‌های عمیقی را در ایران، که خود را حامی این اقلیت می‌داند، ایجاد خواهد کرد. این هراس وجود دارد که آزار و اذیت جامعه شیعیان هزاره که از ویژگی‌های اصلی حکومت پیشین طالبان در دهه ۱۹۹۰ بود، در حکومت جدید از سر گرفته شود.
برای هند هم که در ۲۰ سال گذشته سرمایه‌گذاری‌های سنگینی در افغانستان انجام داده است، اخبار بدی وجود دارد. تندروهای طالبان پیوند نزدیکی با اسلام‌آباد دارند. طالبان از دیرباز در منازعه بین پاکستان و هند بر سر کشمیر، همواره از اسلام‌آباد جانبداری کرده است و هندی‌های از این هراس دارند که حمایت طالبان از شورشیان منطقه مورد مناقشه از حمایت‌های معنوی فراتر برود.

وزیر خارجهٔ آلمان می‌گوید خواستار حضور دیپلماتیک در افغانستان بوده و می‌خواهد سفارت خود را در کابل بازگشایی کند.

هایکو ماس گفت: «ما نیاز به حضور دیپلماتیک در محل داریم. به ویژه اکنون که باید به وظایف خود عمل کنیم و تمام شهروندان آلمانی و پروسونل محلی را کمک کنیم تا از کشور خارج شوند. »

سفارت آلمان پس از تصرف کابل توسط طالبان مسدود و کارمندان آن درجریان ماموریت تخلیۀ نظامی و خروج نظامیان خارجی از افغانستان که در تاریخ ۳۰ اگست تکمیل شد، از افغانستان خارج شدند.

آلمان نیز سهم فعال در ماموریت تخلیه نظامی داشت و بیشتر از ۵۰۰۰ نفر را از افغانستان به خارج منتقل کرد.اما در مجموع آلمان اعلام کرده بود که ۱۰۰۰۰ نفر را شناسایی کرده که باید از افغانستان بیرون شوند. آنان شامل همکاران افغان قوای آلمانی، خبرنگاران و فعالان حقوق بشر می‌باشند.

فروپاشی سریع دولت فاسد اشرف غنی که چند روز پس از فرار شبانه نیرو‌های امریکایی از میدان هوایی بگرام اتفاق افتاد، نشانگانی آشکار و پررنگ از شکست امریکایی‌ها در دولت‌سازی و ملت‌سازی در افغانستان است.

عواملی که این شکست بزرگ و زمینه‌ساز بازگشت مجدد طالبان به عرصه قدرت و آن هم با مذاکره و توافق مجدد، یعنی شکست در دولت‌سازی و ملت‌سازی را رقم زد، می‌توان در موارد زیر جست‌و‌جو کرد:۱- تلاش امریکا برای تشکیل دولت دست‌نشانده به‌جای دولت ملی؛۲- شکل‌گیری نوعی استبداد متکی بر بیگانه به‌جای دولت ملی؛ اشرف غنی نه‌تنها رقابت را ذیل جمهوریت نمی‌پذیرفت بلکه حتی تصفیه‌حساب درون قبیله‌ای را با کمک بیگانگان با خشونت پیش برد و نه تنها نفرت از بیگانه بلکه نفرت از خود را در این وابستگی به بیگانه و فشار بر مردم دامن می‌زد.۳- بی‌توجهی به فرهنگ بومی و مردمی افغانستان و تلاش امریکا برای تغییرات فرهنگی به نفع اشاعه ارزش‌های غربی و استحاله فرهنگی افغانستان که خروجی آن پدید آمدن نوعی بحران هویت و مقاومت در بخش عمده وابسته به فرهنگ سنتی و تاریخی افغانستان بود.

این بی‌توجهی به نوعی گسست و فاصله فکری – فرهنگی و بدبینی و انزجار نسبت به دولت دست نشانده و غرب گرای افغانستان و بیگانگان منتهی شد که در نهایت باعث قدرت گیری و نفوذیابی طالبان و سقوط برق آسای رژیم وابسته به غرب در کابل گردید.

داکتر نظری

دکتر حسین علایی، استاد دانشگاه، از فرماندهان سپاه پاسداران ایران در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و قائم مقام پیشین وزیر دفاع این کشور طی مصاحبه با یکی از رسانه ها درباره چشم انداز تحولات افغانستان پس از روی کار آمدن طالبان و نقش ایران در آینده افغانستان گفته است: ایران بایستی از برقراری حاکمیت ملی که موجب ثبات و آرامش در افغانستان خواهد شد حمایت کند تا در آن کشور امنیت پایدار برقرار شود. در کوتاه مدت فرار ارتش آمریکا و نیروهای ناتو از افغانستان به نفع ایران است. اما تسلط یکجانبه طالبان بدون مشارکت مردم در حکومت آن کشور به شدت به ضرر ایران است. رابطه متوازن ایران با همه گروه های افغانی از جمله مجاهدان دره پنجشیر و طالبان و شیعیان و هزاره ها و تاجیک ها و نیز همه کشورهای همسایه افغانستان می تواند به مردم افغانستان برای رهایی از سلطه مطلقه آمریکا و طالبان کمک کند.

متن گفت وگوی خبرگزاری شفقنا با دکتر علایی به صورت زیر است:

-با توجه به تحولات اخیر در افغانستان چه پیش بینی برای آینده این کشور می توان داشت؟ آیا طالبان خواهند توانست حکومتی فراگیر ایجاد کرده و مخالفان و اقوام و را نیز به نوعی سهیم در قدرت کنند؟

طالبان برای تثبیت قدرت خود، هم با مخالفت مردم افغانستان و هم با چالش های منطقه ای و بین المللی مواجه خواهد شد

ترکیب دولتی که طالبان اعلام کرده است بیانگر آنست که اقوام، مذاهب و گروه های مختلف افغانی در آن حضور ندارند و یک دولت فرقه ای تشکیل داده است. بنابراین نه تنها حکومت فراگیر تشکیل نشده است و مخالفین طالبان هیچ سهمی از دولت ندارند، بلکه همگی اعضای دولت اعلام شده از شاخه های مختلف طالبان هستند که حتی بعضی از آنها در کشتار مردم افغانستان به ویژه در مزارشریف دست داشته اند. طبیعی است که چنین دولتی فقط با زور و با کمک افراد مسلح می تواند در قدرت باقی بماند. به نظر می رسد که طالبان برای تثبیت قدرت خود، هم با مخالفت بخش های زیادی از مردم افغانستان و هم با چالش های منطقه ای و بین المللی مواجه خواهد شد و نیاز به انعطاف بیشتری در مواضع و رفتار خود دارد. تاکنون هیچ دولتی حاضر به شناسایی رسمی دولت طالبان نشده است. به هر حال طالبان در شرایط فعلی نیاز به آرامش و رضایت مردم در داخل افغانستان دارد تا بتواند زمینه را برای تحمیل خود به عنوان یک دولت جدید، فراهم آورد.

-برخی معتقدند طالبان با بیست سال گذشته تفاوت دارند. با توجه به موضع گیری های اخیر این گروه آیا می توان چنین برداشتی داشت؟

مواضع و رفتارهای وحشت آفرین گذشته طالبان، توانایی تشکیل دولت پایدار در این کشور را ندارد

طالبان با بیست سال قبل تفاوت دارد 

تجربه پنج ساله حاکمیت طالبان بر افغانستان در قبل از ۲۰ سال گذشته نشان داده است که مواضع و رفتارهای وحشت آفرین گذشته طالبان، توانایی تشکیل دولت پایدار در این کشور را ندارد. بنابراین طالبان بنابر توصیه کشورهایی مانند پاکستان و قطر سعی کرده است با حفظ مبانی فکری سابق، مواضع نرم تری در برابر مردم اتخاذ کرده و برای تسلط بر افغانستان، دست به کشتار و خونریزی وسیع نزند. اما برای بسیاری از مردم افغانستان و همسایگان این کشور این سوال مطرح است که آیا این مواضع موقتی و تاکتیکی است و صرفاً برای تثبیت سلطه طالبان بر افغانستان و فریب دادن مردم و دولت های منطقه اتخاذ شده است یا این که در آینده نیز ادامه خواهد یافت؟ به هر حال شیوه رفتاری طالبان در تصرف شهرها و روستاهای افغانستان نشان داده است که طالبان در موضع گیری ها و عملکرد خود تغییر ایجاد کرده است و با طالبان بیست سال قبل تفاوت دارد و از میزان خشونت و سبعیت خود کاسته است و قصد دارد حکومت تشکیل دهد.

-طالبان مساله پنجشیر را تا کنون نتوانسته اند از طریق مذاکره و گفت وگو حل کنند و به نوعی درگیری هایی نیز در این منطقه به وقوع پیوسته است. چرا جامعه جهانی در قبال این مساله سکوت کرده و این مناقشه چگونه در ادامه حل خواهد شد؟ آیا طالبان با گروه های مخالف خود در آینده نیز اعلان جنگ خواهد کرد؟

طالبان حاضر به تقسیم قدرت نیست

آمریکا به این نتیجه رسیده است که از طریق طالبان بهتر می تواند بر دولت آینده افغانستان نفوذ غیرمستقیم داشته باشد

طالبان حاضر به تقسیم قدرت نیست و با گروه های مختلف از جمله با احمد مسعود بر سر واگذاری کنترل دره پنجشیر به وی مذاکره نخواهد کرد. طالبان به دنبال تسلط کامل نظامی بر تمامی جغرافیای افغانستان است و سایر گروه های مسلح را تحمل نخواهد کرد و تمامی اقوام را خلع سلام خواهد کرد. به نظر می رسد که آمریکا به این نتیجه رسیده است که از طریق طالبان که در کنترل پاکستان است بهتر می تواند بر دولت آینده افغانستان نفوذ غیرمستقیم داشته باشد. از سوی دیگر سایر کشورها نیز به این نتیجه رسیده اند که با حاکمیت طالبان، جنگ می تواند در افغانستان خاتمه یابد. بر همین اساس است که سایر کشورها از احمد مسعود و تداوم جنگ در افغانستان حمایت نمی کنند. گروه های دیگر افغانی هم ظرفیت و توانایی ادامه جنگ را ندارند و مذاکره و رسیدن به تفاهم با طالبان را بر تداوم جنگ ترجیح می دهند. مردم افغانستان هم از جنگ خسته شده اند و برقراری امنیت و پایان کشت و کشتار را نسبت بر اصرار برای تشکیل یک دولت فراگیر و با مشارکت سایر گروه ها در اولویت می دانند.

– برخی معتقدند که حکومت طالبان در افغانستان منجر به تقویت گروه های تندور نظیر داعش و القاعده خواهد شد. آیا چنین فرضیه ای ممکن است؟ در آن صورت چه تبعاتی برای منطقه و جهان خواهد داشت؟

داعش و القاعده تلاش خواهند کرد تا از فرصت تسلط طالبان بر افغانستان برای افزایش توانایی های خود استفاده کنند

طالبان می داند که فرصت دادن به گروه هایی مانند القاعده و داعش، باعث از بین رفتن حاکمیت آنها بر افغانستان خواهد شد زیرا دولت های همسایه و جامعه بین المللی هرگز آن را نخواهند پذیرفت. البته مبانی فکری طالبان با القاعده و داعش تا حد زیادی نزدیک است و همه آنها به دنبال تشکیل امارت اسلامی از طریق انجام عملیات نظامی هستند و برای آراء و خواست مردم هیچ اهمیتی قائل نیستند. به هر حال داعش و القاعده تلاش خواهند کرد تا از فرصت تسلط طالبان بر افغانستان برای افزایش توانایی های خود استفاده کنند. اما بعید به نظر می رسد که طالبان اجازه انجام عملیات نظامی را به این گروه ها از طریق خاک افغانستان بدهد.

-اینکه گفته می شود قدرت های بزرگ در مساله افغانستان با یکدیگر توافق کرده تا طالبان بر مسند قدرت بنشیند چه اندازه صحت دارد؟ نقش ایران در تحولات افغانیستان چه خواهد بود؟ آیا ایران موضع انفعالی در پیش گرفته است یا خیر؟حضور ایران در مراسم قدرت گیری طالبان چه اندازه حایز اهیمت است؟

بعید است قدرت های بزرگ برای واگذاری حکومت افغانستان به طالبان توافق کرده باشند

از دید آمریکا، طالبان جلوی نفوذ ایران را در منطقه خواهد گرفت

ایران نباید تن به پذیرش امارت اسلامی دهد و همچنان از نظام جمهوری اسلامی افغانستان از طریق آراء واقعی مردم حمایت کند

بعید به نظر می رسد که قدرت های بزرگ برای واگذاری حکومت افغانستان به طالبان توافق کرده باشند. اما شاید آمریکا برای نجات از باتلاق افغانستان به این نتیجه رسیده باشد تا به جای اجازه دادن به مردم افغانستان برای تشکیل یک حکومت ملی که باعث قرابت بیشتر افغانستان با ایران خواهد شد، دولت افغانستان را به طالبان که در کنترل دولت هایی مانند پاکستان و قطر است واگذار کند. زیرا از دید آمریکا، طالبان جلوی نفوذ ایران را در منطقه خواهد گرفت. چون اندیشه طالبان ضد ایران و ضد اقوام هزاره و تاجیک و مخالف زبان پارسی و مخالف شیعه است. به نظر می رسد که جمهوری اسلامی ایران با درک این موضوع سعی کرده است تا طالبان را از دشمنی با ایران و مردم فارسی زبان افغانستان باز دارد و با مذاکره با طالبان سعی کرده است در مواضع آنها تعدیل ایجاد کرده و آنها را از رفتار خشن باز دارد. ایران بایستی رفتار متوازن خود را با همه گروه ها و نیز آحاد مردم افغانستان ادامه دهد و از تشکیل دولت فراگیر با حضور همه گروه ها و اقوام و مذاهب حمایت کند و تن به پذیرش امارت اسلامی ندهد و همچنان از نظام جمهوری اسلامی افغانستان از طریق آراء واقعی مردم حمایت کند.

-با خروج آمریکا از افغانستان و احتمالا از برخی دیگر از کشورهای منطقه، چه پیامدها و تبعاتی به دنبال خواهد داشت؟ آیا در درازمدت موجب امنیت منطقه خواهد شد یا آتش کینه ها را عمیق تر و بیشتر خواهد کرد؟

خروج آمریکا از خاورمیانه باعث همگرایی کشورهای منطقه خواهد شد

خروج آمریکا از کشورهای منطقه از جمله افغانستان و عراق و کشورهای خلیج فارس باعث افزایش امنیت منطقه و همگرایی کشورهای منطقه خواهد شد. در طی ۷۰ سال گذشته اسرائیل و آمریکا باعث تفرقه بین کشورهای خاورمیانه شده اند. طبیعی است که با خروج آمریکا از خاورمیانه، مهم‌ترین عامل واگرایی بین کشورهای منطقه از بین خواهد رفت و آنها نیاز به همکاری بیشتر با یکدیگر پیدا می کنند. همه کشورهای منطقه مسلمان هستند و می توانند اقتصاد خود را به بکدیگر پیوند زده و یک قطب نیرومند اقتصادی را در جهان تشکیل دهند و با هم، پیمان عدم مخاصمه امضاء کنند. آنگاه نظریه امنیت دسته جمعه هم می تواند در عمل محقق شود و ارتش های این کشورها نیز می توانند با یکدیگر همکاری کنند و حتی مکمل یکدیگر باشند.

– آیا حضور طالبان در قدرت در ادامه منجر به جنگ داخلی خواهد شد؟ در آن صورت چه پیش بینی برای آینده افغانستان می توان داشت؟

پاکستان هم بایستی دست از حمایت یکجانبه از طالبان بردارد

طالبان نباید با تکیه بر تفنگ، حکومت خود را با نام امارت تشکیل دهند

اگر کشورهای خارجی در امور افغانستان مداخله نکنند، طالبان برای حضور در قدرت مجبور به تفاهم با مردم و گروه های افغانی می شود. در این صورت جنگ داخلی در افغانستان رخ نخواهد داد و همه اقوام افغانی برای تشکیل یک دولت فراگیر نیاز به همکاری با یکدیگر دارند. البته پاکستان هم بایستی دست از حمایت یکجانبه از طالبان بردارد و اجازه دهد تا همه مردم افغانستان در حکومت مورد نظر خود دخیل باشند و سرنوشت خود را تعیین کنند. برای جلوگیری از بروز جنگ داخلی بایستی همه کشورهای همسایه افغانستان با یکدیگر همکاری کنند و با وادار کردن طالبان به پذیرش آراء مردم، اجازه بروز جنگ داخلی را در افغانستان ندهند. طالبان نباید با تکیه بر تفنگ، حکومت خود را با نام امارت تشکیل دهند، بلکه همه گروه های افغانی باید با کمک جمهور مردم حکومت تشکیل دهند که قاعدتاً این جمهوری، اسلامی نیز خواهد بود.

-حضور طالبان در همسایگی ایران چه پیامدهای مثبت و منفی برای ایران خواهد داشت؟ و بهتر است ایران در قبال این مساله چه مواضعی اتخاذ کند؟

تسلط یکجانبه طالبان بدون مشارکت مردم در حکومت آن کشور به شدت به ضرر ایران است

لزوم رابطه متوازن ایران با همه گروه های افغانی از جمله مجاهدان دره پنجشیر، طالبان، شیعیان، هزاره ها و تاجیک ها 

اگر ثبات و امنیت در افغانستان برقرار شود، به نفع همه کشورهای منطقه خواهد بود. ایران بایستی از برقراری حاکمیت ملی که موجب ثبات و آرامش در افغانستان خواهد شد حمایت کند تا در آن کشور امنیت پایدار برقرار شود. در کوتاه مدت فرار ارتش آمریکا و نیروهای ناتو از افغانستان به نفع ایران است. اما تسلط یکجانبه طالبان بدون مشارکت مردم در حکومت آن کشور به شدت به ضرر ایران است. رابطه متوازن ایران با همه گروه های افغانی از جمله مجاهدان دره پنجشیر و طالبان و شیعیان و هزاره ها و تاجیک ها و نیز همه کشورهای همسایه افغانستان می تواند به مردم افغانستان برای رهایی از سلطه مطلقه آمریکا و طالبان کمک کند.

«شوکت ترین» وزیر اقتصاد پاکستان به کمیته اقتصادی سنای این کشور گفته است از آنجایی که افغانستان این روزها با کمبود نقدینگی دالر مواجه است، شاید مبادلات تجاری با افغانستان براساس روپیه (کلدار پاکستان) باشد.

احمد جواد معاون تشکل اقتصادی پاکستان می گوید این حرکت می تواند به نفع واردکنندگان پاکستانی نیز باشد که براساس روپیه تجارت شان را انجام دهند.

او گفت: “کشورهایی که با یکدیگر تبادل تجارتی دارند می توانند با پول رایج کشورهای متبوع خود با نرخ تبادل از پیش تعیین شده بجاری دالر خرید و فروش شان را انجام دهند.”

وی همچنین گفته پاکستان می تواند با تشکیل یک کار گروه در این خصوص لیستی از کشورهایی را که آن کشور می تواند با آنها بر اساس کلدار پاکستان مبادله تجارتی داشته باشند، تهیه کنند.

عطیف ظفر اقتصاد دان پاکستانی نیز در این باره می گوید مبادله براساس کلدار پاکستان سبب تقویت روابط دیپلماتیک با افغانستان نیز می شود.

لازم به ذکر است پیش از این نیز در بسیاری از شهرهای کشور که هم مرز با پاکستان هستند مبادلات اصلی تجاری بر اساس کلدار پاکستان صورت می گرفت که بارها با واکنش بسیاری ها مواجه گردید.   

همچنین روابط تجاری میان افغانستان و پاکستان طی سال های اخیر به شدت کاهش یافته بود.

در حالی که اکثریت اعضای کابینه طالبان در فهرست سیاه امریکا است، این گروه ایالات متحده را به نقض آشکار توافق دوحه متهم کرده و گفته این موضع واشنگتن نه به نفع امریکا است و نه هم به نفع افغانستان .

ذبیح الله مجاهد؛ سخنگوی طالبان روز (پنج شنبه، ۱۸ سنبله) در بیانیه‌ای گفت مقامات پنتاگون اظهار داشته‌اند که برخی از اعضای کابینه امارت اسلامی یا اعضای خانواده جلال‌الدین حقانی، در لیست سیاه ایالات متحده قرار دارند و همچنان مورد هدف قرار می‌گیرند.

او گفته طالبان این موضع را نقض آشکار توافق دوحه می‌دانند که نه به نفع ایالات متحده است و نه به نفع افغانستان.

مجاهد افزود خانواده حقانی بخشی از امارت اسلامی هستند و نام جداگانه یا تشکیلات سازمانی ندارند.

طالبان گفته در توافق دوحه همه مقامات این گروه بدون هیچ استثنا بخشی از تعامل با ایالات متحده بودند و «باید از لیست سیاه سازمان ملل متحد و ایالات متحده حذف می‌شدند، خواسته ای که هنوز معتبر است».

در بیانیه سخنگوی طالبان آمدده است: «اینکه امریکا و دیگر کشورها چنین اظهارات تحریک آمیزی انجام می‌دهند و سعی می کنند در امور داخلی افغانستان دخالت کنند، امارت اسلامی آن را به شدت محکوم می‌کند».

او گفته است که چنین اظهارات مقامات امریکایی تکرار آزمایش‌های ناموفق گذشته و چنین مواضعی برای امریکا مضر است.

مجاهد بیان کرد طالبان می‌خواند «که این سیاست‌های نادرست بلافاصله از طریق تعاملات دیپلماتیک معکوس شود».

به تازگی پولیس فدرال امریکا یا «اف‌بی‌آی» جایزه تعیین‌شده برای بازداشت سراج‌الدین حقانی؛ سرپرست وزارت امور داخله طالبان را به ۱۰ میلیون دالر افزایش داده است.

اف‌بی‌ آی پیش از این، به دلیل آنچه نقش سراج‌الدین حقانی در حملات «تروریستی» خوانده‌بود برای هرگونه اطلاعاتی که منجر به بازداشت وی شود پنج میلیون دالر جایزه تعیین کرده‌بود.

بر اساس بیانیه اف بی آی، سراج‌الدین حقانی در حمله جولای ۲۰۰۸ به هوتلی در کابل که منجر به کشته‌شدن شش نفر از جمله یک شهروند امریکایی شد نقش داشته و تحت پیگرد قضایی امریکا است.

«حامد کرزی» رئیس جمهور اسبق افغانستان طی سخنانی از تشکیل دولت پیشبرد امور در افغانستان حمایت کرد و خواستار ایفای نقش همه مردم افغانستان در تشکیل دولت جدید شد.

«حامد کرزی» رئیس جمهور اسبق افغانستان طی سخنانی از تشکیل دولت پیشبرد امور در افغانستان حمایت کرد.

کرزی گفت: تشکیل دولت پیشبرد امور برای فعال کردن نهادهای دولتی ضروری بود. باید نواقص دولت پیشبرد امور برطرف شود و زنان و همه افغان‌ها حق دارند در دولت مشارکت کنند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد: همه شهروندان، از جمله زنان حق دارند که در قدرت حضور داشته باشند و نیاز است طالبان خلاءهای این کابینه را هرچه زودتر رفع کند.

رئیس جمهور اسبق افغانستان همچنین با اشاره به موضوع برگزاری انتخابات در کشور گفت: مرحله بعدی انتخابات خواهد بود که در آن همه لایه‌های جامعه افغانستان شرکت خواهند کرد.

رسانه های ایرانی گزارش کرده اند که شیخ محمد بن عبدالرحمان آل ثانی وزیر خارجه قطر برای دیدار با حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه ایران به منظور گفتگو در خصوص اوضاع افغانستان وارد این کشور شده است.  

وزیر خارجه قطر که به تازگی با آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا دیدار داشت نیز در توییتی نوشته است با همتای ایرانی اش در روز پنجشنبه (18 سنبله) دیدار کرده و در خصوص اوضاع افغانستان با وی به بحث و گفتگو پرداخته است.

آقای آل ثانی گفته است: “دولت قطر معتقد است برون رفت از اوضاع کنونی در افغانستان نیازمند به یک دیدگاه متحد و مشترک است.”

لازم به ذکر است که قطر روابط نزدیکی با واشنگتن دارد و یکی از بزرگترین پایگاه های نظامی آمریکا در این کشور است. از طرفی این کشور با ایران نیز که به طور مشترک بزرگترین میدان گازی دنیا را در اختیار دارند روابط مستحکمی دارد.

همچنین این کشور سال هاست که میزبان دفتر سیاسی طالبان است.

مقام های سابق طالبان می گویند دولتی که به تازگی از سوی طالبان معرفی شده موقتی است و تا شش به این صورت اداره می گردد.

به گفته ی آنان، پس از شش ماه، دولت رسمی که شامل زنان و همه شمول نیز است معرفی می گردد.

طالبان روز سه شنبه (16 سنبله) دولت جدید و اعضای کابینه آن را معرفی کرد که با واکنش های بسیاری در داخل و خارج از کشور مواجه گردید.

در لیست کابینه دولت جدید هیچ عضو غیر طالبان دیده نمی شود و وزارت زنان نیز حذف شده است؛ همچنین هیچ زنی نیز در لیست اعضای کابینه حضور ندارد.  

با این حال، نعیم وردک یک تن از سخنگویان طالبان با دفاع از این دولت گفت که این دولت همه شمول است زیرا نمایندگانی از اقوام مختلف در آن حضور دارند.  

علی میثم نظری رئیس روابط خارجی جبهه مقاومت ملی و سخنگوی احمد مسعود می گوید که افراد طالبان وارد لانه شیر شده اند اما تاوان آن را پس می دهند.

آقای نظری همچنین گفت که پنجشیر سقوط نکرده و تقریبا 60 فیصد آن تحت کنترل جبهه مقاومت ملی است و احمد مسعود و امرالله صالح نیز در جای امن در افغانستان هستند.

وی گفت: “هر دو فرمانده احمد مسعود و امرالله صالح داخل افغانستان هستند. آنها هرگز مردم خود را ترک نمی کنند. مردم نیز در حال قیام علیه تروریستان در کابل هستند.”

آقای نظری افزود که پنجشیر سقوط نکرده و تقریبا 60 فیصد آن تحت کنترل جبهه مقاومت ملی است. “این یک عقب نشینی تاکتیکی است. طالبان وارد لانه شیر شده اند و عواقب آن را خواهند دید.”

سخنگوی آقای احمد مسعود همچنین علاوه کرد جبهه مقاومت ملی با کمبود ذخایر مواد اولیه مواجه است اما گفت که می توانند تاب بیاورند.

وی گفت: “فاجعه انسانی در حال وقوع است اما متاسفانه جامعه جهانی آن را نادیده می گیرد.”  

جبهه مقاومت ملی نسبت به اعلام دولت جدید و معرفی کابینه از سوی طالبان واکنش نشان داد و آن را غیرقانونی و نامشروع خواند.

سرگی لاوروف وزیر خارجه روسیه گفت نمایندگان سازمان پیمان امنیت جمعی روز گذشته (سه شنبه) وارد مسکو شدند و در خصوص اوضاع افغانستان با یکدیگر به بحث و گفتگو پرداختند.

آقای لاوروف گفت نمایندگان سازمان پیمان امنیت جمعی برای بحث و تبادل نظر در خصوص هفتاد و ششمین نشست عمومی سازمان ملل که به زودی برگزار می گردد و اولویت های سازمان پیمان امنیت جمعی برای نشست آینده سازمان ملل متحد گردهم جمع شده اند.

وی افزود اما تمرکز ویژه ای نیز در خصوص اوضاع افغانستان از سوی نمایندگان صورت گرفت.

سازمان پیمان امنیت جمعی یک سازمان نظامی و چند منظوره در حوزه آسیای میانه و قفقاز است که به ابتکار روسیه و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی برای مقابله با نفوذ سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) تاسیس گردید.

کشورهای روسیه، ارمنستان، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان اعضای دایم این سازمان هستند.

افغانستان در کنار صربستان از اعضای ناظر این سازمان است.